۱۵ تیر ۱۳۹۹ مصادف با   14 ذیقعده 1441
تاریخ: ۱۱ آذر ۱۳۹۸ |   تعداد بازدیدها: 698
کد خبر:75810
| ف | | |

کارکردهای علم و اقتدار علمی در نظام اسلامی (3)

عزّت یک ملّت در گرو چیست؟

تجربه‌ی ۳۷ساله‌ی جمهوری اسلامی نشان می‌­دهد که ما باید خودمان را تقویت کنیم، قوی کنیم؛ از لحاظ فکری قوی کنیم، از لحاظ سیاسی قوی کنیم، از لحاظ اقتصادی قوی کنیم، از لحاظ فرهنگی قوی کنیم، از لحاظ علمی قوی کنیم. وقتی قوی شدیم، طبعاً عزّت پیدا خواهیم کرد؛ امروز عزّت یک ملّت در دنیا به این‌ها است.

پایگاه تحیلی مصداق/اقتدار علمی در نظام اسلامی، بیش از آن‌که یک مفهوم کتابخانه‌ای و شعار تبلیغاتی باشد، یک ضرورت و نیاز مبرم برای رشد همه جانبه ارکان جمهوری اسلامی و پیشرفت نهادهای علمی و شکوفاشدن استعدادهای جوان این مرز و بوم خواهد بود. رهبر انقلاب اسلامی، در سه دهه اخیر، به صورت مکرر از اهمیّت و کارکردهای تحقق اقتدار علمی برای تمامی ابعاد نظام اسلامی بیان نموده اند. در این یادداشت سعی خواهد شد، اصلی‌ترین نتایج و کارکردهای تحقق اقتدار علمی در نظام اسلامی را در اندیشه رهبر انقلاب اسلامی مورد بررسی قرار دهیم و برخی از مهم ترین کاکردهای اقتدار علمی را احصاء نمائیم. رهبر انقلاب تأکید دارند که امروز اقتدار ایران اسلامی را حتّی دشمنان هم نمی‌توانند انکار کنند؛ آن‌ها هم اقرار می­‌کنند. البته ایشان معتقدند، دشمن این اعتراف رسانه‌ای را با نیت پیشبرد پروژه‌ی ایران‌هراسی و با رویکرد خصمانه بیان می‌کند. لذا رهبر انقلاب معتقدند همین نکته گویای قدرت نظام جمهوری اسلامی است. ایشان اقتدار علمی، را در کنار اقتدار تسلیحاتی، خودباوری، اعتماد به نفس، انسجام، پیشرفت در بخش‌­های مختلف را از نتایج و کارکردهای این حرکت عظیم ملّت ایران به ویژه جوانان بیان می دارند.(۱)

۱- عزت مندی
در اندیشه رهبر انقلاب، اگر بخواهیم در گام دوم انقلاب اسلامی، کشور و نظام ایران در مسیر واقعی پیشرفت و تثبیت موفقیت خویش گام بردارد، نیازمند تحقق اقتدار علمی خواهد بود. معظم له، عزت مردم و نظام را در گرو تقویت امور فکری، سیاسی، اقتصادی، فرهنگی و به ویژه مسائل علمی می‌دانند و معتقدند: « تجربه‌ی ۳۷ساله‌ی جمهوری اسلامی نشان می‌­دهد که ما باید خودمان را تقویت کنیم، قوی کنیم؛ از لحاظ فکری قوی کنیم، از لحاظ سیاسی قوی کنیم، از لحاظ اقتصادی قوی کنیم، از لحاظ فرهنگی قوی کنیم، از لحاظ علمی قوی کنیم. وقتی قوی شدیم، طبعاً عزّت پیدا خواهیم کرد؛ امروز عزّت یک ملّت در دنیا به این‌ها است.»(۲)

۲- جهش علمی
رویکرد اقتدارگرایانه علمی در بستر نظام اسلامی، می تواند یک انگیزه عمومی در میان آحاد مردم به ویژه جوانان، از نهاد آموزش و پرورش تا سطوح مختلف آموزش عالی و سایر نهادها و فعالان حوزه علمی و فناوری کشور ایجاد نماید. لذا رهبر انقلاب معتقدند: « … ما جهش علمی را نباید بگذاریم متوقّف بشود. کشور اگر به علم بپردازد و علم را پیش ببرد، آقا خواهد شد؛ به‌معنای واقعی کلمه: اَلعِلمُ سُلطان. اگر قدرت می‌خواهیم، اگر عزّت می‌خواهیم، اگر این را می‌خواهیم که ما مرجع مراجعات کشورها و دولت‌ها باشیم، نه این‌که آن‌ها مرجع مراجعات ما باشند، باید علم را تقویت کنیم؛ و این ممکن است و این عملی است. بنده حدود چهارده پانزده سال قبل از این، مسئله‌ی علم را و عبور از مرزهای موجود علم را و ابتکار علمی را مطرح کردم؛ یک عدّه‌ای گفتند نمی‌شود؛ بعضی‌ها آمدند در تلویزیون گفتند نمی‌شود. امروز ملاحظه می‌کنید که شده؛ همه اعتراف می‌کنند که شده. سرعت پیشرفت کشور از متوسّط سرعت پیشرفت علمی دنیا چندین برابر بیشتر بود؛ البتّه ما چون خیلی عقبیم، این سرعت پیشرفت باید سال‌ها ادامه پیدا کند تا برسیم به آن خطّ مقدّم.»(۳)

۳- خدمت رسانی
گسترش تفکر علمی و تحقق اقتدار علمی در عرصه‌های مختلف جامعه می‌تواند مفهوم، فرآیند و نظام خدمت‌رسانی را در سطح جامعه تسهیل ببخشد. لذا رهبر انقلاب بیان دارند که: « خدمت به کشور از راه‌­های مختلفی ممکن است؛ یکی از بهترین راه­‌هایش خدمت به کشور از راه علم است. خب، سیاستمدارها هم خدمت به کشور می‌­کنند؛ مجاهدان راه خدا و رزم‌آوران میدان‌­های جنگ هم خدمت به کشور می‌کنند، تجّار و بازرگانان و بقیه هم خدمت به کشور می‌کنند، صنعتگران هم خدمت به کشور می‌کنند؛ امّا یکی از راه‌های برجسته‌ی خدمت به کشور، از راه علم است؛ به همین دلائلی که قبلاً عرض شد که علم مایه‌ی اقتدار ملی، مایه‌ی قدرت کشور، مایه‌ی ثروت کشور و مایه‌ی سربلندی هر کشوری است. شما در درس خواندن و در حائز شدن رتبه‌های بالای علمی، اگر این نیت را بکنید، کارتان می‌شود عبادت.»(۴)

۴- قدرت و امنیّت
اقتدار علمی در کشور می‌تواند ثمرات مختلفی از جمله تقویت قدرت دفاعی و افزایش امنیّت شود و به صورت مستقیم و غیرمستقیم بنیه دفاعی و امنیّتی کشور را در مقابل تهدیدات نرم(فکری و فرهنگی) و نیمه سخت(امنیتی و ساختاری) مصون سازد. لذا رهبر انقلاب معتقدند: « حرکت علمی برای کشور ما یک ضرورت مضاعف است؛ یک نیاز مضاعف و مؤکد است. نیاز است؛ چرا؟ چون علم، عامل عزت و قدرت و امنیّت یک ملّت است – که مختصراً توضیح خواهم داد – مضاعف و مؤکد است؛ چرا؟ چون به این وظیفه، در طول صد سال از بهترین زمان‌ها عمل نشده؛ از دوران اواسط قاجار که نهضت علمی و نهضت صنعتی دنیا اوج گرفته و شکوفا شده بود – از اواسط نیمه‌ی دوم قرن نوزدهم – و علم در شکل استعمار خودش را نشان داده بود؛ غرب با دستیابی به ابزار علم، مشغول استعمار دنیا شده بود. از آن روز – تقریباً صد سال یا بیشتر – که وقت بیداری و هوشیاری ما بود، این وظیفه‌ی بزرگ، وظیفه‌ی رشددادن علمی کشور، به دلائل گوناگون تعطیل و متوقف شد. عمده دلیل هم عبارت بود از: حاکمیّت استبداد، حاکمیّت طاغوت‌­ها، حاکمیّت سلاطین دست نشانده، ضعیف و زبون. ما وارث این عقب‌ماندگی هستیم. لذا تلاش ما باید مضاعف باشد. پس، یک نیاز است و این نیاز مؤکد و مضاعف است. در این زمینه که علم نیاز است، شماها می‌دانید، امّا خوب است مجدداً من این را بگویم که حقیقتاً کشوری که دستش از علم تهی است، نمی­‌تواند توقع عزت، توقع استقلال و هویّت و شخصیت، توقع امنیّت و توقع رفاه داشته باشد. طبیعت زندگی بشر و جریان امور زندگی این است.»(۵)

۵- رفاه مردم و آبادانی کشور
از ثمرات دیگر تحقق اقتدار علمی، افزایش بهره وری ساختارهای اجتماعی و ارتقاء سطح علمی و عملی نهادهای مختلف دولتی، عمومی و حاکمیتی خواهد بود و به مرور کیفیت و کمّیت رفاه و آبادانی در سطح کشور بهبود خواهد بخشید. « این کشوری که در طول سال‌های متمادی، فقط چند سد در این کشور ساخته شده بود، آن هم همه‌اش به دست بیگانه‌ها؛ چه کسی باور می‌کرد که این کشور در سدسازی در کل منطقه، از لحاظ فناوری و توانایی و قدرت علمی و قدرت محاسبه و امثال اینها اول بشود! این کشوری که اکثر مناطقش از نیروی برق معمولی محروم بودند، چه کسی باور می‌کرد حالا در یک راهی بیفتد که انرژی و فناوری هسته‌ای را – آن هم خودش، نه از دیگران وام بگیرد – فراهم کند، برای اینکه بتواند انرژی خودش را از این شیوه‌ی پیشرفته‌ی دنیا تهیه کند! چه کسی فکر می‌کرد؟! رفتیم، دیدیم می‌شود رفت؛ اقدام کردیم، دیدیم می‌توانیم. این ملت این تجربه را دارد. بعد از این هم همین‌طور است.»(۶)

۶- تولید همه جانبه
کارکرد دیگری که در بیانات رهبر انقلاب، قابل فهم است، تحقق تولید همه جانبه در بستر یک نظام هدفمند و براساس یک نگاه و رویکرد علمی خواهد بود و در نتیجه پیوند اثربخش حوزه علم و صنعت محقق خواهد شد. لذا رهبر انقلاب تأکید دارند که: « تولید در یک گستره‌ی وسیع باید شعار ملّت باشد. تولید کار، تولید علم، تولید فناوری، تولید ثروت، تولید معرفت، تولید فرصت، تولید عزت و منزلت، تولید کالا و تولید انسان‌های کارآمد؛ این‌ها همه تولید است. رمز سعادت ملّت ما در این است که در این گستره‌ی وسیع، هم دولت و هم ملّت، بر این تولید همت بگماریم. این تأمین کننده‌ی امنیت ملّی و اقتدار و پیشرفت کشور است؛ این یک جهاد است. من امروز به شما عرض می‌کنم، هم به مسئولین و مأموران دولتی و هم به آحاد مردم، به خصوص به شما جوان‌ها؛ این یک جهاد است. امروز تولید علم، تولید کار، تولید ابتکار، تولید کالا، کالای مورد نیاز مردم، تولید انسان کارآمد، تولید فرصت و تولید عزت، هر کدام از این‌ها یک جهاد است. مجاهد فی سبیل‌اللَّه تولید کننده است؛ باید هم علم را بیاموزیم و هم علم را تولید کنیم. ما باید یک کشور عالم بشویم.»(۷)

۷- عامل بازدارندگی
آخرین کارکرد اقتدار علمی را براساس اندیشه رهبر انقلاب، می‌توان در عزت مندی و بازدارندگی آن نسبت به آسیب‌ها و آفت‌های بیرونی و درونی جامعه اسلامی برشمرد. « اگر ملّتی قدرت دفاع از خود را نداشته باشد، عزت او هم هیچ‌گونه تضمینی ندارد. در دنیایی که هوس‌ها و انگیزه‌های مادی به جای ارزش‌های معنوی بر انسان‌های صاحب قدرت حکمرانی می‌کند، هیچ ملّتی نمی‌تواند از هیچ مرکز دیگری جز قدرت درونی خود که خدای متعال به او بخشیده است، امید هیچ‌گونه کمکی و چشم‌داشت حمایتی را داشته باشد. ملّت‌ها باید به خودشان تکیه کنند تا بتوانند عزتی را که خود را شایسته‌ی آن می‌دانند، به دست بیاورند. این قدرت، قدرت علمی است؛ قدرت دفاع از خود است؛ توانایی بروز استعدادهای درونی است. یک ملت باید این توانایی‌ها را داشته باشد تا بتواند عزیز باشد.»(۸)


۱- اشاره به بیانات رهبر انقلاب در دانشکده علوم دریایی نوشهر، ۱۳۸۸/۰۷/۱۴ 
۲- بخشی از بیانات‌ رهبر انقلاب اسلامی در دیدار رئیس و اعضاى مجلس خبرگان رهبرى، ۱۳۹۴/۱۲/۲۰
۳- بخشی از بیانات رهبر انقلاب اسلامی در دیدار رئیس و اعضاى مجلس خبرگان رهبرى، ۱۳۹۴/۱۲/۲۰ 
۴- بخشی از بیانات رهبر انقلاب اسلامی در دیدار نخبگان جوان دانشگاهی، ۱۳۸۷/۰۶/۰۵ 
۵- بخشی از بیانات‌ رهبر انقلاب اسلامی در دیدار نخبگان جوان، ۱۳۸۶/۰۶/۱۲ 
۶- بخشی از بیانات‌ رهبر انقلاب اسلامی در دیدار کارگران،۱۳۸۵/۰۲/۰۶ 
۷- بخشی از بیانات‌ رهبر انقلاب اسلامی در دیدار زائرین و مجاورین حرم مطهر رضوی، ۱۳۸۵/۰۱/۰۱ 
۸- بخشی از بیانات‌ رهبر انقلاب اسلامی در مراسم دانش‌آموختگی دانشجویان دانشگاه امام علی(ع)‌، ۱۳۸۴/۰۷/۰۶ 

نظرات کاربران

دیدگاه بگذارید

avatar
  Subscribe  

در این پرونده بنا به بازخوانی و انتشار مصاحبه‌های کمتر دیده شده «آیت الله سید علی خامنه‌ای» با رسانه‌های مختلف داخلی و خارجی در دوران ریاست جمهوری داریم.

موسسه ایمان جهادی – صهـبا

دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیت‌الله‌العظمی سیدعلی خامنه‌ای (مد‌ظله‌العالی)

پایگاه اطلاع رسانی دفتر مقام معظم رهبری

سمن اندیشه ولایت

http://www.lohvaghalam.ir/

موسسه حدیث لوح و قلم

دفتر اعزام مبلغ دانشگاه امام صادق(ع)

موسسه مطالعات راهبردی علوم و معارف اسلام

پایگاه اطلاع‌رسانی هم‌اندیشی یاران انقلاب اسلامی

نهضت مردمی پوستر انقلاب

انتشارات حدیث راه عشق

موسسه قدر ولایت

بنیاد فرهنگ و اندیشه اسلامی

موسسه طلایه داران نور آفاق

مؤسسه فرهنگی ولاء منتظر

AIM

بنیاد فرهنگ و اندیشه اعتلاء

گروه روشنای علم

موسسه فرهنگی سراج اندیشه اسلامی

اندیشکده راهبردی تبیین

کمیته حدیث ولایت بسیج دانشجویی دانشگاه امام صادق(ع)