۳۰ مهر ۱۳۹۸ مصادف با   22 صفر 1441
تاریخ: ۱۶ مهر ۱۳۹۸ |   تعداد بازدیدها: 115
کد خبر:74791
| ف | | |

دکتر سهیل احمدی؛

«هنر و رسانه» در اربعین ابزار بیداری احرار عالم

اگر بنده بخواهم از نظر خودم به این واقعیت بپردازم که چرا این واقعه از نظر مقام معظم رهبری دارای اهمیّت بالایی است باید بگویم که ایشان به این امر واقف هستند که برای بیدار کردن احرار عالم باید این حرکات و تحرکات را در رسانه‌های عمومی بازتاب دهیم.

پایگاه تحلیلی مصداق/  نقش هنر و رسانه در حماسه‌ی پیاده روی اربعین در سال‌های گذشته از محورهای دارای اهمیّت و مورد تاکید رهبر انقلاب بوده؛ به جهت واکاوی و تبیین این موضوع با دکتر سهیل احمدی استاد دانشگاه به گفتگو نشستیم که مشروح آن به شرح زیر تقدیم می‌گردد.  

شروع بحث ما در مورد بازتاب رسانه‌ای و ظرفیت‌های هنری در اربعین سوال هایی را به وجود می‌آورد؛ این که اولاً اربعین جنسش از چیست؟ از چه نوع حضوری هست؟ چه نوع اتفاقی در آن رخ می‌دهد؟ و…  اخیراً در کلام مقام معظم رهبری می‌بینیم که ایشان به شدت روی بعضی از کلیدواژه‌ها مانند حرکت و گفتمان عمومی، لشگر عظیم، سیل عظیم نخبگان، سیل عظیم جوانان تاکید بسیار داشتند. پیش از این مقام معظم رهبر در بیانات خود به صورت ساختارمند، نقطه‌ای و مقطعی موضوعات را بیان می‌کردند. امّا اخیراً ایشان به دنبال راه انداختن جمعیت‌ها و گفتمان‌ها هستند. برای مثال در این دیدار اخیر دانشجویی هم فرمودند حرکت عمومی و عقلانی راه بیندازید. و این بدان معنیست که اساساً جمعیت‌ها فعال بشوند. مثلاً جمعیت بسیج دانشجویی ،جمعیت جهادی … .

در این بین مقام معظم رهبری بر روی دو جبهه داخلی و خارجی تاکید دارند. از منظر ایشان و در جبهه داخلی اردوها و حرکت‌های جهادی است که بر این موضوع تاکید دارند که این فعالیت جهادی و فعال کردن فضای جهادی موتور ایجاد حرکت در کشور می‌شود و این نوع حرکت از نوع حرکت جمعیتی است؛ در همین دیدار مرداد ماه با جهادگران، ایشان تاکید کردند که باید گفتمان جهادی به گفتمان عمومی تبدیل شود.(۱) که نتیجه آن عمق بخشی به معارف انقلاب است.
در جبهه خارجی موضوع پیاده روی اربعین را داریم. که از نظر جمعیت، وسعت و تنوع کشورهای شرکت کننده عمق نفوذ بیشتری دارد و دارای اثرگذاری بین المللی است. اربعین ظهور و بروز مصداقی و واقعی کلام مقام معظم رهبری است، آن هم در ابعاد جهانی. حال چرا این حرکت ها مهم است؟ راهپیمایی‌های داخلی از اهمیّت به سزایی برای مقام معظم رهبری برخوردار است مثل راهپیمایی ۲۲ بهمن، نه دی، روز قدس و … هرچند که گاهی رسانه‌های داخلی در انتشار این خبر کم کاری داشتند ولی مقام معظم رهبری این حرکت عظیم را همیشه تکریم کردند و این حرکت را برجسته نمودند. مقام معظم رهبری به این وقایع یعنی حماسه نه دی و سایر حرکت‌های جمعیتی ضریب رسانه‌ای دادند چون ایشان به این چنین حرکت‌ها اعتقاد دارند.
اگر بنده بخواهم از نظر خودم به این واقعیت بپردازم که چرا این واقعه از نظر مقام معظم رهبری دارای اهمیّت بالایی است باید بگویم که ایشان به این امر واقف هستند که برای بیدار کردن احرار عالم باید این حرکات و تحرکات را در رسانه‌های عمومی بازتاب دهیم. این نوع حرکت برای ما که هرساله اتفاق می‌افتد یک نوع حرکت معمولی به حساب می‌آید. ولی برای افرادی که از غرب و یا از شرق جهان نظاره گر این حرکت هستند و یا در آن حضور دارند یک حرکت عادی و معمولی نیست با این که راهپیمایی‌هایی در کشور آن‌ها نیز وجود دارد مثل بعضی از کارناوال‌ها بعضاً مستهجن که هرساله در کشورهای غربی راه می‌افتد ولی جنس حرکت اربعین از جنس این نوع کارناوال‌ها نیست با این که رسانه‌های غربی همیشه به تجمعات خودشان بازتاب رسانه‌ای خوبی می‌دهند. این همدلی که در بین راهپیمایان اربعین وجود دارد در هیچ جای جهان پیدا نمی‌شود و نمونه ای ندارد.

 

مقام معظم رهبری ظرفیت رسانه‌ای و هنری این واقعه را می‌شناسند. این حرکت اربعین برای افرادی مثل ما عادی شده است  ولی هر سال اگر به این حرکت  ضریب رسانه‌ای داده شود  این جمعیت هر سال دو سه برابر می‌شود. چون این حرکت بزرگترین تجمعی هست که در جهان شاهد آن هستیم که تمام سلایق می‌آیند و دور هم جمع می‌شوند و حرکت می‌کنند به سمت هدفی مشخص یعنی اباعبدالله الحسین علیه السلام.
حال در چگونگی پرداخت به موضوع اربعین اولاً باید بگوییم ما چه توانایی‌هایی داریم ثانیاً باید بگوییم که چگونه می‌توانیم این واقعه عظیم را به جهان مخابره کنیم. در مقدمه عرض کردم که چرا مقام معظم رهبری به این حرکت به صورت ویژه می‌پردازد چون اربعین قرار است احرار عالم را در همه جای جهان بیدار کند و این مقدمه‌ای برای ظهور است. مبحث بعدی این پرسش است که ما چه چیزهایی داریم؟ پاسخ به این سوال یک مقدار حس زیبایی شناختی نیاز دارد؛ هرکسی شاید این موضوع را درک نکند. آدم‌های هنرمند درک می‌کنند. هنرمند به معنای عام، نه به معنای خاص که شخص حتماً کار شاخص هنری انجام یا سابقه‌ی قوی در این زمینه داشته باشد. یعنی ذهن و نگاه  هنری داشته باشد. اتفاقات منحصر به فردی ثانیه به ثانیه در این حرکت رخ می‌دهد که نظیری در عالم ندارد، می‌شود روی آن‌ها سرمایه‌گذاری کرد در قالب‌هایی مانند مستند، فیلم، کلیپ، عکس و … که در حوزه رسانه به درد فضای مجازی بخورد. ما باید از حیله‌ای که دشمن به کار می‌برد آگاه باشیم، دشمن تا چند سال پیش تلاش می‌کرد این حرکت را بازتاب ندهد. امّا اخیراً  وارونه بازتاب می‌دهد آن عظمت را به تصویر نمی‌کشد و تصاویری از اربعین منتشر می‌کند که معمولاً حضور و تعداد افراد را کم جلوه می‌دهد یا از فضاهای خاصی را نشان می‌دهند که بیانگر آن شور و حال مردم نیست بلکه دلگیر است یا مثلاً زباله‌ها را نمایش می‌دهند که و از این قبیل کارهای معاندانه انجام می‌دهند و در جهان رسانه‌ای می‌کنند. دشمن به این پی‌برده است که نمی‌تواند جلوی این حرکت عظیم را بگیرد امّا تلاش می‌کند که مسیر رسانه‌ای این حرکت را تغییر بدهد.

در زمینه کلیپ و مستند که تا امروز در فضای مجازی بارگزاری شده است بعضی از این‌ها واقعاً تاثیرگزار بوده است و حضور همه مردم از هر قشری را نشان می‌دهد مثلاً مستند پیرمردی که از الاماره عراق به سمت کربلا که فاصله ای ۳۵۰ کیلومتریست را با پای پیاده راهی شده است، و این مستند بازخورد رسانه‌ای خوبی داشته است. یا مثلاً مورد دیگری که بنده در فضای مجازی رصد کرده بودم، حضور خوانندگان رپ از کشورهای غربی در پیاده روی اربعین بود که وقتی نظر آن‌ها را در مورد اربعین پرسیدند جواب دادند ما فقط در این مسیر چیزی جز عشق و زیبایی ندیدیم. پس با توجه به این، اربعین بستری برای این‌که حرف اسلام به گوش همه احرار عالم برسد و این جز با کار رسانه‌ای قوی امکان پذیر نیست. ما باید نحوه سوژه‌یابی را آموزش بدهیم. تا این عشق و همدلی بین مردم عراق، ایران، لبنان و… را به تصویر بکشند. یک ایده‌ای که اخیراً در اردوهای جهادی دارد شکل می‌گیرد این است که هر فرد در اردوی جهادی شرکت می‌کند به عنوان یک رسانه عمل کند یعنی با امکانات خودش مثلاً تلفن همراه بتواند کلیپ درست کند یا  عکس بگیرد و در فضای مجازی منتشر کند. باید این طرح در اربعین هم اجرایی شود. هر زائر علاوه بر رسالت خود در زیات و شرکت در پیاده‌روی همه‌ی امکانات مجازی(صفحات شبکه‌های اجتماعی، پیام‌رسان‌ها و …) خود را باید برای انتشار معارف و وقایع اربعین به کار ببندد. در اربعین لحظه اتفاقات جالبی در حال رخ دادن است و ما در برابر تک تک لحظات آن مسئول هستیم و باید بازتاب رسانه‌ای داده بشوند.

حال ما چگونه باید آن‌ها را بازتاب رسانه‌ای بدهیم و این سوال خیلی مهمی است؟ قالب این نوع رویدادها به شکل مستند هستند امّا باید این واقعیت را بدانیم که ذائقه مخاطب بخصوص جوانان امروز به سمت این مدل پیش رفته است که اگر مستندی برای ارایه به آن‌ها داریم باید از لحاظ زمانی کوتاه باشد چون مردم به کوتاه دیدن و کوتاه خواندن عادت کرده‌اند. الان شبکه‌های مجازی به خصوص اینستاگرام بیشتر بر همین اساس طراحی شده‌اند و به همین خاطر است که بیشترین مخاطب را دارد، پس  اگر بخوایم مستندی درست کنیم بیاییم در قالب کلیپ‌های کوتاه و اثرگذار درست کنیم. مدل دیگر که مردم را بیشتر به سمت خود جذب می‌کند پرداختن به موضوع سینماست. امّا این‌که چطور اربعین را در قالب سینما ارائه دهیم هنر فیلنامه نویس‌ها است. یکی از روش‌های پرداختن به این موضوع به صورت غیرمستقیم است. فیلنامه نویس‌ها می‌توانند فیلمنامه‌ای بنویسند که اصلاً تصویری از پیاده روی هم نشان داده نشود ولی در کل فیلمنامه مخاطب تصویر ذهنی از اربعین را داشته باشد. این روشی است برای تبلیغ غیر مستقیم اربعین در فضای رسانه‎ای که به شما اجازه پرداختن به بحث اربعین نمی‎دهند. کمبود و یا فقدان فیلم نامه‌نویس توانا یک از ضعف‌های بزرگ در بین قشر مذهبی و انقلابی به شمار می‌رود. با این حال اگر ما باید بتوانیم فیلم فاخری بسازیم که به طور مستقیم و یا غیرمستقیم به اربعین بپردازد و در جهان دیده بشود و در بین مردم جهان سوال ایجاد کند و ذهن‌ها را به این سمت معطوف کند توانسته‌ایم اوّلین گام را در استفاده از ظرفیت‌های هنری در انتقال معارف دینی که مورد تاکید حضرت آقا هم هست برداریم. همانطور که رهبری در دیدار جمعی از برنامه‌سازان صداوسیما فرمودند: دفاع از عظمت ایران، از فرهنگ ایران، از خانواده‌ی ایرانی، از حرکت باشکوه ملّت ایران و … فقط با سخنرانی و نگارش نیست؛ هنر باید میدان‌دار باشد.جایگاه فیلم و سریال در این میان بسیار برجسته است. در سریال‌ها به مسائل ملّی بپردازید؛ از شهدای عزیز، از دفاع مقدّس، از انقلاب، از سبک زندگی اسلامی، از انگیزه‌های ایمانیِ ملّت و مظاهر آن، از ایستادگی‌شان در برابر ابرجنایت‌کاران و مفسدان عالم، از راه‌پیمایی اربعین و و و بگویید؛ عظمت و استقلال و شجاعت و ظرفیّت‌های علمی و عملی این ملّت را با زبان هنر بیان کنید. پرداخت درست و هنرمندانه‌ی این موضوعات بسی جذّاب و پُرمخاطب است، هم در داخل کشور و هم در دیگر کشورها و ملّت‌ها.(۲) 

 

توصیه‌ای که به اهالی رسانه حاضر در پیاده‌روی می‌کنم این است که در طول مسیر روی به رخدادهای پیرامونشان دقت کنند و طی کردن مسیر باعث غفلت آنان از این صحنه‌های پر اهمیّت رسانه‌ای نشود. نکته دیگر این است که در پیاده روی اربعین فرقه‌های متعددی از شیعیان و مسلمانان هستند؛ این گروه‌ها با این که در بعضی مسایل با هم اختلافات جدی‌ای دارند ولی با هم سر یک هدف مقدس راهپیمایی می‌کنند و در مسیر ما به استحکاکی برنمی‌خوریم. در اوج احترام کنار هم هستند چون ریشه اباعبدالله هست اون فرد بالای سر این اجتماع عظیم اباعبدالله است. در ابعاد رسانه‌ای و هنری دیگری که وجود دارد مثل هنر نقاشی باید به سمت فضای اربعین برده شود و یا حضور اربعین در کتب درسی که یک رسانه است و فداکاری‌های و همدلی‌های اربعین و … را می‌توان در کتب درسی وارد کرد و این مفاهیم والایی که در اربعین رخ می‌دهد را در ذهن مخاطب جوان.


(۱) بیانات در دیدار جمعی از اعضای گروه‌های جهادی ۱۳۹۸/۰۵/۱۰ 
(۲) بیانات در دیدار جمعی از برنامه‌سازان صداوسیما ۱۳۹۷/۰۸/۲۵

نظرات کاربران

دیدگاه بگذارید

avatar
  Subscribe  

در این پرونده بنا به بازخوانی و انتشار مصاحبه‌های کمتر دیده شده «آیت الله سید علی خامنه‌ای» با رسانه‌های مختلف داخلی و خارجی در دوران ریاست جمهوری داریم.

موسسه ایمان جهادی – صهـبا

دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیت‌الله‌العظمی سیدعلی خامنه‌ای (مد‌ظله‌العالی)

پایگاه اطلاع رسانی دفتر مقام معظم رهبری

سمن اندیشه ولایت

http://www.lohvaghalam.ir/

موسسه حدیث لوح و قلم

دفتر اعزام مبلغ دانشگاه امام صادق(ع)

موسسه مطالعات راهبردی علوم و معارف اسلام

پایگاه اطلاع‌رسانی هم‌اندیشی یاران انقلاب اسلامی

نهضت مردمی پوستر انقلاب

انتشارات حدیث راه عشق

موسسه قدر ولایت

بنیاد فرهنگ و اندیشه اسلامی

موسسه طلایه داران نور آفاق

مؤسسه فرهنگی ولاء منتظر

AIM

بنیاد فرهنگ و اندیشه اعتلاء

گروه روشنای علم

موسسه فرهنگی سراج اندیشه اسلامی

اندیشکده راهبردی تبیین

کمیته حدیث ولایت بسیج دانشجویی دانشگاه امام صادق(ع)