پایگاه تبیینی تحلیلی مصداق

در آستانه چهلمین سالگرد انقلاب اسلامی ، پایگاه تحلیلی مصداق اقدام به بازخوانی و انتشار مصاحبه‌های «آیت‌الله العظمی خامنه‌ای» با رسانه‌های مختلف داخلی و خارجی در دوران ریاست جمهوری نموده است. متن پیش رو مصاحبه معظم‌له با خبرنگارگروه جنگ صداى جمهورى اسلامی مناسبت دهه‌ى فجر در تاریخ ۰۹ / ۱۱ / ۱۳۶۷ می‌باشد.

آیت‌الله‌خامنه‌ای از دفاع مقدس می‌گوید

پایگاه تحلیلی مصداق/ س: بسم الله الرحمن الرحیم. جناب آقاى خامنه‌اى! برخى معتقد هستند که جنگ باعث رکود فعالیت‌هاى فرهنگى، اقتصادى و حتى علمى بوده و برخى دیگر بر این باورند که جنگ گذشته از خساراتى که به دنبال داشته عاملى براى رشد و شکوفایى استعدادها و خلاقیت‌ها بوده است، لطفا حضرت عالى نظر خودتان را در این رابطه بیان فرمایید.
ج: البته این یک امر طبیعى‌ست که در هر کشورى جنگ اتفاق بیفتد فعالیت‌هاى عادى آن کشور را تحت تأثیر قرار مى‌دهد و بخشى از بودجه و نیروى انسانى و همت مدیران کشور را به خودش جلب مى کند و در نتیجه از فعالیت بخش‌هاى دیگر به طور طبیعى کاسته مى‌شود. در این مساله نمى‌شود تردید داشت. لکن در کنار این مساله، یک حالت دفاع و همبستگى و انگیزه اى براى جنگ دفاعى به وجود مى آید و فضایى ایجاد مى‌شود که در آن فضا کاربرد استعدادها و همت‌ها و نیروها بیشتر مى‌شود . یعنى مى‌شود چنین فرض کرد که اگر جنگ در بخشى ازکشور در فعالیت‌هاى آبادى و سازندگى‌، اختلالاتى به وجود آورده ، بى شک در بخشى دیگر سهولت و سرعت و نو آورى کم نظیر و کم سابقه اى هم ایجاد کرده است ، به خصوص در زمینه هایى مثل زمینه هاى صنعتى، فنى، هنرى و همه‌ی زمینه‌هایى که به نحوى ارتباط با جنگ داشته‌اند، تلاش و کوشش جدى دست اندرکاران و حرکت عمومى مردم یقیناً پیشرفت‌هایى را به وجود آورده است . و به هر حال گر چه جنگ خساراتى دارد، لکن بدون شک برکاتى هم در کنار آن وجود خواهد داشت. که البته بحث ما در جنگ دفاعى ست، جنگ تحمیلى هشت ساله نیز از این قبیل خواهد بود.

س: جناب آقاى رئیس جمهور ! بیگمان و به اعتراف کارشناسان ، صنایع دفاع و تسلیحاتى کشور در طول جنگ تحمیلى از رشد فزآینده و چشمگیرى برخوردار بوده است . نظر جناب‌عالى به عنوان رئیس شوراى عالى دفاع و کسى که مستقیماً در جریان امور دفاعى کشور قرار دارید در این باره چیست؟ و بیان فرمایید که این پیشرفت تا چه اندازه‌اى بوده است؟
ج : شاید تعیین حدود دقیق این پیشرفت را نشود محاسبه نکرده بیان داشت لکن من به طور قاطع مى گویم تحرک و نو آورى و پیشرفتى که ما در زمینه هاى صنایع دفاعى در طول سالیان جنگ به دست آوردیم و از آن سود بردیم معادل با تلاش سال هاى متمادى در غیر جنگ است . ما در زمینه ء تعمیرات ابزارهاى پیچیده که از گذشته در اختیار کشور بوده توفیقات زیادى کسب نمودیم و خودمان را از کمک بیگانگان و عمدتا سازندگان آن ابزارها بى نیاز کردیم .
تعمیراتى که در گذشته با مخارج گزاف و با صرف مدت هاى طولانى در کشورهاى خارجى از جمله در آمریکا انجام مى‌گرفته ، در دوران جنگ بر اثر کوشش مأموران صدیق و پر کار و دلسوز ارتش و صنایع دفاع در داخل کشور و با هزینه ء کمتر و حتى زمان کوتاه‌تر انجام شد و اضافه بر این ابزارهاى جدیدى نیز ساخته شد که از آن ابزارها هم در جنگ استفاده کردیم و هم مقدار زیادى از آن‌ها را در اختیار داریم که به میزان زیادى توان نظامى ما را بالا برده است.

س: جناب آقاى خامنه‌اى ! جناب عالى در پاسخ به سؤالات قبلى ، یک اشاراتى به نقش هنرمندان در جنگ داشتید، اکنون که در دهه‌ی انقلاب و در حال برگزارى جشن‌هاى دهمین سالگرد پیروزى انقلاب هستیم ، خواهش مى‌کنم نظر خودتان را در رابطه با نقش هنر و هنرمندان در طول هشت سال دفاع مقدس بیان فرمایید.
ج : بله ، حقا و انصافاً هنرمندان بسیارى در کنار آحاد مردم براى جنگ تلاش کردند ، البته نمى‌گویم همه‌ی هنرمندان و همه‌ی کسانى که این ذخیره‌ی الهى هنر را در اختیار داشتند، امّا بى شک تعداد قابل توجهى از هنرمندان حضورشان در جنگ و در فضاى جامعه ء دوران جنگ محسوس و مؤثر بود . و همان طور که مى‌دانید وقتى یک کشور که در حکم یک خانواده است دچار یک حادثه‌ی بزرگ و عمومى مى شود ، از جمله چیزهاى بسیار حایز اهمیت که در سرنوشت آن جامعه و آن ملت تأثیر دارد فضاى فکرى و اخلاقى جامعه است. یعنى اگر مردم یک کشورى در حوادث مهم از قبیل جنگ و غیره سرمایه هاى اخلاقى مثل امید و شوق و بینش و انگیزه و همّت و اتحاد و همبستگى را که با وسایل خاص خودش قابل تأمین است داشته باشند یقیناً کار برایشان آسانتر و پیروزى ها برایشان در دسترستر خواهد بود. لکن اگر این خصلت را نداشته باشند یعنى ناامید باشند، بى انگیزه باشند، متفرق باشند و نسبت به اهداف بزرگ این کار ناآشنا و ناآگاه باشند ، طبعاً نتایج کارشان چیز دیگرى خواهد شد. براى تأمین این هدف ها هنرمندان مى‌توانند نقش زیادى داشته باشند. و شعرا و آهنگسازان و نویسندگان و دیگر هنرمندان باید در موقع هجوم حوادث نقش خودشان را ایفا کنند. شاید شنیده باشید که گاهى در برخى از کشورها در مقاطع بسیار مهم تاریخ‌شان به داد مردم رسیده ومثلا مردم یک کشور را که در اوج شدت ها قرار داشتند و در نهایت نا امیدى بودند ناگهان یک آهنگ با یک شور و هیجانى وارد میدان کرده. و ما در تاریخ نزدیک به زمان خودمان از این نمونه‌ها داریم که نقش یک هنرمند را نشان مى‌دهد و این‌که چگونه هنرمند مى‌تواند یک ملّتى را متّحد و انگیزه را در آن ملت زیاد نموده به یک کارى وادار کند یا این‌که عکس قضیه ، باهنر خودش مردم را نا امید و افسرده کند. ما در طول جنگ شعراى خوب و آهنگسازان خوب و نیز نقاشان و خطاطان و نویسندگان خوبى که نمایشنامه یا قصه درباره‌ی مسائل جنگ نوشتند داشتیم . و حتى هنرمندان و سینماگران و کسانى که مى‌توانستند فیلم‌ها و نمایشنامه‌هاى خوب تهیه کنند، رفتند داخل صحنه‌هاى نبرد براى رزمندگان برنامه اجرا کردند. و حقاً در این چند سال تلاش خوبى از سوى جمعى از هنرمندان انجام گرفت. و باز هم مى‌گویم ما هنرمندان بیشترى از مردم خودمان در این مملکت داریم که مى‌توانستند هنرشان را در خدمت این حادثه بزرگ قرار بدهند ، اما متأسفانه این ایثار و انفاق را نکردند. لکن امیدوارم همه‌ی آحاد مردم ، به خصوص هنرمندان و قشر با ذوق و لطیف جامعه که گاهى حقایق و وظایف را خیلى بهتر و زودتر از دیگران درک مى‌کنند براى همه ء امور کشور آن همت و انگیزه ء لازم را داشته باشند و کار کنند. به هر حال من اکنون با جنبه‌ی مثبت قضیه کار دارم و روى آن تکیه مى‍‌کنم یعنى مى‌خواهم بگویم واقعا هنرمند و هنر نقش خودش را در طول جنگ و در مقاطع مختلف نشان داده و مفید واقع شده ، اگر چه آن مقدارى که انجام شده کمتر از ظرفیت موجود هنرى ما بوده. بعضى از هنرمندان جوان و کسانى که تازه وارد میدان هنر شده بودند این‌ها اصلا در ماجراهاى جنگ شکل گرفتند و در طول جنگ خودشان را آزمودند. ما نقاش و خطاط و شاعر وهنرمندان متعددى داشتیم که این‌ها با قدم گذاشتن به میدان در ماجراهاى جنگ به بلوغ هنرى رسیدند و توانستند آثارشان را عرضه کنند و این به هر صورت یک پدیده‌ی خوبى بود.

س: جناب آقاى خامنه‌اى ! با توجه به اینکه چند ماه از عمر آتش بس مى‌گذرد و مملکت در آرامش نسبى به سر مى‌برد، آیا براى تقویت و حفظ بنیه‌ی دفاعى کشور و بسیج و تجهیز عمومى جهت مقابله با توطئه هاى احتمالى دشمنان اسلام و انقلاب چاره اندیشى شده واقدامى انجام گرفته ؟ و کلا آیا طرح‌هایى در دست بررسى و انجام دارید؟ و همچنین جهت برنامه ریزى هاى عمومى به منظور تقویت علمى ، اقتصادى در جامعه برنامه‌هایى تدارک دیده شده است یا خیر؟
ج: در مورد مسائل مربوطه به بنیه‌ی دفاعى چون این امور کلا به وظایف ستاد فرماندهى کل و جانشین فرماندهى کل ارتباط پیدا مى‌کند، به شوراى عالى دفاع ارتباطى ندارد. لذا من اجمالاً مطلع هستم که کارهایى انجام گرفته امّا کمیّت این کارها و خصوصیات و دقایق آن را باید از کسانى که دست اندر کار و مسؤول هستند سؤال کنید. زیرا این‌ها جزی وظایف شوراى عالى دفاع نیست و به ستاد فرماندهى و فرماندهى مربوط مى‍شود . اما در مورد بقیه‌ی برنامه‌هایى که براى سازندگى کشور باید انجام بگیرد من شاهد آغاز یک تلاش عمومى در کشور هستم. یعنى هم بخش‌هاى اجرایى و مدیران بخش هاى مختلف جامعه مشغول طرح و مطالعه و اجرا و کارهاى گوناگون هستند و هم دستگاه هاى آموزشى و دانشگاه ها، مساله‌ی بازسازى را حقیقتاً جدى گرفته‌اند. من ادعا نمى‌کنم حرکتى که تا امروز پس از پایان آتش بس انجام گرفته کاملا اشباع کننده‌ی نیاز زمان براى بازسازى ست. این را نمى‌شود به طور قاطع ادعا کرد. امّا ادعا مى‌کنم که یک حرکت و تلاش دلسوزانه‌اى در جهت سیاست‌هاى بازسازى شروع شده است. جلسه‌ی سیاست‌گذارى و همان شورایى که امام تعیین کردند، با انجام کارهاى فراوانى در بخش‌هاى عمده‌ی کشور سیاست هاى خودش را تنظیم کرد و ما آن سیاست ها را که بخش عمده ء سیاست ها نیز هست تدوین کردیم و خدمت امام عرضه داشتیم تا ایشان ملاحظه کنند و اگر لازم دانستند اظهار نظر بفرمایند. امّا تعدادى از بخش‌ها ، یعنى حداقل بخش‌ها هنوز باقى مانده که سیاست‌هایش تنظیم نشده و این‌ها هم در آینده‌ی بسیار نزدیکى سیاست‌هایش آماده مى شود. و وقتى مجموعه‌ی سیاست ها تنظیم شد مى رویم خدمت حضرت امام و پس از اینکه ایشان تأیید فرمودند ، به دولت ابلاغ مى‌کنیم. بنابراین هم در سطح سیاست‌گذارى ، هم در سطح فعالان و مجریان ، کارهاى خوبى در شرف انجام است. بخشى از تصمیم هاى مربوط به مناطق جنگ زده را که دایره‌ی کوچکترى از کل دایره‌ی بازسازى کشور است مدتى پیش ما تصویب و به دولت ابلاغ کردیم که در آن بخش ها مشغول کار هستند. و همچنان که الان ملاحظه مى‌کنید ، واحدهاى تولیدى مثل فولاد اهواز یا پتروشیمى رازى و مثل پالایشگاه آبادان و بقیه‌ی دستگاه هاى گوناگون مشغول کار هستند و این ناشى از همان چیزى است که ما در دو ماه و نیم قبل، تصویب و به دولت ابلاغ کردیم و این مربوط مى‌شود به بازسازى مناطق آسیب دیده از جنگ. امّا آن سیاست‌هایى که گفتم هنوز به دولت ابلاغ نشده سیاست‌هاى غیر مناطق جنگ‌زده است یعنى سیاست‌هاى عمومى بازسازى در کشور است.

س: جناب آقاى رئیس جمهور ! یکى از بهترین دستاوردهاى جنگ تحمیلى دستاورد فرهنگى است . چنان‌چه حضرت عالى مستحضر هستید و بارها در خطبه‌هاى نماز جمعه یا در سخنرانى‌ها فرمودید و همچنان در کلام حضرت امام نیز بارها شنیده ایم جبهه هاى ما دانشگاه انسان سازى بود. در جبهه‌ها روحیه‌ی فداکارى و ایثار و تعاون و گذشتم و اخلاص به صورت مشهودى حاکمیّت و تسرى داشت. انتقال این فرهنگ به درون جامعه هم طبعاً مقدارى انجام شده، آیا این مى‌تواند یک انقلاب فرهنگى به معناى واقعى باشد‌؟ و تحلیل جناب‌عالى از این مطلب چیست؟ براى استمرار این فرهنگ و تعمیم آن در جامعه به خصوص در بازسازى فرهنگى چگونه باید عمل بشود؟

ج: بله ، آن روحیه‌اى که در صحنه‌ی جنگ انسان از جنگاوران و جوان‌هاى با اخلاص مشاهده مى‌کرد و مى‌کند یک چیز فوق العاده ممتازى ست. آن حالت ایثار و گذشت و فداکارى و توجه به خدا و حقیقتاً دل کندن از منافع شخصى و فدا کردن آن منافع براى مصارف عمومى اجتماعى به آن شکلى که در جبهه‌ها و در سنگرها وجود داشت بى نظیر است ، امّا انتقال آن فرهنگ با همان میزان و با همان کیفیت به داخل جامعه کارى‌ست که طول زمان و تعلیمات وسیع و عمیق لازم دارد. حادثه‌ی جنگ مثل هر حادثه‌ی دشوار دیگرى در زندگى انسان، پاره اى اقتضائات دارد و چیزهایى را پدید مى آورد که آنها فرآورده هاى آن وضعیت خاص هستند . و در آنجا که آن وضعیت با آن کیفیت و با آن سطح وجود دارد ، اگر بخواهیم همان را در کل جامعه به وجود بیاوریم ، یعنى همه ء مردم را با روحیه ء ایثار و فداکارى و چشم پوشیدن از منافع شخصى و ترجیح دادن مطلق مصالح عمومى و مصالح دیگران بر مصالح شخصى و توجه به خدا و عبادت و ذکر و حالت معرفت و محو شدن در اراده ء الهى آشنا کنیم ، در حال معمولى و عادى ، کارى ست که طول زمان لازم دارد و نمى شود انتظار داشت همان حالت داخل سنگرها و همان روحیه و همان خلوص و صفا عینا در زندگى معمولى مردم در آن سطح و با آن کیفیت هم باشد. امّا این را هم نباید مورد تردید قرار داد که وقتى جوانان و افرادى آن کیفیات را در منطقه ء جنگى در وجودشان و در وجود دیگران تجربه مى کنند و سپس به منطقه غیر جنگى باز مى گردند تا حدود زیادى ناقل و حامل آن معنویت و نور به داخل جامعه هستند و اگر چه ممکن است آن روحیه در برخورد با حوادث روزمره ء زندگى مقدارى کدر وضعیف بشود لکن بالمره از بین نمى رود و تأثیر خودش را مى گذارد . به عقیده ء من براى اینکه اخلاق اسلامى و عمدتا همین پروازهاى بلند روح انسان را که براى یک جامعه ء اسلامى و براى یک ملت مسلمان ضرورى و لازم هست بخواهیم در عموم مردم به وجود بیاوریم لازم است تلاش فراوان فرهنگى را سازماندهى کنیم . در یک مصاحبه اى که از من سؤال شده بود شما اگر اکنون در ده سال قبل قرار مى گرفتید چه مى‌کردید، من پاسخ دادم اگر چنین مى‌شد از جمله کارهایى که مى‌کردم ، اول یک مرکز شامل و گسترده‌ی بسیار کار آمد فرهنگى را بنا مى‌گذاشتم. ما در آن روز به یک کانون فیاض فرهنگ و اخلاق و خصال اسلامى احتیاج داشتیم و هنوز هم هر چه مى‌گذرد احساس نیاز انسان بیشتر مى‌شود وقت هم نگذشته است لذا باید انجام بگیرد و آنچنان کار فرهنگى عمیقى لازم دارد که همه‌ی پویندگان و معلمین و مأمورین دولتى و دستگاه اجرایى باید با همبستگى یک دیگر از فضایل انسانى کمک بگیرند و براى گسترش این فضایل در سطح جامعه که به هر حال یک کار بلند مدت است وتلاش زیادى مى‌خواهد، نیروى فراوانى بسیج کنند.

س: جناب آقاى خامنه اى ! با تشکر و سپاسگزارى از حضور جناب‌عالى در این مصاحبه‌ی اختصاصى با گروه جنگ صداى جمهورى اسلامى ایران ، با توجه به این‌که حضرت‌عالى مى دانید مردم به شما علاقه مند هستند و شما را دوست دارند و این بدان خاطر است که شما نه فقط رئیس جمهور و شاگرد حضرت امام هستید بلکه به خاطر شخصیت و به خاطر روحانیت و معنویت شماست که به شما علاقه‌مند هستند لهذا مقتضى ست در این ایام خجسته‌ی دهمین سالگرد بزرگداشت انقلاب اسلامى ضمن این‌که فرصت چندانى ندارید، از حضرت عالى خواهش کنم با این مردم خوب و وفادار صحبتى داشته باشید و بیان فرمایید که در رابطه با مذاکرات صلح در جهت تسریع روند مذاکرات چه اقداماتى انجام گرفته است. متشکرم.
ج: اولاً در رابطه با آن محبت و لطفى که گفتید مردم نسبت به من دارند ، باید بگویم من در حقیقت با این‌که خودم را قابل نمى‌دانم، شرمنده‌ی محبت صمیمانه و بزرگوارانه‌ی مردم نسبت به خودم هستم و تمام وجودم مملو از محبت و عشق به این مردم عزیز و مؤمن و فداکار است. و امّا در مورد مذاکرات صلح از همان روزهاى اوّل، عراق این مذاکرات را دچار اختلال کرد، یعنى همان قطعنامه‌اى را که عراق قبل از قبول ما مرتباً ادعا مى‌کرد قطعنامه را قبول دارد و آن قدر اصرار داشت که گویى قطعنامه یکى از آیات قرآن و وحى منزل است. عراقى‌ها دائماً هر مذاکره و هر رفت و آمد وملاقاتى با هر کسى داشتند مساله‌ی قطعنامه را مثل یک ترجیع بند تکرار مى‌کردند و مى‌گفتند ما قطعنامه را قبول کردیم ، اما ایران قبول نکرده است‌. این را از لحاظ تبلیغات سیاسى، عراق و دولت ها و قدرت هایى که در طول جنگ همیشه از او حمایت مى‌کردند ، براى ما یک جرم به حساب مى‌آوردند، یعنى یک ایمان کاملى به قطعنامه ۵۹۸ ابراز مى‌کردند. امّا بعد از آن‌که جمهورى اسلامى به موجب دلایل و مصالحى که برایش حتمى و الزامى بود مصالحه بر اساس قطعنامه را پذیرفت، از همان اولین قدم عراقى ها شروع به کار شکنى و مخالفت با اجراى قطعنامه کردند، آن هم به شیوه‌هاى بسیار بد و مذاکره بر اساس قطعنامه را مشروط به قبول پیش شرط‌هاى خودشان کردند و گفتند در صورتى ما بر اساس قطعنامه حرف مى زنیم که ایران فلان چیزها را بپذیرد. امّا بعد که جمهورى اسلامى با قاطعیت در مقابلشان ایستاد و مأمورین عراقى دیدند حرف زشتى را زده‌اند قبول کردند که بر اساس قطعنامه حرکت کنند. و این در حالى ست که بندبند قطعنامه مستلزم بحث مفصل است ومساله دارد . یعنى در همان بند اول توقف کردند و واجب ترین کارى که باید انجام بدهند ( یعنى عقب نشینى ) را انجام ندادند و این در حالى ست که بند اول قطعنامه براى ما کاملا حیاتى و اساسى‌ست زیرا نیروهاى اشغالگر هنوز در خاک ما هستند و آن‌ها مى‌خواهند مذاکره را ببرند روى بندهاى دیگر. و ما یقین داریم وقتى نوبت آن بندها هم برسد، باز همین کار شکنى‌ها و بدادایى‌ها را نشان خواهند داد . و در زمینه ء مبادله ء اسرا و کشتیرانى و در هر قسمتى از این قسمت‌ها که ما وارد مذاکره بشویم باز با همین برخورد زشت و نا هماهنگ و نا مساعد رژیم عراق مواجه خواهیم شد. و لذا اکنون براى اینکه خودشان را از مساله‌ی عقب نشینى خلاص کنند و فشارى که روى آنها براى عقب نشینى هست را کم کنند، مى‌گویند بله این فعلاً باشد تا مثلا شط العرب را چنین کنیم یا مثلاً اسرا را مبادله کنیم و چیزهاى دیگر. که این چیزى نیست مگر همان روح ستیزه گرى و بد خویى رژیم عراق. و ما این را از اول هم مى‌دانستیم و در طول جنگ بارها به این مساله اشاره کردیم. بعد از قبول آتش بس هم گفتیم. و لذاست که مذاکرات دچار یک حالت کندى شده و پیشرفت لازم را ندارد. و به خاطر همین موضع عراق است که ما از امکانات و دیپلماسى وسیعى استفاده کردیم تا عراق را به جاده‌ی حقّ و صدق و حرکت درست و معقول وادار کنیم و باز هم این کار را ادامه خواهیم داد. و همان طور که مطلع شدید، اخیراً نماینده ء دبیر کل به ایران آمد و با بعضى از مسؤولین ایرانى هم تماس گرفت و رفت. شاید باز هم در یک جلسه‌ی دیگر دیدار داشته باشند. به هر حال چون مواضع ما مواضع منطقى ست که خوشبختانه در دنیا هم پذیرفته شده و این مواضع را عقلا و بى نظرهاى دنیا قبول کرده‌اند، بر این مواضع و به خصوص بر روى عقب نشینى نیروهاى عراقى به شدت اصرار داریم و به هیچ وجه حاضر نیستیم در حالیکه هنوز دشمن در خاک ما هست درباره‌ی موضوعاتى غیر از این موضوع با او بحث کنیم. و از نظر ما هر بحث دیگرى متوقف به عقب نشینى ست. و ما به هر حال از امکانات فراوانى که در اختیار داریم از این مساله بهره بردارى لازم را مى‌کنیم .

 

مطالب مرتبط:

درج شده در پایگاه تبیینی تحلیلی مصداق- کد خبر71088 - تاریخ یکشنبه ۲۱ بهمن ۱۳۹۷