۱ تیر ۱۴۰۰ مصادف با   12 ذیقعده 1442
تاریخ: ۶ اسفند ۱۳۹۹ |   تعداد بازدیدها: 880
کد خبر:77311
| ف | | |

ماهیّت و منطق بسیج (۱2)

گسترده‌ی بسیج در همه‌ی عرصه‌های زندگی

بسیج مثل انقلاب، مردمی بود و مردمی است. درست است که شما در قالب مجموعه‌های وابسته‌ی به نیروی مقاومت، شکل گردانهای رزمی میگیرید، آمادگیهای نظامی پیدا میکنید و در میدان نبرد خودتان را نشان دادید و اگر یک روزی کشور باز نیاز به نیروی نظامی و جنگی پیدا کند، در صفوف مقدم هستید؛ این درست است، اما جنگ همه‌ی محتوای بسیج نیست. بسیج، گسترده‌ی در همه‌ی عرصه‌های زندگی است.

پایگاه تحلیلی مصداق/ مردمی بودن بسیج به عنوان یکی از سرمایه های اجتماعی و معنوی بسیج است که از منطق بسیج نشأت گرفته است و عامل رشد، بالندگی و تداوم حرکت و تفکر بسیج در طول چهار دهه گذشته شده است و می تواند بهترین بستر برای تحقق آموزه های دینی و آرمان های انقلابی در عرصه زندگی فردی، گروهی و جمعی جامعه ایرانی در قالب گام دوم انقلاب اسلامی باشد و ظواهر قوی بودن ملت و تمدن ایرانی و اسلامی را محقق سازد. این در شرایطی است که جبهه باطل و شکورهای استکباری تمام توان علمی، شناختی، رسانه ای و … خویش را در قالب یک «جنگ ترکیبی» تمام عیار علیه جبهه مقاومت و ملت ایران معطوف ساخته است و از هر رویدادی همچون حادثه هواپیمای اوکراینی و به ویژه گسترش ویروس کرونا، حاکمیت، ملت و تفکر ایرانی-اسلامی را تضعیف نماید. لذا حضور ماهوی و کارکردی بسیج می تواند یکی از جلوه های حضور مردم در صحنه نبرد واقعی با دشمن باشد.

رهبر انقلاب در تبیین این مفهوم می فرمایند: « بسیج مثل انقلاب، مردمی بود و مردمی است. درست است که شما در قالب مجموعه‌های وابسته‌ی به نیروی مقاومت، شکل گردانهای رزمی میگیرید، آمادگیهای نظامی پیدا میکنید و در میدان نبرد خودتان را نشان دادید و اگر یک روزی کشور باز نیاز به نیروی نظامی و جنگی پیدا کند، در صفوف مقدم هستید؛ این درست است، اما جنگ همه‌ی محتوای بسیج نیست. بسیج، گسترده‌ی در همه‌ی عرصه‌های زندگی است. آن وقتی که نوبت سازندگی است، بسیج پیشرو است؛ آن وقتی که نوبت مددرسانی و خدمات است، بسیج پیشرو است؛ آن وقتی که نوبت تحقیقات بسیار دقیق و ریز و حساس است، نیروهای بسیجی در صفوف اولند. امروز شما نگاه کنید در همین قضیه‌ی هسته‌ای، در این فناوری پیچیده و بسیار دشوار، جوانهائی که آنجا هستند، جوانهای متدین و اجزاء طبیعی و حقیقی بسیج را تشکیل می دهند. در همه جا همینجور است(۱)

 

پایداری و عزت ملیمایه اجتماعی بسیج

فرهنگ بسیجی، به دلیل انسانی بودن و فطری بودن، فرهنگی است مردمی، عمومی و عام گرا. بدین معنا که اختصاص به گروه یا حزب و یا جناح خاصی ندارد و نمیتواند به انحصار درآید. «انحصارگرایی» امری است که هیچ جایی در درون فرهنگ بسیجی ندارد و اگر فرهنگی انحصارگرا باشد قطعا نمیتوان آن را فرهنگ بسیجی دانست. تنها وجه مشترک تمام نیروهای بسیجی مردم بودن است. لذا بسیج دارای روندی مردمی و روحیه ای جمعی است و در جهت گیری به «مصالح عام» و «خواست عمومی» توجه دارد نه منفعت فرد یا جناح و گروهی خاص.(۲)

بسیجی نه تنها مصالح جمعی را هدف قرار میدهد بلکه جز بدان نمیاندیشد و مهم تر از آن این که هویت و شخصیت وجودی خود را در راستای حرکت ومصالح جمع میبیند و خود را نیرویی در خدمت جمع می داند. لذا رهبر انقلاب تأکید دارند که: « دشمنان در طول سالهای متمادی، خیلی زحمت کشیده‌اند تا به ما ملت بفهمانند و بباورانند که قادر نیستیم از خودمان دفاع‌کنیم؛ قادر نیستیم شخصیت خودمان را نشان بدهیم و قادر نیستیم در معادلات جهانی، نقش ایفا کنیم. اقلاًّ یکی دو قرن، تلاش استعمار این بود که ایرانی را از صحنه فعّالیت همه‌جانبه جهانی خارج‌کند. وقتی انقلاب پیروز شد و همه دنیا فهمیدند که ملت ایران دارای چنان قدرتی است که می‌تواند یک نظام ظالم و فاسد را کنار بزند و در مقابل خطرات این‌کار، که مسأله جنگ بود، با قدرت بایستد؛ در حقیقت شخصیّت ملت ایران آشکار شد. و این، به برکت بسیج‌بود. نیروهای مردمی بودند که در صحنه‌های جنگ توانستند دشوارترین کارها را انجام دهند. و اگر نبودند، بی شک سرنوشت جنگ طور دیگری می‌شد(۳)

 

اعتماد به مردم عامل افزایش سرمایه اجتماعی بسیج

رهبر انقلاب اسلامی، در تبیین اعتماد به مردم عامل در منطق بسیج که عامل افزایش دهنده تفکر و شبکه بسیج در سرمایه اجتماعی است را اینگونه می کنند: « آن‌وقت در کنار این نکته، این قضیه مطرح است که بسیج – یعنی نیروی مردمی – را نمی‌شود با روشهای جذب بقیه‌ی نیروها جذب کرد. انسان، ارتشی را طور خاصی، و سپاهی را یک‌طور دیگر جذب می‌کند – مثلاً مختصر فرقی با هم دارند – اما بسیجی را آن‌طوری نمی‌شود جذب کرد. بسیجی، توده‌ی مردم است. شما می‌خواهید او را تحت یک سازمان بیاورید، با نظم و انضباط آشنایش کنید، فرمانبری به او یاد بدهید و استعداد و شوق و ایمانی که برای دفاع از کشور در او هست، آن را به بهترین شکلی به کار بگیرید و اگر در او کم است، تزریق کنید. چه کار می‌خواهید بکنید؟ این کار، کار بسیار مهمی است و من عرض می‌کنم که اگر این کار – یعنی فراگیر شدن بسیج – انجام شد، این انقلاب، بیمه‌ی بیمه است؛ اگر نشد، جای نگرانی است. یعنی بسیج با سرنوشت انقلاب سر و کار دارد. اگر بسیج، قوی و کارآمد شد و گسترش پیدا کرد و – همان‌طور که عرض کردیم – پایه‌اش مستحکم بود، هیچ قدرتی در دنیا، هرچه هم توطئه کنند، هرچه هم با یکدیگر همدست بشوند، قادر نخواهند بود نسبت به این کشور و این انقلاب، کمترین چشم زخمی وارد کنند. اگر نیروی بسیج – یعنی نیروی نظامی مردم – را کم گرفتیم، آن‌وقت جای نگرانی و اشکال است؛ چون صحنه‌ی حضور مردم، فقط صحنه‌ی سیاسی و اقتصادی نیست. صحنه‌ی نظامی، اهم صحنه‌هاست و این حضور، در سایه‌ی بسیج است(۴)

 

رابطه متقابل تشکّل  مردمی و سرمایه اجتماعی بسیج

اکنون در جامعه اسلامی ایران، نیروهای متعهد و متخصص فراوان در بسیج انسجام یافته و سازماندهی شده‌اند. بسیج اساتید، بسیج مهندسین، بسیج جامعه پزشکی، بسیج دانشجویی، بسیج فرهنگیان و دانش‌آموزی، بسیج هنرمندان، بسیج اصناف و بازار، بسیج ادارات و وزارت‌خانه‌ها و …، نمونه‌هایی از اقشار بسیج هستند که بعد از گذشت چهار دهه، کماکان ماهیت مردمی و تشکیلاتی آن حفظ شده است. رهبر انقلاب در تبیین ماندگاری بسیج و سرمایه ارزمند آن می فرمایند: « خیلی ها می‌خواستند بعد از تمام شدن جنگ، چنین وانمود کنند که بسیج تمام شد. این، یک تلقین شیطانی بود، که شاید دستهای دشمن هم در آن بی‌تأثیر نبود. امّا من عرض می‌کنم که بسیج تمام شدنی نیست. بسیج باید روزبه روز توسعه پیدا کند و قوی شود. روحیه بسیجی و معرفت بسیجی باید فراگیر شود، تا این کشور بتواند بار سنگینی را که بردوش دارد – که همان بار هدایت الهی و سعادت انسانهاست – به سر منزل برساند. لذا، بسیج، تمام شدنی نیست(۵)

 

ابعاد جذب و رشد سرمایه های انسانی بسیج

بسیج نیروی راهبردی نظام اسلامی برای تحقق آرمان و اهداف والای انقلاب اسلامی است. بسیج دارای مجموعه ای از ویژگی های یکجا جمع شده ای است که آن را یک سازمان منحصر به فرد و بی بدیل نموده است. حضور و رشد مردم در صحنه برای حفظ فعالیت های انقلاب و انجام کارهای بزرگ، از شاخصه های اصلی نگرش بسیجیان است. بزرگترین کار نیروهای وفادار انقلاب اسلامی و مدافعین راستین جمهوری اسلامی، همت گماردن برای تحقق آرمان نظام دینی و انقلابی است که در سایه اعتماد و حضور مردم معنا پیدا می کند:

 

«ابعاد چهارگانه جذب و رشد سرمایه های انسانی بسیج»

الف. اراده‌ی قوی و همت بلند توأم با خلاقیت

رهبر انقلاب در تبیین ماهیت اراده‌ی قوی و همت بلند توأم با خلاقیت در منطق والای بسیج می فرمایند: « بسیج یعنی انسان با همتی که غیرت دینی و دانایی فکری و نیازشناسی و ابتکار و جوشش ذهنی و خلاقیت دارد و وارد میدان می‌شود(۶)

ب. رویکرد نظم پذیری بسیج

همنین معظم له، برای رفع یک شبهه شناختی و تشریح نظم پذیری به عنوان یکی از شاخص های لاینفک در منطق بسیج بیان می فرمایند که: « این فکر غلط باید از ذهن‌های دیگران بیرون رود که بسیجی کسی است که مقررات را رعایت نمی‌کند؛ برعکس، آن کسی بسیجی‌تر است که مقررات را بیشتر رعایت می‌کند؛ به‌خاطر آن که این فرد بیشتر از همه برای نظام دل می‌سوزاند و مقررات، لوازم قطعی اداره‌ی درست نظام است(۷)

ج. تحقق نشاط در منطق بسیج

همچنین ایشان، ضمن تبیین ابعاد روحیات بسیجی مطلوب، حفظ نشاط را یکی دیگر از عوامل حفظ سرمایه اجتماعی بسیج معرفی می کنند: « روحیه‌ی بسیجی یک روحیه‌ای است که اگر در هر نقطه‌ای و در هر قشری به‌وجود بیاید، در آن‌جا فعالیت و نشاط و حرکت و حیات را مضاعف و چند برابر می‌کند؛ این معنای بسیج است(۸)

رهبر انقلاب اسلامی در بیانی دیگر تأکید می کنند که: « نیروی عظیم بسیج، نیروی عظیم ملت ایران است. جوانان عزیز! پسران! دختران! قشرهای مختلف! عناصر مؤمن و شاداب و مبتکری که در این قالب بزرگ و مجموعه‌ی عظیم قرار گرفته‌اید! هرچه میتوانید کیفیت خودتان را بالا ببرید تا بتوانید بر روی فضای عمومی جامعه اثر بگذارید و جوانهای بیشتر و مجموعه‌های بیشتری را به آن مرکزیت اصولی و آرمانی نزدیک کنید. مجموعه‌های مردمی بسیج، باید فکرشان این باشد؛ مدیران و اداره کنندگان و سرپرستان بسیج هم باید همین را فکر کنند.»(۹)

د. حضور پرنشاط و همیشگی در صحنه

در پایان این نوشتار، به سه نمونه از بیانات رهبر انقلاب در تشریح ماهیت حضور پرنشاط و همیشگی اشاره می کنیم.

  • « بسیجی باید در وسط میدان باشد تا فضیلت‌های انقلاب زنده بماند(۱۰)
  • « انتظاری که امام از بسیج داشت، آمادگی و حضور دائمی بود؛ زیرا بسیج پشتوانه‌ی اصلی انقلاب است.»(۱۱)
  • «بسیج، یعنی حضور در میدان‌هایی که نظام اسلامی، وظیفه‌ی انسانی و الهی و نیازهای کشور، حضور او را در آن میدان‌ها لازم می‌داند و او را به آن‌ها فرا می‌خواند. بسیجی، هر یک از آحاد ملت است که در هر جایی که به حضور او نیاز هست، آماده باشد.»(۱۲)

  1. بخشی از بیانات رهبر انقلاب در دیدار گردان‌های نمونه عاشورا و الزهرای بسیج‌‌، مورخ: ۰۵/۰۹/۱۳۸۶٫
  2. برگرفته از مقاله ای با عنوان آرمان بسیج و بسیج آرمانی از منظر امام خمینی(س)، به نگارش محمد حسین جمشیدی، ارائه شده در کنگره بین المللی امام خمینی(س) و تبیین انقلاب اسلامی(۱۳۷۸:تهران).
  3. بخشی از بیانات در دیدار جمعی از فرماندهان سپاه ۱۳۷۰/۱۱/۱۸ 
  4.  ۱۳۶۹/۰۴/۰۶
  5. بخشی از بیانات رهبر انقلاب در دیدار جمعی از فرماندهان سپاه ۱۳۷۰/۱۱/۱۸ 
  6. بخشی از بیانات رهبر انقلاب ۱۳۸۴/۰۳/۰۵
  7. بخشی از بیانات رهبر انقلاب ۱۳۶۸/۰۴/۰۶ 
  8. بخشی از بیانات رهبر انقلاب ۱۳۸۴/۹/۷ 
  9. بخشی از بیانات رهبر انقلاب در دیدار گردان‌های نمونه عاشورا و الزهرای بسیج ‌‌۱۳۸۶/۹/۵ 
  10. بخشی از بیانات رهبر انقلاب ۱۳۷۱/۴/۲۲ 
  11. بخشی از بیانات رهبر انقلاب ۱۳۸۸/۴/۶ 
  12. بخشی از بیانات رهبر انقلاب ۱۳۸۱/۸/۲۱ 

 

 

 

 

نظرات کاربران

دیدگاه بگذارید

avatar
  Subscribe  

موسسه ایمان جهادی – صهـبا

دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیت‌الله‌العظمی سیدعلی خامنه‌ای (مد‌ظله‌العالی)

پایگاه اطلاع رسانی دفتر مقام معظم رهبری

سمن اندیشه ولایت

http://www.lohvaghalam.ir/

موسسه حدیث لوح و قلم

دفتر اعزام مبلغ دانشگاه امام صادق(ع)

موسسه مطالعات راهبردی علوم و معارف اسلام

پایگاه اطلاع‌رسانی هم‌اندیشی یاران انقلاب اسلامی

نهضت مردمی پوستر انقلاب

انتشارات حدیث راه عشق

موسسه قدر ولایت

بنیاد فرهنگ و اندیشه اسلامی

موسسه طلایه داران نور آفاق

مؤسسه فرهنگی ولاء منتظر

AIM

بنیاد فرهنگ و اندیشه اعتلاء

گروه روشنای علم

موسسه فرهنگی سراج اندیشه اسلامی

اندیشکده راهبردی تبیین

کمیته حدیث ولایت بسیج دانشجویی دانشگاه امام صادق(ع)