۳۰ مهر ۱۳۹۸ مصادف با   22 صفر 1441
تاریخ: ۸ مهر ۱۳۹۸ |   تعداد بازدیدها: 179
کد خبر:74613
| ف | | |

نظام تبلیغی انقلاب اسلامی با تکیه بر اندیشه‌های رهبر انقلاب (۱2)

باید بدانیم که «سؤال ذهن جوان» چیست؟

باید آن امواجی را که بر روی ذهن مخاطبین شما تلاش و کار می‌کند تا تخریب نماید، بشناسید، تا بدانید جوان، چه چیزی را احتیاج دارد که به او بگویید. طوری نباشد که ده‌ها سؤال در ذهن مخاطب ما وجود داشته باشد و ما به جای پاسخگویی به آن سؤال‌ها و استفهام‌ها، یک مطلب دیگر را که اصلاً برای او مورد سؤال نیست، مطرح کنیم. … اگر در دانشگاه‌ها تبلیغ می‌کنیم؛ اگر در نیروهای مسلّح یا در قشرها و جوامع مختلف تبلیغ می‌کنیم – در هرجا که با مخاطبین خودمان مواجه هستیم – اوّل باید بدانیم که آن سؤال و استفهامی که در ذهن جوان است، چیست.

پایگاه تحلیلی مصداق/ به جهت آن‌که نظام فرهنگی و فعالان عرصه تبلیغ و رسانه بتوانند، پیام و محتوای مطلوب را به مخاطبان خویش برسانند ودر قالب یک ارتباطات اقناعی، نگرش مخاطبان را به سمت مطلوب سوق دهند، ضمن توجه به راهبردهای بلند مدت و راهکارهای میان مدت، به یک‌سری مدل‌ها و الگوهای ارتباطی و تبلیغی نیازمند هستند. برای آن‌که بتوان مدل‌های تبلیغی را مرور کنیم، می‌توانیم الگوها و اصول گوناگونی را مبنا قرار دهیم. در این بین الگوهای بومی براساس آموزه‌های اسلامی، سیره معصومین و اندیشه امام راحل و رهبر انقلاب می‌تواند راهگشای موضوع باشد.

 

مفهوم مدلسازی و ضرورت آن
مدل‌سازی یکی از تکنیک‌های ذهنی بشر می‌باشد که نه تنها برای اهداف علمی، بلکه برای انجام امور روزمره بشر به دفعات مورد استفاده قرار می‌گیرد. در مدل‌سازی ابتدا اجزای محیط واقعی انتخاب شده و متناسب با هدف مورد نظر از مدل‌سازی خصوصیاتی از هریک از اجزای واقعی انتزاع می‌شود.
مدل‌ها در رشته‌های گوناگون علوم توانسته‌اند نقشی میانجی میان تئوری و عمل را ایفا کرده و آموزش را آسان‌تر کنند. این نقش در دانش ارتباط آن‌چنان است که می‌توان در کتاب مستقلی صرفاً به ‌مرور و مقایسه انواع مدل‌های ارتباط پرداخت. صاحب نظران معتقدند که اگر در ترسیم مدل ارتباط، نظمی منطقی و مبتنی بر رعایت درجات بزرگنمایی یک میکروسکوپ فرضی دنبال شود، احتمالاً بتوان بیشتر عناصر ارتباط و تعامل میان آن‌ها را نمایش داد.(۱) استفاده از مدل ضرورتی است برای یک بررسی منظم. مدل تبلیغات نیز به تشریح عناصر و ساخت این عناصر در فراگرد ارتباط که با یک تعریف ساده قابل گنجاندن و بیان نیست، می‌پردازد. شاید کاربرد یک مدل صحیح از فراگرد تبلیغات، اهمیّت کمتری از مدل در سایر رشته‌ها نداشته باشد.(۲)

 

انواع مدل‌های تبلیغی و ارتباطی
مدل تبلیغی، میدان آشنایی ما با حقیقت تبلیغات است و آزمایشگاهی است که می‌توان در آن شرایط واقعی تبلیغات را بسنجیم. براساس ارکان و عناصر ارتباط، مدل های متنوعی توسط صاحب نظران و فعالان حوزه ارتباطات ارائه شده است. برخی از این مدل ها براساس مدل تبلیغات ابزار محور ترسیم شده است و رسانه و ابزار انتقال پیام را در محور مدل خویش مد نظر قرار داده است. برخی نیز مدل روش محور، مبلغ محور و هدف محور را مورد واکاوی قرار داده اند. در این مجال به دو نوع مدل مطرح در این حوزه اشاره خواهیم کرد:

  1. مدل محتوا محور
    چنانکه مدل ابزار محور براساس نگاه غربی ارائه شده است. ولی معتدان به این مدل، بیشتر نگاه شرقی و به ویژه اسلامی دارند. این نگاه در بین صاحب نظران اسلامی طرفداران بیشتری دارد و علت آن نیز هماهنگی آن با آموزه های دینی، تطابق آن با فرهنگ عمومی و بومی ونیز تبعیت آن از نظام تبلیغی اسلامی است که بر محوریت مبلغان مسلمان شکل گرفته است. در نظام تبلیغ اسلامی، مبلّغ اکمل ذات اقدس الهی را بر عهده دارند؛ یعنی هدف تبلیغات آنان پیش از ابلاغ رسالت و نبوت تعیین شده و همگی آنان به فراخور سطح و شکل مأموریت مراحل گزینش و آموزش خاص را می گذرانند تا این سلسله تبلیغ به علما و اندیشمندان برسد.

همانگونه که در شکل بالا دیده می شود، مرکزیت این مدل را ارکان محتوای پیام صورت می دهد و سه رکن دیگر به تبع آن ها در تابعیت این رکن قرار می‌گیرند.

 

  1. مدل مخاطب محور
    طراحان این مدل، معتقدند که رکنی که قوام دهنده تبلیغات و عامل شکل گیری آن می باشد همان رکن مخاطب می باشد. مخاطب آغازگر فرآیند ارتباط است. نیازها، خواست ها، داشته ها،گرایش ها، نظام ارزش ها و … مخاطب است که در کل فرآیند ایفای نقش کلیدی را برعهده می‌گیرد و براساس آن‌ها و به منظور پاسخگویی به این عوامل و بسیاری وارده‌های دیگر فرهنگی اجتماعی که مخاطب با خود به فرآیند می‌آورد، دیگر ارکان تبلیغ نیز وارد فرآیند می‌شوند.(۳)

  1. مدل هم ارزی ارکان
    برخی از صاحب نظران ضمن نقد، مدل های مرسوم مبلغ محور، ابزار محور، روش محور، محتوا محورومخاطب محور، معتقد به یک مدل جامع هستند که تمامی ارکان باید به صورت هم ارز، مورد توجه قرا گیرند. لذا این مدل، با دیگر مدل ها متفاوت است و بیش از آن که معتقد باشد یک رکن اصلی داریم و چند رکن تابع، به «هم ارزی» و «هم نقشی» تمام ارکان اعتقاد دارد.

رهبر انقلاب در یک بیان تفصیلی، به اهمیّت چنین رویکرد ومدل جامعی در فعالیت تبلیغی ورسانه‌ای اشاره دارند. « …آن‌چه من امروز می‌خواهم عرض کنم، تذکّر مطلبی درباره چگونگی این تبلیغ است؛ بخصوص در برهه حاضر زمان و دوران کنونی انقلاب ما. آن نکته این است که در تبلیغ، باید دو چیز را با حدّاکثر اهتمام، مورد توجّه قرار داد: یکی گزینش مخاطب و یکی گزینش محتواست. مخاطب، ممکن است قشرهای مختلفی از مردم باشند. وقتی که انسان در جمعی مشغول صحبت میشود، اگر بداند که مخاطب او کیست و مخاطب خود را انتخاب کند و آن مخاطب را مورد نظر قرار دهد، طبعاً محتوا را هم به تبع انتخابِ مخاطب، به تناسب نیاز او انتخاب خواهد کرد. پس این دو، مرتبط و متّصل به یکدیگر است. پس، از اوّل که شما به فکر تبلیغ هستید و می خواهید مطالبی را برای بیان دین و اخلاق و هر آنچه باید گفته شود، انتخاب کنید، هدف را مخاطبه با جوانان قرار دهید. این، نوع محتوا را تحت تأثیر قرار خواهد داد. امروز کدام محتوا مهمّ است… بعضی از عقاید دچار تزلزل و اضطراب نیست. آن کس که می‌خواهد مخاطب خود را هدایت کند، ابتدا باید ببیند آن بخش جهالت او و آن بخش آسیب‌پذیر ذهن او، کجاست. باید آن امواجی را که بر روی ذهن مخاطبین شما تلاش و کار می‌کند تا تخریب نماید، بشناسید، تا بدانید جوان، چه چیزی را احتیاج دارد که به او بگویید. طوری نباشد که ده‌ها سؤال در ذهن مخاطب ما وجود داشته باشد و ما به جای پاسخگویی به آن سؤال‌ها و استفهام‌ها، یک مطلب دیگر را که اصلاً برای او مورد سؤال نیست، مطرح کنیم. … اگر در دانشگاه‌ها تبلیغ می‌کنیم؛ اگر در نیروهای مسلّح یا در قشرها و جوامع مختلف تبلیغ می‌کنیم – در هرجا که با مخاطبین خودمان مواجه هستیم – اوّل باید بدانیم که آن سؤال و استفهامی که در ذهن جوان است، چیست. البته مواردی هم پیش می‌آید که سؤال و استفهامی که در ذهن اوست، اهمیّت کمی دارد و شما ترجیح می‌دهید چیز مهمتری رابه او بگویید. البته باید همین‌طور عمل کنید؛ لیکن امروز که شبهات، سؤال‌ها و استفهام‌های گوناگون را به فکر قشرهای مختلف – علی الخصوص جوانان – تزریق میکنند، مبلّغ دین بایستی آن شبهه را، آن موج مخرّب و مفسد و مضرّ را بشناسد تا بداند که میخواهد علاج چه دردی را بکند و کدام خلأ را می خواهد پر کند.»(۴)


  1. محسنیان راد، مهدی. بازسازی مدل ارتباطی منبع معنی. فصلنامه علوم اجتماعی. مقاله ۱، دوره ۲۲، شماره ۶۹، تابستان ۱۳۹۴٫ ص ۱
  2. اثباتی، بهروز. ۱۳۸۸٫ تأملی در مبانی تبلیغ. نشر ساقی. چاپ دوم. ص ۷۵
  3. اثباتی، بهروز. ۱۳۸۸٫ تأملی در مبانی تبلیغ. نشر ساقی. چاپ دوم. ص ۸۴
  4. بخشی از بیانات رهبر انقلاب در دیدار جمعی از روحانیون ۱۳۷۷/۰۲/۰۲ 
نظرات کاربران

دیدگاه بگذارید

avatar
  Subscribe  

در این پرونده بنا به بازخوانی و انتشار مصاحبه‌های کمتر دیده شده «آیت الله سید علی خامنه‌ای» با رسانه‌های مختلف داخلی و خارجی در دوران ریاست جمهوری داریم.

موسسه ایمان جهادی – صهـبا

دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیت‌الله‌العظمی سیدعلی خامنه‌ای (مد‌ظله‌العالی)

پایگاه اطلاع رسانی دفتر مقام معظم رهبری

سمن اندیشه ولایت

http://www.lohvaghalam.ir/

موسسه حدیث لوح و قلم

دفتر اعزام مبلغ دانشگاه امام صادق(ع)

موسسه مطالعات راهبردی علوم و معارف اسلام

پایگاه اطلاع‌رسانی هم‌اندیشی یاران انقلاب اسلامی

نهضت مردمی پوستر انقلاب

انتشارات حدیث راه عشق

موسسه قدر ولایت

بنیاد فرهنگ و اندیشه اسلامی

موسسه طلایه داران نور آفاق

مؤسسه فرهنگی ولاء منتظر

AIM

بنیاد فرهنگ و اندیشه اعتلاء

گروه روشنای علم

موسسه فرهنگی سراج اندیشه اسلامی

اندیشکده راهبردی تبیین

کمیته حدیث ولایت بسیج دانشجویی دانشگاه امام صادق(ع)