پایگاه تبیینی تحلیلی مصداق

دکتر سیدمهدی موسوی‌نیا: بنده احساس می‌کنم که تک‌تک موضوعاتی که در این بیانیّه به آن پرداخته شد، قابلیت بحث مفصل دارد که متخصصین مختلف در موضوعات مختلف می‌توانند مطلبی را درک کرده و ادامه بدهند. در این بیانیّه هم تجربه‌نگاری، هم وضعیت‌شناسی فعلی و هم آینده‌نگاری است که باید به آن توجّه داشته باشیم و امیدوارم که متخصصین مختلف در موضوعات مخصوص به خود این موضوعات را جدی بگیرند.

تحلیل روایت آیت الله‌خامنه‌ای از انقلاب‌اسلامی در بیانیّه گام دوّم (بخش دوّم)

پایگاه تحلیلی مصداق/ امّا نکته سوّم که در مورد وضعیت کنونی جمهوری اسلامی است.
ذیل این بحث مسئله اوّل این است که حضرت آقا وضعیت کنونی را در این بیانیّه چگونه دیدند؟ با برداشتی که از صحبت‌های آقا می‌شود ایشان می‌فرمایند حرکت بر دامنه کوه به پایان رسیده، ما در قله قرار داریم یا در نزدیکی آن هستیم. و بعد می‌فرمایند که این امیدواری که من دارم از حرکت تا کنون به حرکتی که در آینده خواهیم داشت، یک تعارف نیست. بلکه ناشی از واقعیّت است. آن کسانی که می‌گویند این موضوعات به نحوی توهّم یا خوش­بینی است هم واقعیات را نمی‌بینند. آقا می‌فرمایند :اینجانب همواره از امید کاذب و فریبنده دوری جستم و خود و همه را از ناامیدی بیجا و ترس کاذب برحذر داشتم وبرحذر می‌دارم.  مسئله دوّم در وضع کنونی جمهوری اسلامی،  بحث آسیب‌شناسی جمهوری اسلامی است. ایشان می‌فرمایند که این حرکت را ما انجام داده‌ایم ولی در جاهایی کند بوده.  این حرکت به خاطر چه بوده؟ به خاطر بی‌توجّهی به شعارهای انقلاب و غفلت از جریان انقلابی در برهه‌هایی از تاریخ چهل ساله بوده. می‌گویند اگر این‌چنین نمی‌بود که متاسفانه بوده و خسارت بار هم بوده، بی شک دستاوردهای انقلاب بیش از این ها بود. وضعیت کنونی جمهوری اسلامی یک بحث منطقه‌ای و فرا منطقه‌ای دارد که ایشان به آن در ایستادگی و مقاومت در برابر جبهه استکبار اشاره می‌کنند. بحث استقلال کشور در کنار همه‌­ی آمار و ارقام و دستاوردها و امثال آن، موضوعی مهّم است هر چند خیلی جاها به عدد و رقم درنیاید، ولی موضوع مهمی است.  مهم‌ترین ایرادی که مردم به دوره  پهلوی داشتند،  این مسئله است که شاه،  هویّت مردم ایران را به سخره گرفت و آن را زیر پا  لِه کرد ولی جمهوری اسلامی توانسته به این مهم بپردازد. یک‌سری مسائل را رهبری به آن می‌پردازد که این مسائل جزء دسته‌ای است که هر در مورد  هر یک از آن‌ها  باید به صورت مفصّل بحث شود؛ چراکه مسائل اولویّت‌­داری است که آقا در روایت چهل سالگی نظام به آنان اشاره می‌کنند. نقاط مثبت نظام هستند که ثبات و امنیّت کشور،  تمامیّت عرضی و حفاظت از مرزها یک بخش آن است و بحث علم و فناوری، زیرساخت‌های حیاتی کشور و زیر ساخت‌های اقتصادی و عمرانی یک بخش دیگر و بخش مشارکت مردمی هم در مسائل سیاسی و هم در مسائل اجتماعی بخش دیگر است. معمولاً مشارکت‌های مردمی در مسائل سیاسی بیشتر مطرح می‌شود، ولی حضرت آقا به مسائل اجتماعی توجّه می‌کنند یا به این‌­که وقتی برای مردم ما بلایی طبیعی پیش می آید ، خود مردم داوطلب می‌شوند و بدون هیچ چشم داشتی کمک می‌کنند. این نکته از آن ویژگی‌های مثبت در این برهه است که محقّق شده است. در زمانی که جهان، مردم را به سمت فردگرایی، انزوا و جدایی از اجتماع پیش می‌برد، جامعه ما در شرایطی است که همگان آمادگی کمک به یکدیگر را دارند. انسجامی برای کمک کردن به یکدیگر شکل می‌گیرد.
مسئله  سوّم بینش سیاسی آحاد مردم در موضوعات داخلی و بین المللی است. اگر در روزی رژیم پهلوی به رژیم کودک‌کش اسرائیل کمک می‌کرد، با توجّه به این‌­که نسبت به این اقدامات اعتراض وجود داشت و با آن مقابله می‌شد ولی بینش آحاد مردم به صورت الان نبود. در حال حاضر اگر از یک نوجوان در مورد اسرائیل سوالی بپرسیم، اطّلاعات خاصّ خود را دارد و می‌تواند مسائل را تحلیل کند که نشان از بینش بالای سیاسی مردم دارد. عدالت در تقسیم امکانات عمومی و بحث معنویّت و اخلاق، مسائلی هستند که در چهل سالگی نظام در هر کدام از آنان کار شده و ما باید به آنان بپردازیم.

بخش آخر روایت از آینده  نظام اسلامی است. آقا معتقدند که ثمره  بحث چهل سالگی نظام و ثمره  بحث از تاریخ نظام آن‌جا مشخّص می‌شود که می‌خواهیم تدوین نقشه راهی برای آینده داشته باشیم. تدوین نقشه‌­ی راه برای آینده موضوع مهمی است چراکه از منظر گذشته به آینده می‌رسیم. این موضوع ملزوماتی دارد. آقا می‌فرمایند: برای برداشتن گام‌های استوار در آینده، باید گذشته را درست شناخت و از تجربه‌ها درس گرفت؛ اگر از این راهبرد غفلت شود، دروغ‌ها به جای حقیقت خواهند نشست و آینده مورد تهدیدهای ناشناخته قرار خواهد گرفت. متأسفانه بخشی از این اتّفاق امروزه در جامعه ما افتاده. نه این‌که به گذشته درست نپرداختیم و نه این‌که مراجع درست و صحیح به گذشته نپرداختند و یک‌­سری آدم‌های حاشی‌ه­ایِ بعضاً مغرض به این ماجرا پرداختند، در جاهایی مشاهده می‌کنیم که دروغ‌ها به جای حقیقت نشستند. آقا فرمودند جای شهید و جلّاد در موضوع دهه شصت عوض شده است. یک بخشی از این موضوع به خاطر کم کاری است.

خب در این‌جا علاوه بر تجربه نگاری، بحث تاریخ نگاری و بازخوانی و روایت درست از تاریخ هم مطالبه می‌شود.  مقدّمه  تجربه نگاری، تاریخ نگاری است. ابتدا باید تاریخ را بررسی کرد تا از دل آن تجربه بیرون آورد. تاریخ‌نگاری بدون تجربه‌نگاری هم به آن معنا قابل استفاده نیست یعنی لازم و ملزوم یکدیگر هستند.
آقا می‌فرمایند: دشمنان انقلاب با انگیزه قوی و با تحریف و دروغ پردازی درباره گذشته و حتّی زمان حال را دنبال می‌کنند و از پول و همه ابزار ها برای آن بهره می‌گیرند. بحث این است که دشمن هم ساکت ننشسته و در خیلی از موضوعات که ما روایت نکردیم،  روایت اوّل را دشمن گفته است. برای مثال سال‌ها از رهبری آقا گذشت و ما روایت نکردیم که در آن مجلس خبرگانی که آقا، رهبر شدند چه اتّفاقاتی افتاد. چه موضوعاتی مطرح شد و چه کسانی چه گفتند؟ وقتی ما همانند این موضوع را روایت نکنیم، اوّلین روایتی که به گوش مردم می‌رسد، شبهه انگیز می‌شود و از این دسته اتّفاقات در تاریخ جمهوری اسلامی کم دیده نشده.
اعدام های سال ۶۷ و یا قتل های زنجیره‌ای امثال موضوعاتی هستند که هرکدام زمینه شبهه ­افکنی در جامعه دارد. نکته دوّم در ملزومات آینده‌نگاری نظام اسلامی،  نکته‌ای است که آقا می‌فرمایند هم به ظرفیّت‌های طبیعی و هم انسانی بایستی توجّه داشت. یعنی جوان مؤمن انقلابی به ­عنوان ظرفیّت انسانی خوب است، ولی همین جوان مؤمن انقلابی باید به ظرفیّت‌های طبیعی کشور و استعدادهای طبیعی کشور هم توجّه داشته باشد. مسئله آخری که در حوزه آینده باید به آن بپردازیم، بحث مسائل اساسی تمدّن اسلامی است. آن هفت موضوعی که آقا در آخر بحث به آن اشاره می‌کنند، به نظر بنده هفت موضوع اساسی در بحث «تمدّن نوین اسلامی» است که اگر در این هفت مورد را تحقیق کنیم، می‌توان گفت که به تمدّن نوین اسلامی نزدیک شدیم و نکته جالب در این است که در هر کدام از موضوعات، در صحبت های آقا هم مباحث نظری و هم وضعیت شناسی وجود دارد. مثلاً در بحث علم و پژوهش وقتی آقا بحث می‌کنند، رابطه دانش و تمدّن‌سازی را مطرح می‌کنند و به تجربه غرب می‌پردازد. بحث اصالت کیفیّت استخدام علم در تمدّن اسلامی را مطرح می‌کنند. توجّه به این‌­که علم به چه کیفیّتی استفاده می‌شود؟ به آن کیفیّتی که غرب استفاده کرده یا به آن کیفیّتی که ما می‌گوییم؟ این برای ما اصالت دارد. وضعیّت‌شناسی که آقا می‌کنند از وضعیّت علم و پژوهش بسیار مهم است. آقا می‌فرمایند: دست­اوردهای نظام در حوزه علم و پژوهش با وجود ممانعت و سنگ اندازی بوده. رشد در این حرکت چهل ساله مایه مباهات است. آقا می‌فرمایند که ما هرچند که رشد داشتیم ولی در خیلی از موضوعات عقب هستیم. یک تعبیری آقا در حوزه علم و پژوهش مطرح می‌کنند؛ با عنوان انقلاب علمی است. که این انقلاب علمی که آقا فرمودند هم گویای جهشی در دوره جمهوری اسلامی و هم نفی رویه‌های گذشته است. هر دو مسئله را می‌توان از انقلاب علمی برداشت کرد. مسئله دوّم بحث معنویّت و اخلاق است. یک مبنای خیلی مهم که در صحبت‌های آقا بود و خیلی‌ها این مبنا رو قبول ندارند و در جاهایی تبدیل به ستیزهای سیاسی هم شده، این بود که آقا در بحث معنویّت و اخلاق کاملاً عقلانی برخورد کرده و اعتقاد دارند که حکومت در رواج فضیلت ها وظیفه دارد. نه تنها باید فضیلت‌ها را رواج بدهد،  بلکه کسانی که در مردم را به سمت مسیر شیطان هدایت می‌کنند، از بین ببرد. آقا می‌فرمایند که از سه راه می‌توان این کار را انجام داد:
۱_مسئولین در رفتار و اخلاق ، معنویّت را نمایش بدهند. دو مسئولی که در مناظره  انتخاباتی با بداخلاقی با هم دیگر مشاجره می کنند، چه پیامی را سمت مردم بازتاب می‌دهد؟
۲_حمایت از نهادهای اجتماعی فعّال در این زمینه
۳_ستیز با موانع مقابله با تفکّری که قصد جذب مردم به جهنّم را دارد. ایشان اشاره می‌کنند که ما مردم را به زور به بهشت نمی‌بریم، ولی با کسی که مردم را به زور به جهنّم می‌برد مقابله می‌کنیم. و در مقابل باید مردم را إغنا کرد که راه بهشت از سمتی دیگر است.

موضوع بعدی «اقتصاد»؛ آقا در بحث اقتصاد مبناهای نظری را مطرح میکنند. نسبت اقتصاد با استقلال کشور در چیست؟ آقا می‌فرمایند : هرچقدر اقتصاد قوی‌تر باشد، کشور نفوذ ناپذیرتر می‌شود. کشور مستقل‌تر و سلطه ناپذیرتر می‌شود. چرخه  صحیح اقتصاد را مطرح می‌کنند. رشته بنده اقتصاد نیست، ولی احساس می‌کنم که مباحث جدید و مهمی در این موضوع بیانیّه مطرح شد. آقا ایده خود را در بخش‌های چرخه صحیح اقتصاد که شامل بحث تولید انبوه و باکیفیّت بومی، توزیع عدالت محور و مصرف صحیح و به اندازه می‌شود را جداگانه بیان می‌کند. وجه بومی بودن در تولید، وجه عدالت محوری در توزیع و وجه اندازه نیاز در مصرف مهم است. آقا لازمه اقتصاد صحیح را دو مورد می‌دانند:
۱_بهره گیری از ساختار صحیح
۲_بهره گیری از مدیریت خردمندانه
بعد از آن اقتصاد را آسیب شناسی می‌کنند ، عیب های آن را می‌یابند، به بحث وابسته بودن اقتصاد به نفت و دولتی بودن بخش‌هایی که در حیطه  وظایف دولت نیست، اشاره می‌شود. نگاه به خارج، استفاده  اندک از ظرفیّت نیروی انسانی کشور، بودجه‌بندی معیوب و نامتوازن، عدم ثبات سیاست‌های اجرایی اقتصاد، عدم رعایت اولویّت‌ها و وجود هزینه‌های زائد بخشی از عیب‌های اقتصاد کنونی است که حضرت آقا به آن پرداختند و برای آنان راه حل ارائه می‌دهند.
بنده یکبار بحث‌ها را بازخوانی می‌کنم که بگویم با این منطق به بیانیّه آقا نگاه بیندازیم. راه حل کلان در حوزه های اقتصاد کشور همانند مولد شدن اقتصاد، مردمی کردن اقتصاد، برون گرایی با استفاده از ظرفیّت‌هایی که ذکر کردند و بهره‌گیری از یک مجموعه جوان، دانا، مؤمن و مسلط بر دانسته‌های اقتصادی می‌دهند. مشاهده می‌کنیم که اقتصاد یک ضلع از اضلاع تمدّن سازی نوین اسلامی است.
بحث بعدی «عدالت و مبارزه با فساد» به لحاظ نظری این بحث را مطرح می‌کنند ، عدالت و مبارزه با فساد با یکدیگر تلازم دارند و نمی‌توان یکی را بدون دیگری در نظر گرفت. وضعیت شناسی می‌کنند و وضعیت فساد در جمهوری اسلامی را نسبت به کشورهای دیگر و حتی با زمان طاغوت که کشور سرتاپا فساد بود، مقایسه می‌کنند و به نتیجه می‌رسند که فساد کمتر شده است و مسئولین ما غالبا سالم هستند ولی همان مقدار فساد موجود هم برای جمهوری اسلامی قابل قبول نیست. در وضع عدالت هم به همین صورت است. می‌گویند که ما در عدالت جهش داشتیم امّا نکته در این است: میان آن چیزی که ما فکر می‌کنیم و آن چیزی که اتّفاق افتاده، فاصله عمیقی وجود دارد و این فاصله بایستی از بین برود.
ضلع بعدی تمدّن سازی نوین اسلامی بحث استقلال و آزادی است که معنای حقیقی و غیر حقیقی استقلال و آزادی را مطرح می‌کند. استقلال به معنای جلوگیری از تحمیل و زورگویی قدرت ها و وجه مهم آزادی که آزادی اجتماعی است به معنای حق تصمیم گیری و عمل کردن و اندیشیدن برای همه افراد جامعه می‌باشد. امّا معنای غیر حقیقی که بعضا در دعواهای سیاسی مطرح می‌شود،  اشتباه است. استقلال نباید به معنای زندانی کردن سیاست و اقتصاد کشور در بین مرزهای خود باشد. این نوع تفکر تهمتی ناروا به جمهوری اسلامی است. رهبر جمهوری اسلامی می‌گوید که نگاه ما به استقلال این‌گونه نیست. آزادی هم به همین گونه است و نباید یک حربه‌ای برای تقابل با اخلاق و قانون و ارزش های الهی باشد.
ضلع بعدی ضلع «سیاست خارجی» است. بحث عزت، حکمت، مسئلت را قبلا مطرح کرده بودند ولی با توجّه به نکته جدیدی که در بحث روابط خارجی بود، ایشان می‌فرمایند: اتّفاقی که در حوزه  بین الملل افتاد یک تصادف نبوده و کارگذار و عاملی داشته و برای این عامل در جمهوری اسلامی برنامهریزی شده و نقشه کشیده شده که این اتّفاق ها افتاده. امروزه اگر ما تحرک در حوزه  بیداری اسلامی، شکست سیاست‌های آمریکا و یا ورود قدرتمند منطقه‌ای ایران در غرب آسیا و بازتاب آن در دنیا را می‌بینیم به خاطر فضایی است که جمهوری اسلامی ایجاد کرده و این فضا اصلاً به صورت اتّفاقی پیش نیامده. این یک شبهه‌ای است که در موضوعات دیگر هم مطرح می‌کنند. به تازگی عده‌ای در بحث ورزش با وقاهت تمام کشور را تحقیر می‌کردند و می‌گفتند که فوتبال ما اگر به این‌جا رسیده به خاطر تصادف و شانس بوده و از منطق مقایسه با تیم کشوری مانند ژاپن به این نتیجه رسیدند. مشاهده می‌کنید که چقدر این حرف به حس تحقیر، خود کم بینی و عدم باور به ظرفیّت‌های داخلی دامن می‌زند. این مثال در ورزش و سیاست خارجه است ولی در موضوعات دیگر هم بدین شکل است. ما می‌خواهیم بگوییم که اگر پیشرفتی حاصل شده به خاطر تصادف نیست.
البته این سخن در مصاحبه کار نمی‌شود ولی نکته‌اش این است که اگر جمهوری اسلامی به صورت اتّفاقی هم این گسترش و حضور منطقه‌ای را داشته باشد که ترامپ می‌گوید ما فلان میلیارد دلار هزینه کردیم، باز نشانه‌ی قدرت است. ما قبول داریم که برنامه‌ریزی شده است ولی اگر اتّفاقی هم باشد، باز باعث قدرت است و‌ نمی‌دانم که عده‌ای به دنبال چی هستند؟

نکته  آخر «سبک زندگی»؛ قبلا هم عرض کردم که موضوع سبک زندگی تنها موضوعی است که آقا بیش از این‌که توجیه و دفاع از موضوع بکنند، به وجوه منفی آن که سرازیر شدن وجه منفی سبک زندگی غربی در سبک زندگی ما است، اشاره می‌کنند و به آسیب‌ها بیشتر می‌پردازند.
با نتیجه‌ای که بنده در موضوعات قبلی گرفتم، آقا از وجوه مثبت قضایا آسیب‌شناسی کردند ولی در موضوع سبک زندگی وارد وجوه منفی و خود آسیب‌ها می‌شوند. لذا نشان داده می‌شود که از بین هفت ضلع تمدّن نوین اسلامی، سبک زندگی موضوع مهم‌تری نسبت به بقیه است چرا که آسیب آن بسیار است. با توجّه به اینکه آقا بحث در موضوع سبک زندگی را به زمان دیگری محول کردند، نشان از اهمیّت بالای موضوع است که باید به آن توجّه کرد.
بنده احساس می‌کنم که تک تک موضوعاتی که در این بیانیّه به آن پرداخته شد، قابلیت بحث مفصل دارد که متخصصین مختلف در موضوعات مختلف می‌توانند مطلبی را درک کرده و ادامه بدهند. در این بیانیّه هم تجربه‌نگاری، هم وضعیت‌شناسی فعلی و هم آینده‌نگاری است که باید به آن توجّه داشته باشیم و امیدوارم که متخصصین مختلف در موضوعات مخصوص به خود این موضوعات را جدی بگیرند و الحمدالله جدی گرفتند و ان­شاءالله شاهد کارهای درست در این زمینه باشیم.
 

 

مطالب مرتبط:

درج شده در پایگاه تبیینی تحلیلی مصداق- کد خبر71656 - تاریخ سه شنبه ۲۲ اسفند ۱۳۹۷