۲۰ مرداد ۱۳۹۹ مصادف با   20 ذیحجه 1441
تاریخ: ۱۶ بهمن ۱۳۹۸ |   تعداد بازدیدها: 830
کد خبر:76442
| ف | | |

انتخابات؛ تجلی مردم سالاری دینی (3)

نظام مردم‌سالاری دینی، متکی به انتخابات است

یکی از مؤلفه­‌های حکمرانی مطلوب در نظام اسلامی، مردم­‌سالاری و مشارکت عمومی مردم در تعیین سرنوشت خویش، در قالب شرکت در انتخابات و تعیین مسئولین مختلف نظام اسلامی است.رهبر انقلاب معتقدند: «نظام مردم‌سالاری دینی، متکی به انتخابات است».همچنین معظم‌له، معتقدند انتخابات مظهر حضور مردم و مظهر دخالت مردم در سرنوشت خودشان است.

پایگاه تحلیلی مصداق/ الگوی حکمرانی اسلامی، شیوه حکومتی است که بر اساس مبانی، اصول و روش‌‌های اسلامی و متکی بر مطلوبیت‌‌ها و خواست‌‌های اسلام طرح‌ ریزی شده‌ است. این الگو که بر مبنای نظریه مردم‌ سالاری دینی طراحی شده‌است، بدیلی برتر برای مدل «حکمرانی خوب» محسوب می‌شود و می‌تواند برای ادیان و مذاهب گوناگون مورد استفاده قرار گیرد. مولفه‌ ها، اصول و شاخص‌‌های حکمرانی اسلامی در چارچوب سه رابطه اصلی «روابط حکومت و مردم»، «روابط حکومت با عرصه‌‌های سیاسی، اقتصادی و فرهنگی» و «نظام اداری و روابط اجزای حکومت» قابل طراحی و تبیین است. یکی از مؤلفه­‌های حکمرانی مطلوب در نظام اسلامی، مردم­‌سالاری و مشارکت عمومی مردم در تعیین سرنوشت خویش، در قالب شرکت در انتخابات و تعیین مسئولین مختلف نظام اسلامی است.

رهبر انقلاب معتقدند: «نظام مردم‌سالاری دینی، متکی به انتخابات است».(۱) همچنین معظم‌له، معتقدند انتخابات مظهر حضور مردم و مظهر دخالت مردم در سرنوشت خودشان است.(۲)

لذا مهم­ترین نشانه مردم سالار بودن انقلاب اسلامی، حضور همه جانبه اقشار مختلف مردم در انقلاب بود. انقلاب اسلامی بر خلاف بسیاری از انقلاب‌های مشهور قرون جدید که با مبتنی بر منافع طبقاتی شکل گرفته‌اند و یا توسط بخش خاصی از جامعه هدایت و حمایت شده اند و اهداف خاص قشری، طبقاتی، فرقه‌ای را هدف قرار داده‌اند؛ نهضتی بود که اهداف خود را منافع همه اقشار، طبقات و توده های ملّت با همه اعتقادات و گرایش های مذهبی قرار داده بود و به دنبال شکل گیری نظامی بود که تمامی مردم ایران در آن از حقوق اولیه انسانی برخوردار باشند. انقلاب اسلامی با این اهداف توانسته بود که اقشار مختلف جامعه را به صحنه مبارزه با رژیم کشانده و همه مردم را همراه نماید. به همین خاطر انقلاب اسلامی را بی‌شک می‌توان بزرگترین انقلاب مردمی عصر حاضر نامید.(۳)

ایشان این مدل حکمرانی را براساس یافته­‌های نظام دینی دانسته و تأکید دارند که این شیوه با نظام دموکراسی در مدل غربی آن متفاوت است. « ما که مسئله‌ی مردم‌سالاری اسلامی را در مقابل دموکراسیِ لیبرال غربی مطرح کردیم، مظهر مردم‌سالاری اسلامی همین حضور مردم در انتخابات است».(۴)

در نظام جمهوری اسلامی ایران که مبتنی بر نظریه متعالی ولایت فقیه تشکیل شده و توانسته است به تئوری حکومتی شیعه جامه عمل بپوشاند، توجه و اهتمام و پیروی از اندرزها، اوامر و کلیه منویات مقام ولایت، نه تنها مقدمه‌ای برای پیشبرد اهداف نظام مقدس جمهوری اسلامی می‌باشد، بلکه نکته‌ای است که از آثار و لوازم پذیرش حکومت الهی می‌باشد و لزوم عمل به آن بر همه مسئولان و کارگزاران نظام مفروض است.(۵) « … عرض کردیم انتخابات حقّ‌النّاس است؛ این حقّ‌النّاس امر مهمّی است. خب در زبان‌ها هم زیاد تکرار می‌شود که فلانی گفته انتخابات حقّ‌النّاس است و حقّ‌النّاس است و مدام تکرار می شود؛ منتها خب [باید] به عمق این حقّ‌النّاس برسیم. معنای حقّ‌النّاس بودن این نیست که فقط آن کسی که پای صندوق نشسته است باید این حقّ‌النّاس را رعایت کند… مردم توجّه کنند و ببینند که آن فهرست هایی را که پیشنهاد شده است از کجا پیشنهاد شده؛ از طرف چه کسی پیشنهاد شده؛ آن کسانی را که مورد اعتمادند، قابل اطمینانند، قابل اعتمادند انتخاب بکنند. این هم یکی از چیزها است».(۶)

این درحالی است که نظام سیاسی در ساختار ایران و فرهنگ سیاسی مردم، بواسطه قرون متمادی رویکرد سلطنتی، یک تجربه جدید و موفق در عرصه انتخابات و مردم‌سالاری دینی دارد که می‌تواند، فرهنگ سیاسی استبدادی زمان گذشته را به فراموشی سپارد و در آغاز گام دوم انقلاب اسلامی، نقاظ ضعف خویش را در مفاهیم، راهبردها و روش‌های عملیاتی فرآیند مردم‌سالاری و برگزاری انتخابات را اصلاح نمائیم. لذا رهبر انقلاب می‌فرمایند: « کشوری که در طول قرن­‌های متمادی با حکّام مستبد و دیکتاتور گذران می‌کرده است، آن‌چنان با مردم‌سالاری و شرکت مردم در انتخاب صاحبان قدرت، آشنا و در هم ‌آمیخته شده است که بعد از گذشت ۳۵ سال از هیجانات اوّل انقلاب، مردم وقتی نوبت انتخاب می­‌رسد، ۷۲ درصد در انتخابات شرکت می‌کنند؛ قدر این را باید دانست.»(۷)

در نظام سیاسی اسلام که امام خمینی(ره) نیز بارها آن را تبیین نموده‌­اند، توجه به رأی مردم و نظام مردم‌سالاری دینی، نه به عنوان یک شعار و حربه رسانه‌­ای، بلکه به عنوان یک حقیقت ارزشمند محسوب می‌­شود: « در مکتب سیاسی امام رأی مردم به معنای واقعی کلمه تأثیر می‌گذارد و تعیین کننده است. این، کرامت و ارزشمندی رأی مردم است. از طرف دیگر امام با اتکاء به قدرت رأی مردم معتقد بود که با اراده ی پولادین مردم می شود در مقابل همه ی قدرتهای متجاوز جهانی ایستاد؛ و ایستاد. در مکتب سیاسی امام، مردم سالاری از متن دین برخاسته است…».(۸)

لذا رهبر انقلاب انتخابات را مظهر خداباوری، مردم‌باوری و خودباوری می‌دانند.(۹) و در این بین شبهات و مخالفت هایی که برای اجرای عینی مردم‌سالاری دینی در قالب انتخابات بوده است را تبیین نموده‌­اند. برای نمونه، ایشان بارها اعمال نظر رهبری و تعیین کاندیدای خاص را توسط خودشان منتفی دانسته و همه را از قبول و ترویج چنین شایعات برحذر می‌­دارند. « این حرف‌ها که رهبری، طرفدار زید یا عمرو است، از آن حرف‌هائی است که همیشه بوده و واقعیت ندارد. از کجا می‌دانند بنده طرفدار چه کسی‌ام؟»(۱۰)

رهبر انقلاب در دهه ۷۰، بواسطه ارائه تعبیراتی خاص و مبهمی که در بیان مسئولین کشور و رسانه‌ها وجود داشت، مفهوم جامعه مدنی و نسبت آن با حکمرانی اسلامی و غربی را به خوبی تبیین فرمودند: «جامعه‌ی مدنی تعبیری است که خیلی هم تعریف روشنی نشده و البته یک تعبیر غربی است. جامعه‌ی مدنی، درست عبارت اخری و ترجمه‌ی تحت‌الّلفظی عبارت فرنگی آن است و سابقه‌ی زیادی در فرهنگ ما ندارد. البته آن‌ها مراد دیگری دارند که ما آن را اصلاً قبول نداریم. آن جامعه‌ی مدنی که غربی‌ها می‌گویند، با معیارهای ما مطلقاً سازگار نیست و با فرهنگ ما هم سازگاری ندارد؛ لیکن جامعه‌ی مدنی به معنای جامعه‌ی مردم‌سالار، جامعه‌ای است که در آن مقرّرات و قانون حاکم است».(۱۱)

سیاست‌های کلی انتخابات
« جمهوری اسلامی به معنای حقیقی کلمه، نظام مردم‌سالار و متّکی به مردم است. کشوری با شصت، هفتاد میلیون جمعیت، هر سال یک انتخابات در همه شؤون؛ از انتخاب رهبری نظام گرفته تا رئیس جمهور، تا نمایندگان و اعضای شوراها؛ این‌ها با انتخاب مردم سرِ کار می‌آیند. دشمن در مقابل این پدیده، درمانده است. نظام، مردم‌سالار و متّکی بر ایمان مردم و برخاسته از دل مردم است. طبعاً ایجاد گسیختگی بین مردم و چنین نظام و تشکیلاتِ حکومتی‌ای آسان نیست».(۱۲)

بر این اساس، حضرت آیت الله خامنه ای رهبر معظم انقلاب اسلامی در اجرای بند یک اصل ۱۱۰ قانون اساسی سیاستهای کلی «انتخابات» را که پس از مشورت با مجمع تشخیص مصلحت نظام تعیین شده است، در سال ۱۳۹۵ ابلاغ کردند.

سیاست‌های کلی انتخابات که به رؤسای قوای سه گانه و رئیس مجمع تشخیص مصلحت نظام ابلاغ شده، در ۱۸ بند تنظیم شده است که در زیر، به صورت اختصار اشاره می کنیم:

بند متن سیاست
۱ تعیین حوزه‌های انتخاباتی مجلس شورای اسلامی و شوراهای اسلامی بر مبنای جمعیت و مقتضیات اجتناب‌ناپذیر؛
۲ برگزاری انتخابات مجلس شورای اسلامی به صورت دو مرحله‌ای در صورت عدم کسب نصاب قانونی در مرحله اول؛
۳ بهره‌مندی داوطلبان در تبلیغات انتخاباتی با تقسیم برابر متناسب با امکانات در هر انتخابات حسب مورد از صدا و سیما و فضای مجازی و دیگر رسانه‌ها و امکانات دولتی و عمومی کشور؛
۴ تعیین حدود و نوع هزینه‌ها و منابع مجاز و غیرمجاز انتخاباتی، شفاف‌سازی منابع و هزینه‌های انتخاباتی داوطلبان و تشکل‌های سیاسی؛
۵ ممنوعیت هرگونه تخریب، تهدید، تطمیع، فریب و وعده‌های خارج از اختیارات قانونی و هرگونه اقدام مغایر امنیت ملّی نظیر تفرقه قومی و مذهبی در تبلیغات انتخاباتی؛
۶ ممنوعیت استفاده از حمایت و امکانات بیگانگان اعم از مالی و تبلیغاتی توسط نامزدها و احزاب و برخورد به‌موقع دستگاه‌های ذی ربط؛
۷ پیشگیری از جرایم و تخلفات انتخاباتی و هرگونه اقدام مغایر قانون، منافع ملّی، وحدت ملّی و امنیت ملّی و رسیدگی سریع و خارج از نوبت حسب مورد به آن‌ها؛
۸ ارتقاء سطح شناخت و آگاهی و آموزش‌های عمومی و ترویج هنجارهای انتخاباتی و نهادینه کردن آن در فرهنگ عمومی و تعیین قواعد و ضوابط رقابت سیاسی سالم؛
۹ تعیین چارچوب‌ها و قواعد لازم برای فعالیت قانونمند و مسؤولانه احزاب و تشکل‌های سیاسی و اشخاص حقیقی در عرصه انتخابات مبتنی بر اصول و مبانی نظام جمهوری اسلامی ایران؛
۱۰ ارتقاء شایسته‌گزینی ـ همراه با زمینه سازی مناسب ـ در انتخاب داوطلبان تراز شایسته جمهوری اسلامی ایران و دارای ویژگی‌هایی متناسب با جایگاه مربوط؛
۱۱ نظارت شورای نگهبان بر فرآیندها، ابعاد و مراحل انتخابات ریاست جمهوری، مجلس شورای اسلامی و مجلس خبرگان رهبری؛
۱۲ بهره‌گیری از فناوری‌های نوین در جهت حداکثرسازی شفافیت، سرعت و سلامت در اخذ و شمارش آراء و اعلام نتایج.
۱۳ تعیین ساز وکار لازم برای حسن اجرای وظایف نمایندگی، رعایت قسم‌نامه، جلوگیری از سوءاستفاده مالی، اقتصادی و اخلاقی و انجام اقدامات لازم در صورت زوال یا کشف فقدان شرایط نمایندگی مجلس؛
۱۴ ثبات نسبی قوانین انتخابات در چارچوب سیاست‌های کلی و تغییر ندادن آن برای مدت معتنابه، مگر به ضرورت و با تصویب تغییرات با رأی حداقل دوسوم نمایندگان مجلس شورای اسلامی؛
۱۵ پاسداری از آزادی و سلامت انتخابات و حق انتخاب آزادانه افراد و صیانت از آراء مردم به عنوان حق‌الناس در قانون‌گذاری، نظارت و اجراء؛
۱۶ ممنوعیت ورود نیروهای مسلح، قوای سه‌گانه اعم از وزارتخانه‌ها و دستگاه‌های تابعه آن‌ها، دستگاه‌های اطلاعاتی و امنیتی، سازمان‌ها، نهادها و شرکت‌های دولتی و نهادهای عمومی در دسته‌بندی‌های سیاسی و جناحی انتخاباتی و جانبداری از داوطلبان؛
۱۷ اجرای انتخابات ریاست جمهوری، مجلس شورای اسلامی، مجلس خبرگان رهبری و شوراهای اسلامی شهر و روستا توسط وزارت کشور و زیرنظر هیأت اجرایی مرکزی انتخابات به ریاست وزیر کشور؛
۱۸ تنظیم تاریخ و همزمانی برگزاری انتخابات‌های عمومی به گونه‌ای که فاصله برگزاری آن‌ها حدود دو سال باشد و مراحل و ساز وکار اجرایی آن تا حد امکان یکسان و متحد صورت پذیرد.

بر این اساس می‌توان برای هر یک از این سیاست‌ها، مقالات و مطالب گسترده‌ای تدوین نمود، ولی در کل باید اذعان نمود که هر کدام از این سیاست‌ها براساس، مبانی و آرمان‌های اسلامی و انقلابی و تجربه چند ساله نظام مردم‌سالار تدوین شده است که می‌تواند مسیر برگزاری انتخابات در کشور را از انحراف و آسیب احتمالی مصون سازد و یک ساختار و فرآیند شفاف و منظم را ایجاد نماید.


۱٫ بخشی از بیانات رهبر انقلاب اسلامی در دیدار اعضای مجلس خبرگان رهبری ۱۳۹۰/۱۲/۱۸ 
۲٫ بخشی از بیانات رهبر انقلاب اسلامی در دیدار مردم قم ۱۳۹۰/۱۰/۱۹.
۳٫ برگرفته از مقاله «انتخابات نهم مجلس شورای اسلامی؛ فرصت‌ها و چالش‌های احتمالی امنیت ملّی»، به نگارش علی محمد نائینی، انتشار یافته در پایگاه خبری صبح انتخابات.
۴٫ بخشی از بیانات رهبر انقلاب در حرم مطهر رضوی۱۳۹۲/۰۱/۰۱ 
۵٫ برگفته از مقاله «شورای نگهبان از منظر امام خمینی (قدس‌سره) و مقام معظم رهبری (مدظلّه‌العالی)»، انتشار یافته در وبگاه پژوهشکده شورای نگهبان.
۶٫ بخشی از بیانات رهبر انقلاب در دیدار ائمه جمعه سراسر کشور ۱۳۹۴/۱۰/۱۴ 
۷٫ بخشی از بیانات رهبر انقلاب در حرم مطهر رضوی ۱۳۹۳/۰۱/۰۱ 
۸٫ بخشی از بیانات رهبر انقلاب در مراسم پانزدهمین سالگرد رحلت امام خمینی (رحمه‌الله) ۱۳۸۳/۰۳/۱۴
۹٫ بخشی از بیانات رهبر انقلاب در مراسم بیست‌ و چهارمین سالگرد رحلت امام خمینی (رحمه‌الله) ۱۳۹۲/۰۳/۱۴
۱۰٫ بخشی از بیانات رهبر انقلاب در دیدار نمایندگان مجلس شورای اسلامی ۱۳۹۲/۰۳/۰۸
۱۱٫ بخشی از بیانات رهبر انقلاب در جلسه پرسش و پاسخ مسئولان نشریات دانشجویی ۱۳۷۷/۱۲/۰۴
۱۲٫ بخشی از بیانات رهبر انقلاب اسلامی در دیدار دانشجویان دانشگاه شهید بهشتی ۱۳۸۲/۰۲/۲۲ 

نظرات کاربران

دیدگاه بگذارید

avatar
  Subscribe  

در این پرونده بنا به بازخوانی و انتشار مصاحبه‌های کمتر دیده شده «آیت الله سید علی خامنه‌ای» با رسانه‌های مختلف داخلی و خارجی در دوران ریاست جمهوری داریم.

موسسه ایمان جهادی – صهـبا

دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیت‌الله‌العظمی سیدعلی خامنه‌ای (مد‌ظله‌العالی)

پایگاه اطلاع رسانی دفتر مقام معظم رهبری

سمن اندیشه ولایت

http://www.lohvaghalam.ir/

موسسه حدیث لوح و قلم

دفتر اعزام مبلغ دانشگاه امام صادق(ع)

موسسه مطالعات راهبردی علوم و معارف اسلام

پایگاه اطلاع‌رسانی هم‌اندیشی یاران انقلاب اسلامی

نهضت مردمی پوستر انقلاب

انتشارات حدیث راه عشق

موسسه قدر ولایت

بنیاد فرهنگ و اندیشه اسلامی

موسسه طلایه داران نور آفاق

مؤسسه فرهنگی ولاء منتظر

AIM

بنیاد فرهنگ و اندیشه اعتلاء

گروه روشنای علم

موسسه فرهنگی سراج اندیشه اسلامی

اندیشکده راهبردی تبیین

کمیته حدیث ولایت بسیج دانشجویی دانشگاه امام صادق(ع)