۸ بهمن ۱۳۹۸ مصادف با   2 جمادی الثانی 1441
تاریخ: ۲۹ مهر ۱۳۹۸ |   تعداد بازدیدها: 676
کد خبر:74878
| ف | | |

شاخص‌ها و آداب مذاکره با غرب (7)

هر فردی از هنر مذاکره برخوردار نیست

مذاکره کردن هنری است که هر فردی از آن برخوردار نیست، به ویژه اگر قرار باشد مذاکره بن افرادی با زمینه های ارزشی، فکری و فرهنگی متفاوت صورت گیرد. در چنین حالتی آگاهی از فن و هنر مذاکره ضرورت بیشتری می یابد.

پایگاه تحلیلی مصداق/  مذاکره، مبنای اساسی ارتباطات بین ملت ها و دولت هاست. مذاکره نوعی ابزار ارتباطی بین دو طرف برای نیل به توافق پیرامون نیازها و نظرات متفاوت است. سبک های مذاکره درکشورهای مختلف دنیا، تحت تأثیر تفاوت های معرفتی، فرهنگی و نظام های ارزشی رنگ و بوی خاص خود را خواهد داشت و آداب و شیوه های متناسب با آن را می طلبد.[۱] رهبر انقلاب نیز بارها اصل مذاکره و ارتباط با کشورها و دولت های دیگر را تاکید کرده اند: « من نمی گویم با دنیا قطع رابطه کنید، این اصلاً نظر بنده نیست. از اوّلِ انقلاب، بنده جزو آن آدمهایی بودم که اصرار داشتم بر ارتباط -ارتباط با اطراف دنیا- الان هم همان عقیده را دارم، لکن بحثِ من این است که ما پای قدرتمند و طبیعیِ خودمان را با عصای بیگانه عوض نکنیم. اینکه به‌جای اینکه روی پای خودمان بِایستیم و به پای خودمان تکیه کنیم، به عصای بیگانه تکیه کنیم، خطا است. [البتّه مذاکره] در ارتباطات جهانی عیبی ندارد[۲]

 

راهبردهای سه گانه مذاکره
میزان تأکید بر هر یک از مراحل مذاکره شامل ایجاد رابطه، تبادل اطلاعات، اعمال نفوذ، نتیجه گیری و عقد قرارداد، نیز از تفاوت های فکری و فرهنگی تأثیر می پذیرد. از بین راهبردهای اساسی مذاکره شامل؛ راهبرد برد- برد، راهبرد برد – باخت و راهبرد باخت – باخت، راهبرد اول که امکان منتفع شدن طرفین مذاکره را فراهم می آورد، مناسب ترین راهبرد در ادبیات علوم سیاسی مطرح است و دو طرف سعی دارند با روش ها و شیوه های مختص خود، حداقل خود را در این مذاکره برنده بیرون آورند.
مذاکره کردن هنری است که هر فردی از آن برخوردار نیست، به ویژه اگر قرار باشد مذاکره بن افرادی با زمینه های ارزشی، فکری و فرهنگی متفاوت صورت گیرد. در چنین حالتی آگاهی از فن و هنر مذاکره ضرورت بیشتری می یابد.
رهبر انقلاب در بیانی تشریح می کنند که: « در عرف سیاسی به‌معنای نشستن و حرف زدن و احوالپرسی کردن که نیست، مذاکره یعنی دادوستد، یعنی بنشینید دو طرفِ میز؛ شما یک چیزی بدهید، یک چیزی بگیرید؛ معنای مذاکره‌ی سیاسی این است. خب، آمریکایی‌ها چون متّکی هستند به قدرت نظامی و قدرت پولی و قدرت رسانه‌ای وقتی‌که با یک طرفی می خواهند مذاکره کنند، اهداف اصلی خودشان را قبلاً برای خودشان مشخّص میکنند؛ حالا بعضی از آن اهداف را به زبان هم می‌آورند، بعضی را هم نمیگویند؛ در اثنای کار مرتّب دبّه میکنند، مرتّب اضافه می کنند، مرتّب چانه می زنند، امّا اهداف اصلی برای خودشان مشخّص است[۳]

 

آداب و شرایط مذاکره با غربی ها
با توجه به این که بسیاری از ارتباطات و مبادلات دولت ها و ملت ها بر مبنای مذاکرات صورت می گیرد آشنایی با زمینه های فکری، فرهنگی و ویژگی های مکانی و ژئوپولوتیک و شرایط زمانی و محیطی طرفین مذاکره از اهمیت ویژه ای برخوردار است. با در نظر داشتن این اصل کلی، در این جا به یک راهنمایی کلی جهت انجام مذاکره اشاره می شود. بدیهی است که این راهنمایی با توجه به شرایط موقعیت، قابل تعدیل خواهد بود.
لذا پس از تعیین گروه مذاکره و مشخص ساختن افراد واجد شرایط و تجهیز آنان به اطلاعات مورد نیاز درباره­ی موضوع مذاکره(شامل ماهیت موضوع و ابعاد گوناگون آن، امکانات و محدودیت های طرف مذاکره و …)، طرح مذاکره شامل تقاضاهای اولیه، سبک کار، تقدم و تأخر موضوع های مطروحه و سایر ریزه کاری های مرتبط، تهیه می گردد. برای نمونه، در طرح تقاضاهای اولیه، نباید بهترین پیشنهادها در اول مذاکره مطرح شود. زیرا طرف مقابل منتظر است تا در گام های بعدی امتیازات بیشتری را دریافت کند. همچنین بهتر است در مذاکره از موضوع های آسان تر که سریع تر به توافق منجر می شوند آغاز کرد و به تدریج که زمینه تفاهم و توافق فراهم گردید به موضوع های مشکل تر پرداخت. خصوصیات روانی و عمس العمل های طرف مقابل باید مورد توجه باشد و برای جلب اعتماد وی تلاش شود. همنین در فرایند مذاکرات باید از اطناب کلام و زیاده گویی و همچنین از تکرار و تداخل مطالب اجتناب گردد و از شگردهای غیر دینی و اخلاقی مانند تهدید و تطمیع، استفاده نشود. همانگونه که نباید در فرایند مذاکره، توهین به مبانی دینی و آرمان های انقلابی را از طرف مقابل تحمل کرد و نباید نسبت به دروغ ها و وعده های دروغین طرف مقابل بی تفاوت گذشت.
این در شرایطی است که در ادبیات دینی و آموزه های اسلامی و رویکرد انقلابی ما، نمی توان از هر روش و خدعه ای برای چیره شدن در مذاکره  با طرف مقابل پیروز سازد و همچنین به جز، رعایت اصول و آداب دیپلماتیک، باید براساس فقه و منش دینی، یکسری آداب و شرایط خاصی را در مذاکره رعایت نمود.
چنانچه در مواقع بحرانی که حساسیت نسبت به موضوع افزایش می یابد طرفین سعی کنند به جای برخورد احساسی، به نحو عقلانی و منطقی با موضوع برخورد نمایند، امکان اتخاذ نتیجه­ی برد – برد افزایش می یابد. به تعداد فرهنگ ها و مبانی فکری در جهان، تنوع سبک های مذاکره وجود دارد.
فرآیند مذاکره باید به نحوی هدایت شود و خاتمه پذیرد که طرفین احساس کنند برنده شده اند و گرنه طرف بازنده سعی خواهد کرد شکست خود را تلافی کند. به طور کلی صبوری، متانت، رعایت احترام متقابل و تطبیق شیوه­ی مذاکره با ویژگی های متنوع طرف یا طرف های مقابل، تأثیر مساعدی بر فرآیند مذاکره داشته و احتمال احراز نتیجه­ی برد – برد را افزایش خواهد داد.پ
این در شرایطی است که در سپهر سیاست با توجه به غنای تمدنی و فرهنگی ایران و اسلام، ولی بعد از چند قرن ناکامی و بی تدبیری حاکمان ایرانی، در شرایط چند دهه گذشته، کشورهای غرب و شرق از تجربه و مکر سیاسی بهتری سود برده اند و ما نیز از محدویت های خاصی در این مذاکرات برخوردار بوده ایم.[۴]
امید است، تجربه سیاه مذاکرات و انعقاد معاهدات ننگین در حکومت های قاجاری و پهلوی و نیز بی تدبیری و بی تجربگی برخی مسئولین دیپلماسی ما در چهار دهه اخیر، سبب شود که نیروهای مومن و انقلابی جوان بتوانند در گام دوم انقلاب اسلامی، بتوانند از ظرفیت عظیم تعامل با دولت ها و ملت های آزادی خواه و از مذاکرات محدود با کشورهای استکباری و نهادهای بین المللی کمال استفاده را ببرند و ضمن کسب مفاهیم علمی رایج و تجارب مفید موجود، از روش های ابداعی و خلاقانه اسلامی و انقلابی بهره برند.
« وقتی مذاکره کردید یعنی یک امتیازی بدهید، یک امتیاز بگیرید دیگر؛ معنای مذاکره این است دیگر؛ مذاکره، نشستن و گعده کردن و حرف زدن و گفت و شنود و خنده و شوخی که نیست، مذاکره یعنی یک چیزی بده، یک چیزی بگیر- و آنچه را باید بدهی از شما میگیرد، [امّا] آنچه را باید بدهد، به شما نمیدهد؛ زورگویی میکند؛ خب مستکبر یعنی همین، استکبار جهانی یعنی همین، یعنی زورگویی‌کردن، خودش را برتر دانستن، پایبند به حرف خود نبودن، خود را متعهّد ندانستن؛ این معنای استکبار است، وعده‌هایش را تخلّف می کند.»[۵]


  1. برگرفته از: کتاب «اصول و فنون مذاکره»، به نگارش راجر فیشر و ویلیام یوری، ترجمه­ی: مسعود حیدری، انتشارات سازمان مدیریت صنعتی، تهران، ۱۳۷۰، ص ۱۷٫
  2. بخشی از بیانات رهبر انقلاب در دیدار رئیس و اعضای مجلس خبرگان رهبری ۱۳۹۶/۰۶/۳۰ 
  3. بخشی از بیانات رهبر انقلاب در دیدار اقشار مختلف مردم ۱۳۹۷/۰۵/۲۲ 
  4. برگرفته از مقاله «بررسی تطبیقی سبک های مذاکره در جهان»، به نگارش دکتر شمس السادات زاهدی، انتشار یافته در فصلنامه مطالعات مدیریت، صص ۱۹-۳۷٫
  5. بخشی از بیانات رهبر انقلاب در دیدار اقشار مختلف مردم ۱۳۹۵/۰۵/۱۱ 

 

نظرات کاربران

دیدگاه بگذارید

avatar
  Subscribe  

در این پرونده بنا به بازخوانی و انتشار مصاحبه‌های کمتر دیده شده «آیت الله سید علی خامنه‌ای» با رسانه‌های مختلف داخلی و خارجی در دوران ریاست جمهوری داریم.

موسسه ایمان جهادی – صهـبا

دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیت‌الله‌العظمی سیدعلی خامنه‌ای (مد‌ظله‌العالی)

پایگاه اطلاع رسانی دفتر مقام معظم رهبری

سمن اندیشه ولایت

http://www.lohvaghalam.ir/

موسسه حدیث لوح و قلم

دفتر اعزام مبلغ دانشگاه امام صادق(ع)

موسسه مطالعات راهبردی علوم و معارف اسلام

پایگاه اطلاع‌رسانی هم‌اندیشی یاران انقلاب اسلامی

نهضت مردمی پوستر انقلاب

انتشارات حدیث راه عشق

موسسه قدر ولایت

بنیاد فرهنگ و اندیشه اسلامی

موسسه طلایه داران نور آفاق

مؤسسه فرهنگی ولاء منتظر

AIM

بنیاد فرهنگ و اندیشه اعتلاء

گروه روشنای علم

موسسه فرهنگی سراج اندیشه اسلامی

اندیشکده راهبردی تبیین

کمیته حدیث ولایت بسیج دانشجویی دانشگاه امام صادق(ع)