۳۰ شهریور ۱۳۹۸ مصادف با   21 محرم 1441
تاریخ: ۱۳ شهریور ۱۳۹۸ |   تعداد بازدیدها: 216
کد خبر:74172
| ف | | |

بخش سوم بررسی شرایط ایران در دوران قیام مردم تنگستان؛

قاسم تبریزی: «رئیسعلی دلواری» سمبل مبارزات علیه استعمار

در مسئله‌ی جنوب دشتستان، تنگستان، برازجان و کازرون ما چهره‌های مهمی از روحانی و غیرروحانی و افراد معتمد داریم که به مبارزه می‌پردازند. یکی می‌شود سالار اسلام و دیگر امیراسلام و هرکدام هم یک جایگاهی دارند ولی رئیسعلی دلواری یک جامعیتی دارد. جوان، پرشور، توانمند، خستگی ناپذیر، مؤمن و نترس است؛ و او نماد این مبارزات می‌شود.

پایگاه تحلیلی مصداق/ گفتگوی ما با استاد قاسم تبریزی پژوهشگر تاریخ با موضوع بررسی اوضاع و شرایط ایران در دوران رئیسعلی دلواری بعنوان اوّلین نهضت مبارزه با استعمار انگلیس در بخش اوّل و دوّم منتشر گردید. بخش سوّم این گفتگوی را با سوال زیر ادامه و پایان دادیم.

سوال: اگر شما ارتش‌نوین را ادامه پلیس جنوب می‌دانید قطعاً نباید به جزء جنایاتی که انجام داده انتظار دیگری از آن داشته باشیم؛ این موضوع را تایید می‌فرمایید؟

بله چون اساس آن‌ها یکی بود. حال غیر از این‌که اصل حکومت استعماری و خود رضاخان استعماری است. همین‌طور که در دوره محمدرضا شاه مستشاران آمریکایی بیشتر بودند، در دوره رضاخان مستشاران انگلیسی بیشتر و غالب بودند. علاوه بر این مستشاران، لژ بیداری دولت، مجلس و کابینه در دستش بود. محمدعلی‌خان‌فروغی، سیدحسن‌تقی‌زاده، ابراهیم‌حکیم‌الملک‌محمود‌جم، ولی‌الله‌نصر، ابوالحسن فروغی و حسینعلی‌خان‌نواب است. هر کدام را که نگاه می‌کنید این‌ها حکومت در دستشان است و جریان ساز نیز هستند. در مورد پلیس جنوب، زمانی که پلیس جنوب می‌خواهد برود. همه‌ی امکانات را باخودش برد. حتی چهارپایان را نیز تحویل ایران نداد و نابود کرد. قاطر و الاغ و اسبی را که در اختیار داشتند. این را ملک‌الشعرابهار در صفحه‌ی۱۶۸ کتاب تاریخ احزاب سیاسی می‌نویسد که تفنگ و هر نوع امکاناتی که دارند را می‌برند و حتی یک رأس قاطر هم به دولت ندادند. با آنکه این مخارج را ما تأمین می‌کردیم. در زمان انحلال پلیس جنوب یعنی در سال ۱۳۰۰، شش هزار نفر این‌ها بودند که تعداد پلیس جنوب در اصفهان، هزار و پانصد نفر اعلام شد. یکی از شهرهایی که نقش بسیار مثبتی علیه پلیس جنوب داشت، کازرون بود. در آن‌جا قیام علیه پلیس جنوب و متجاوزان انگلیسی مهم است و با عوامل سرپرسی ساکس وارد جنگ شدند. در سه مرحله جنگ میان متجاوزین پلیس جنوب و مردم کازرون صورت گرفت که یک نبرد مشترکی مردم کازرون همراه با قشقایی‌ها داشتند. در این جنگ نود و دو نفر شهید شدند و صد و سی و شش نفر از مردم ما مجروح شدند و عده‌ای از سران عشایر هم که آمده بودند، جزو مجروحین شدند. سرپرسی ساکس تعداد افراد مسلح قشقایی‌ها و کازرونی‌ها را در آن مرحله  ۸هزار نفر می‌گوید که در برابر انگلیسی‌ها ایستادند. در صورتی که در این جنگ قوای پلیس جنوب ۲۲۰۰ نفر بود. در مورد مقاومت صولت الدوله، سرپرسی ساکس در کتاب تاریخ ایران،صفحه ۷۰۷ می‌نویسد، وقتی ما مبارزه طلبی صولت را قبول کردیم به خوبی می‌دانستیم یا بایستی او را در هم بشکنیم و یا توسط قشقایی‌ها نابود سازیم.

اگرچه که بعدها توطئه کردند و اختلاف انداختند و بعد از کودتا هم که عشایر را در زندان توسط رضاخان از بین بردند. از نقش فرمان فرما نیز خود سرپرسی ساکس تجلیل می‌کند و می‌گوید که در چه جاهایی با ما همکاری کرد و همراه بود. دنیس رایت در کتاب انگلیس‌ها در میان ایرانیان، صفحه دویست و سه می‌نویسد، سرپرسی ساکس تا حدودی از پشتیبانی عبدالحسین میرزا فرمان فرما، والی فارس، برخوردار شد. وی از زمانی که ساکس را در کرمان کنسول بود، با یکدیگر رابطه دوستانه داشتند. ایرانیان به فرمان فرما به دلیل همین وابستگی بد گمان بودند.

چون سفارت تابستانی انگلیس در نزدیک قیطریه، باغ فرمان فرما بود که به انگلیسی‌ها هدیه داد. یکی از کسانی که آن دوره را درک کرده علی مراد فرشیدی می‌باشد که دارای کتابی با عنوان «جنوب ایران در مبارزات ضد استعماری» است. او می‌نویسد، نقش روحانیت در مقابله با پلیس جنوب، صدور فتوای جهاد و ابلاغ پیام‌های سید عبدالحسین لاری که در آن زمان از اجله علما و از فحول فقها و خطه پهناور فارس یه شمار می‌رفت، به سردار عشایر که خود گواه این مدعا است، که او را به امر جهاد دعوت کرد و صولت‌الدوله گفت من ناچارم به دلیل دیانت از آقا سید عبدالحسین اطاعت کنم. ساکس در صفحه ۷۰۸ و ۶۰۹ جلد دوم می‌نویسد، ساکنین شیراز توسط ملاها علیه انگلیسی‌ها تحریک شده و به جهاد دعوت و موعظه شده‌اند. تهدید به مرگ آزادانه را ابراز می‌کردند. همان شهادت طلبی را می‌گفتند. این نگاه انگلیسی است و شعورشان همان‌ قدر است.

مردم را به قیام دعوت می‌نمودند. حتی ساکس اعلامیه علما را به عنوان نمونه می‌آورد. البته ما در همین حال که در این‌جا در حال جنگ با انگلیسی‌ها هستیم، در عراق هم آیت الله میرزا محمد تقی شیرازی، مرجع تقلید، حکم جهاد علیه انگلیس را می‌دهد. در آن حکم جهاد، جهاد ایشان که انگلیسی‌ها را از خاک عراق اخراج کنند، حتی مراجع دیگر آن زمان به میدان می‌آیند. آیت الله سید محسن حکیم، آیت الله سید محمد تقی خوانساری، آیت‌ الله میرزا مهدی آیت الله زاده خراسانی، میرزا محمد حسین نائینی صاحب تنبیه الامه، سید ابوالحسن اصفهانی، علامه محمد حسین کاشف الغطاء، سید ابوالقاسم کاشانی، سید مصطفی کاشانی، شیخ الشریعه اصفهانی و… این‌ها کسانی هستند که در عراق وارد جنگ می‌شوند.

سوال:پس این‌که حضرت آقا می‌فرمایند که جریان «آن روز عده‏‌ی معدودی همراه با یک جوان شجاع ناچار بودند در مقابل قدرت استعماری و استکباری انگلیس، مظلومانه مقاومت کنند؛ امّا امروز رئیس‏علی‌‏های دلواری کم نیستند، تنها هم نیستند» نشان دهنده حیات این جریان است؟
ببینید این نهضت جنوب ابعادی وسیع دارد. در جنگ تحمیلی ۸ ساله ما جنگیدیم و مقاومت کردم، هیچ کس نمی‌گوید من پیروز هستم. از گناباد تا ایلام، از مرند تا بندرعباس، از دهات تا شهر، همه در این جنگ شرکت داشتند و همه پشتیبان ملّت‌شان بودند. از مرجع تقلید فقیه، معلم اخلاق، امام جمعه، طلبه، استاد، دکتر، مهندس،کارگر و دهقان همه نوع طیفی بودند. لذا اولاً وحدت، دوماً ایمان به اسلام، سوماً اطاعت از رهبری چهارماً از خود گذشتگی و شهادت طلبی را داشته و داریم. در نهضت جنوب هم همین است و مراجع در میدان بودند. حتی مرجع تقلید از نجف فتوا می‌دهد؛ بعد در منطقه همه مردم و علما به میدان می‌آیند.

وقتی یک شخصیت بزرگی مانند آیت الله سید مرتضی علم الهدی را لباسش را با طناب می‌بندند و در خیابان می‌کشند که مردم بترسند، او تحمل می‌کند. زندان هم می‌رود و بعد تبعید می‌شود. آیت الله سید عبدالحسین لاری در متن جهاد و مبارزه است که در یک لحظه یکی از قشقایی‌ها با اسب می‌آید و از آن وسط او را نجات می‌دهد. خانه‌اش غارت می‌شود. آیت الله میرزا جعفر محلاتی، مرجع تقلید است. ۶۰۰ جنگجو را با خودش به‌طرف برازجان حرکت می‌دهد؛ یعنی این ابعاد را در نظر بگیرید. نماد آن رئیسعلی دلواری است. کدخدا است. نفوذ در بین مردم دارد. آدمی دین‌دار است و با مراجع تقلید نجف و علما در ارتباط است. سخاوت، سجایای اخلاقی، معنویت و شجاعت دارد و وارد میدان می‌شود و می‌جنگد و از پا نمی‌ایستد. ضررهای سنگین هم به دشمن وارد می‌کند. دشمن از رویارویی با او می‌ترسد. از راه دور و از دریا توپ‌های خود را شلیک می‌کند. زمانی که دشمن لحظه‌ای غفلت می‌کند، ۱۵۰نفر را به درک واصل می‌کند. او نماد است. جامعه همیشه در همه‌ی سطوح نیاز به الگو دارد. قرآن هم از صد و بیست و چهار هزار پیامبر، بیست و هفت یا بیست و هشت تا از آنان را الگو قرار داده است. حضرت یوسف(س)، حضرت نوح(س)، حضرت موسی(س)، حضرت عیسی(س)، حضرت ابراهیم(س) و پیامبر اکرم(ص) الگوی کامل و اسوه حسنه است. در ائمه و یاران حضرت امیرالمؤمنین(ع)، کمیل، حجربن‌عدی و هرکدام از این‌ها یک الگویند. در انقلاب اسلامی‌ هم این را داریم، شهید آیت الله بهشتی، شهید آیت الله مطهری، شهید آیت الله باهنر، شهید محمد بروجردی، شهید صیاد شیرازی هرکدام از این‌ها یک الگو هستند و نماد دارند و نماد مبارزه ما هستند. در قضیه شهادت ۷۲ تن، همه این ۷۲ تن شخصیت هستند. ولی شهید آیت الله بهشتی نماد اوّل می‌شود ولی شهید آیت الله بهشتی نماد اوّل می‌شود چون جامعیت دارد. در مسئله‌ی جنوب ما در دشتستان، تنگستان، برازجان و کازرون چهره‌های مهمی از روحانی و غیرروحانی و افراد معتمد داریم که به مبارزه می‌پردازند. یکی می‌شود سالار اسلام و دیگر امیراسلام و هرکدام هم یک جایگاهی دارند ولی رئیسعلی دلواری یک جامعیتی دارد. جوان، پرشور، توانمند، خستگی ناپذیر، مؤمن و نترس است؛ و او نماد این مبارزات می‌شود.

سوال:پس می‌توان گفت که یکی از نقشه‌هایی که دشمن برای ما دارد این است که پیوند بین مردم و علما را خراب کند؟
بله. این سوال دو جنبه دارد؛ یکی این‌که علما حامل معارف الهی و اسلامی هستند یعنی به تعبیر امام خمینی(ره) ۱۴۰۰ سال همین علما بودند که دین را نگه داشتند؛ مشاهیر و علماء بزرگی هم چون کلینی، ملاصدرا، ملاحسین قلی همدانی، شیخ صدوق و … داریم که همه این‌ها علمی هستند. دوّم این‌که جلال آل احمد، دکتر شریعتی، خود امام خمینی(ره) و حتی خود حضرت آقا تکیه می‌کنند روی این مورد که روحانیت سدی در برابر تجاوز اجنبی‌ها هستند؛ اوّل این‌که از نظر اسلامی و مبانی فقهی اجنبی نباید در جامعه اسلامی حاکمیّت داشته باشد. مسئله دوّم نفوذ و حضور معنویت روحانیت است که باز سد دیگری است. دشمن به دنبال شکستن این سد است. از نهضت تنباکو که قدرت روحانیت مشخص شد دشمن شروع به مبارزه با روحانیت کرد و این جنگ روانی است. یک زمان هست که ما می‌گوییم در بین فلان شهرِ نود هزار نفری ۲۰۰ نفر آدم ناجور وجود دارند. همین تعداد آدم ناجور عیب است و قابل دفاع نیست امّا نباید به خاطر دویست نفر ما نود هزار نفر را مورد تهاجم قرار دهیم بلکه با تقویت آن نود هزار نفر یا دویست هزار نفر را از میدان بیرون کنیم یا اصلاحشان کنیم. در مورد روحانیت نیز نباید این‌گونه برخورد کرد. یک زمان به آیت الله العظمی سید حسین بروجردی گفتند که یک طلبه دزد کرده است، ایشان گفتند که نه یک دزد لباس طلبگی پوشیده است. چهارتا آدم ضعیف‌النفس هم هستند که در زمان ائمه(ع) و زمان پیامبر(ص) هم بودند و این به معنای تأیید آن‌ها نیستند، خطر جای خود محفوظ است اما من با تجلیل از روش امام خمینی، علامه سید محمدحسین طباطبایی، علامه محمد تقی جعفری، آیت الله سید محمود طالقانی آن بدها را به مردم بشناسانم و معیار را به مردم نشان دهم و هرکس غیر از آن بود بزن کنار.

امروز ما مقام معظم رهبری، آیت الله جوادی آملی، آیت الله مصباح و مراجع را داریم و این‌ها را باید تأکید و تجلیل کرد و زمانی که مردم خوب‌ها را شناختند به سمت روحانیان بد نمی‌روند. جامعه هم نیاز به الگو و هم نیاز به آرمان دارد. ما هم ارزش‌ها و اصول را باید بگویم و هم الگوها را. شیخ مرتضی انصاری نمونه یک فقیه جامع‌الشرایط در علم و تقوا و روش ایشان زی طلبگی است. وقتی شما این را بیان کردید اگر فردی کم سواد، بی‌سواد و دنیاپرست بود مردم خودشان او را کنار می‌گذارند و لازم نیست با ما وارد دعوا شویم. این‌ها نکاتی است که باید در نظر گرفت. جامعه همیشه نیاز به الگو دارد مانند کودکی که از همان ابتدا پدر و مادر، برادر و خواهر بزرگ‌تر خود، معلم خود را الگو قرار می‌دهد و بعد که وارد اجتماعی می‌شود دوستان و همسایگان، امام جماعت، آدم‌های معتمد و بعد به دانشمندان و علما و فقها و عرفا و … می‌رسد. اگر ما به او الگو ندهیم دشمن به او الگو می‌دهد و این باعث می‌شود که جهلش او را به بیراهه ببرد و نفسانیتش او را به بدی می‌کشاند لذا جامعه نیاز به فرهنگ سازی دارد. حکومت بدون فرهنگ نمی‌تواند بماند خصوصاً انقلاب ما انقلاب ایدئولوژی است. انقلاب ایدئولوژی آسیبش از خلأ ایدئولوژی یا تعطیل ایدئولوژی می‌شود. انقلاب ما ارکانش اسلام و قرآن و سیره اهل بیت (ع) و دوّم ولایت اهل بیت(ع)، مراجع و علما، حوزه‌های علمیه، نیروهای انقلابی و از این گذشته سپاه و جهاد و ارتش و … است.آن ارکان اصلی که مقبولیت و مشروعیت می‌دهد این است. طرف نگاه می‌کند که امام جمعه تبریز آیت الله شهید سید محمد علی قاضی طباطبایی است و مرید امام خمینی(ره) است. امروز جامعه ما از آیت الله جوادی آملی و مراجع تقلید به رهبری می‌رسند از روحانیت، از ائمه جماعات به این‌ها می‌رسند. امام فرمود مردم روحانی را می‌بینند یاد پیغمبر(ص) می‌افتند. آیت الله طالقانی از دنیا می‌رود، شعار مردم این است که‌ای فرزند پیغمبر جای تو خالی است. مردم او را فرزند پیغمبر می‌داند. مردم شهید محمدعلی رجایی را مقلد امّا برادر رئیس جمهور و فرزند مجلس می‌دانستند. دولت باید مطیع مجلس باشد. مجلس باید در رأس امور بر دولت و ارکان مملکت باید حاضر و ناظر باشد. اگر نماینده تراز شخصیت نماینده امثال شهید آیت الله مدرس باشد نمایندگان باید بدانند الگو شهید مدرس است. شهید مدرس در علم و عقل و تقوا بالا و در زندگی مادی هم سطح فقرا است. این نماینده مجلس می‌شود. قانون، امنیت، سیاست و استعمار را می‌فهمد. یک زمان سید حسن تقی زاده تازه از انگلیس آمده بود و به مدرسه سپه سالار آمد و به شهید آیت الله مدرس گفت که این انگلیسی‌ها آدم‌های قوی و قدرتمندی هستند و دارای پیشرفت علمی هستند. بهتر است شما با این‌ها مبارزه نکنید. شهید مدرس نگاهی به او انداخت و گفت، آنان قوی نیستند، تو احمق هستی. این نماینده حقیقی مجلس می‌شود. یک مرتبه سفیر انگلستان با چند تا از کارمندان به مدرسه سپه سالار آمدند و سفیر گفت که ما هدایایی را برای شما آورده‌ایم. یک چک به ایشان دادند و ایشان پرسیدند که این چه است؟ گفتند که چک است. گفت چک چیست؟ بعد سفیر به مترجم گفت که به او بگویید این را به بانک می‌برد و پول می‌گیرد.مدرس با تعجب گفت: این را به بانک ببرم و پول بگیرم، نه بابا. طلای ناب زرد بار شتر کنید و روز جمعه که من نماز جمعه می‌خوانم، به جلو مدرسه سپه سالار بیاورید و به من بدهید. این نمی‌شود. سفیر می‌گوید که شما می‌خواهید آبروی ما را ببرید و ما را ضایع کنید. ایشان گفتند چیزی را که ندارید نگرانش نباشید. شجاعت، فهم، درک، دوراندیشی برای سیاستمدار دولتمرد یک اصل خدشه ناپذیر است. اگر یک سرمایه دار که آمد یک قرون داد که حتماً سیاستمداران انسان صالح دنبال آن نمی‌رود. دنبال یک سرمایه دار نمی‌دود که یک امکاناتی به او بدهد تا دو تا چایی بخورد. هر انسانی الگو می‌خواهد امام علی(ع) عثمان بن حنیف را به خاطر حضور در منزل یک سرمایه دار مذمت می‌کند.انسان بدون الگو نمی‌شود. انسان نیازمند دو اصل است: یک آرمان، دو الگو. چرا پیامبر می‌فرماید من می‌روم و دو امانت در میان شما به‌جا می‌گذارم. قرآن و اهل بیت(ع) قرآن کلام وحی و آرمان است. همان را عمل می‌کردید. چرا می‌گوید که اهل بیت(ع) نمونه عملی است. اگر بخواهیم حضرت امیر(ع) وصف کنیم چه می‌گوییم. وصفی کتاب الله. او کتاب خدا است. علی(ع) اسلام ناطق است. قرآن ناطق است. جامعه نیز همین است. مرجع تقلید نیاز به الگو دارد. شیخ انصاری، میرزای شیرازی، میرزا محمد تقی شیرازی و امام خمینی و آیت الله بروجردی الگوی مراجع ما هستند. مراجع هم نیاز به الگو دارد. چون آن مرجع از امام صادق(ع) و پیامبر(ص) الگو گرفته است. طلبه ما نیاز به الگو دارد. شهید آیت الله بهشتی یک الگو روحانیت است. شهید آیت الله مطهری، آیت الله جوادی آملی یک الگو است. رجایی و حجه‌السلام باهنر معلم هستند. معلم موفق، متدین و متعهد است. خداوند برای همه انسان‌ها در همه مکان‌ها و همه زمان‌ها و همه اقشار الگو و حجت قرار می‌دهد. از همه نوع هم قرار می‌دهد. هم صیاد شیرازی و هم تیمسار فلاحی قرار می‌دهد. تیمسار فلاحی در لشکر شاه بود ولی چه حر گونه وارد انقلاب اسلامی می‌شود. شهید چمران یک مهندس متخصص تحصیل کرده و دارای مقامات علمی است. یک بسیجی می‌شود. برای همین برای بسیجی‌ها یک الگو می‌شود. هم سواد، هم اخلاق، هم ادب و هم اخلاص، هم شجاعت و هم فضیلتش را دارد.

نظرات کاربران

دیدگاه بگذارید

avatar
  Subscribe  

  رهبر انقلاب: امام بزرگوار فرمود: «آمریکا شیطان بزرگ است» بعضی اصرار دارند این شیطان بزرگ را به شکل فرشته‌ی نجات وانمود کنند، ملت ایران این شیطان را بیرون کرد؛ نباید بگذاریم وقتی از در بیرونش کردیم از پنجره برگردد و نفوذ پیدا کند.‌ آمریکا دشمنی خود را پنهان نمی‌کند؛ یکی لبخند می‌زند، یکی مصوبه […]

حقوق شهروندی در اندیشه امامین انقلاب اسلامی(۱8)

اگر تسلیم آمریکا و ابرقدرت‌ها می‌شدیم

امام خمینی(ره) عزّت و سعادت را در سایه ایستادگی و تحمل سختی‌ها می‌دانند و می‌فرمایند: «من مطمئنم که ملّت عزیز ایران یک لحظه استقلال و عزّت خود را با هزار[...]

موسسه ایمان جهادی – صهـبا

دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیت‌الله‌العظمی سیدعلی خامنه‌ای (مد‌ظله‌العالی)

پایگاه اطلاع رسانی دفتر مقام معظم رهبری

سمن اندیشه ولایت

http://www.lohvaghalam.ir/

موسسه حدیث لوح و قلم

دفتر اعزام مبلغ دانشگاه امام صادق(ع)

موسسه مطالعات راهبردی علوم و معارف اسلام

پایگاه اطلاع‌رسانی هم‌اندیشی یاران انقلاب اسلامی

نهضت مردمی پوستر انقلاب

انتشارات حدیث راه عشق

موسسه قدر ولایت

بنیاد فرهنگ و اندیشه اسلامی

موسسه طلایه داران نور آفاق

مؤسسه فرهنگی ولاء منتظر

AIM

بنیاد فرهنگ و اندیشه اعتلاء

گروه روشنای علم

موسسه فرهنگی سراج اندیشه اسلامی

اندیشکده راهبردی تبیین

کمیته حدیث ولایت بسیج دانشجویی دانشگاه امام صادق(ع)