۳۰ شهریور ۱۳۹۸ مصادف با   21 محرم 1441
تاریخ: ۲۹ مرداد ۱۳۹۸ |   تعداد بازدیدها: 393
کد خبر:73821
| ف | | |

نظام تبلیغی انقلاب اسلامی با تکیه بر اندیشه‌های رهبر انقلاب (3)

ماهیّت و جایگاه خرده نظام تبلیغی

سیره و راهبرد فرهنگی معصومین و علمای اسلام در قالب تبلیغ، تعلیم و تربیت، دستورالعمل و شاخص محوری برای تمامی مسلمانان در طول تاریخ شد و انقلاب اسلامی نیز بر همین اساس از اوایل دهه چهل هجری شمسی توسط امام راحل و شاگردان ایشان مورد بهره‌مندی قرار گرفت.

پایگاه تحلیلی مصداق/ هر جامعه و مکتبی برای رشد و تعالی خود ضمن توجه به ابعاد مادی و ظاهری خویش باشد یه ابعاد فکری و فرهنگی نیز توه نماید. تحقق نظام فرهنگی و نهادینه شدن فرهنگ یک حکومت و دین در عرصه اجتماعی، نیازمند طی مراحلی است که می‌توان در سه خرده نظام، تبلیغی(رسان‌ه­ای)، تعلیمی(آموزشی) و تربیتی(پرورشی) آن را احصاء کرد.

جایگاه خرده نظام تبلیغی
شکل‌گیری و رشد جامعه اسلامی در صدر اسلام توسط نبی اکرم و ائمه اطهار علیهم السلام نیز براساس همین سه محور تحقق یافت که منجر به تثبیت تفکر، فرهنگ و تمدّن اسلامی در میان مسلمانان قرار گرفت و موجب گسترش اسلام از شرق تا غرب عالم شد. سیره و راهبرد فرهنگی معصومین و علمای اسلام در قالب تبلیغ، تعلیم و تربیت، دستورالعمل و شاخص محوری برای تمامی مسلمانان در طول تاریخ شد و انقلاب اسلامی نیز بر همین اساس از اوایل دهه چهل هجری شمسی توسط امام راحل و شاگردان ایشان مورد بهره مندی قرار گرفت.

رهبر انقلاب در تبیین ضرورت توجه به افکار عمومی و برنامه‌ریزی تبلیغی و ارتباطی در وضعیت کنونی تأکید دارند که: «… حال شما ببینید که در وضع کنونی و با این جغرافیای فرهنگی و سیاسی و نظامی و اقتصادىِ موجود دنیا، چنین کشوری با این اهداف و با این موقعیّت و جایگاهی که برای خود انتخاب کرده، در این جنگ رسانه‌ای چه موضعی دارد. طبیعی است که ما مورد تهاجم باشیم؛ یعنی هیچ شبهه‌ای نباید به ذهن راه بیابد در این‌که ما یکی از اهداف اصلی و اوّلىِ تهاجم رسانه‌ای هستیم. حالا ما در مقابل این تهاجم در این جنگ بزرگ و البته نابرابر، می‌خواهیم وظایفمان را انجام دهیم. چه کار باید بکنیم؟ شما ببینید کار ما چقدر سنگین و حسّاس است! پُرتوقّعی ما از شما، ناشی از این است.»(۱)

در این بین باید خرده نظام تبلیغی، موازنه قدرت نرم رسانه‌­ای دشمن را با راهبردها و تکنیک‌های تبلیغی و رسانه‌ای خویش خنثی نموده و حقیقت اسلام و انقلاب را برای مردم ایران و سایر کشورهای جهان روشن سازد و گره های ذهنی مخاطبان را باز نماید. که در ادامه به راهبرد تبلیغی در نگاه رهبر انقلاب اسلامی اشاره خواهیم کرد.

بررسی تطبیقی خرده نظام های فرهنگی
همان‌گونه که بیان شد، در یک دسته بندی کلی می‌توان سطوح سه گانه نظام فرهنگی براساس فرآیند ارتباطی میان فردی، گروهی و جمعی را در سه خرده نظام تبلیغی، تعلیمی و تربیتی تقسیم بندی کرد و در هر مرحله، فرآیند فرهنگ سازی با هدف، نهادینه کردن تفکر اسلامی و انقلابی و با تداوم و رشد مخاطبان در بستر یک شبکه ارتباطی متناسب تعریف نمود:

همان‌گونه که در جدول فوق، اشاره شده است معمولاً یک فرآیند تبلیغی در قالب سطح ارتباطی جمعی و با مخاطبان گسترده صورت می‌گیرد. البته در این فرآیند و همچنین در دو فرآیند دیگر(تعلیمی و تربیتی) نیز استثناهایی دیده می‌شود، ولی برای درک بهتر و توجه به قابلیت و رویکرد محوری هر مرحله یک سطح قالب را می‌توان در نظر گرفت. در یک دسته بندی کلی باید توجه نمود که هدف اصلی مرحله تبلیغ، رساندن پیام به مخاطبان زیاد است، لذا در این مرحله معمولا یک محتوای سطحی(به معنای محتوای ساده و قابل درک برای اکثریت) برای مخاطبین گسترده در نظر گرفته می شود.
در نظام تعلیمی، هدف انتقال یکسری مفاهیم طبقه بندی شده، در یک زمان بندی معین، با تعدادی افراد مشخص است که معمولاً در قالب کلاس‌های آموزشی تعریف می‌شود و به طور میانگین حدود ۲۰ الی ۳۰ نفر را می‌توان در این شبکه ارتباطی رسمی(آموزش و پرورش و مدارس) و غیر رسمی(کلاس های درون مساجد و پایگاه های بسیج) قرار داد. اصولاً یک قرابت معنوی، فکری و سنی میان مخاطبان در این فرآیند وجود دارد و فرستنده پیام(معلم) شناخت نسبی نسبت به مخاطبان خود دارد. ولی در نظام تربیتی به دلیل شناخت دقیق از مخاطب، یک معنای عمیق با هدف اثرگذاری بر مخاطب خاص طراحی می‌شود.

مدیرت تولید پیام در خرده نظام تبلیغی
یک فرآیند ارتباطی زمانی به اثربخشی نزدیک خواهد بود که معنایی که در ذهن مخاطب ایجاد می‌شود، با همان معنای ذهنی فرستنده پیام مساوی باشد. البته در مدل ارتباط دینی که منبع معنا براساس منابع نورانی اسلامی اعم از آیات قرآن کریم، روایت و سیره معصومین(علیهم السلام) و نیز گفتار و سخت بزرگان و علمای دین، تعریف می‌شود. لذا ابتدا باید فرستنده پیام(به عنوان واسط) معنای دین را به خوبی درک کند و در مرحله بعد به گونه‌ای مفاهیم دین را به مخاطب انتقال دهد تا او نیز مفهوم حقیقی دین را به خوبی درک نماید. اگر در این بین گوینده و فرستنده پیام اعم از مربی، معلم، والدین و … بخشی از معنای مورد نظر دین را به خوبی درک نکند و در انتقال پیام نیز، معنای مورد نظر دین را به دلائل مختلف به گیرنده پیام منتقل نکند، نمی‌توان یک ارتباط مؤثر را انتظار داشت.

رهبر انقلاب در تبیین مدل خرده نظام تبلیغی و رسانه‌­ای بیان می‌دارند که: « به نظر ما، راه پیروزی در این جنگ این است که مجموعه و فهرستی از پیام های درست و از نکات و حقایق واقعی را که مبتنی بر آرمان‌ها و آرزوهای ماست، به ذهن مردم منتقل کنیم. اوّلاً بایستی فهرست این پیام‌ها را شناخت. نخست ببینیم که ما چه چیز را باید به ذهن مردم منتقل کنیم تا مردم قدرت پیدا کنند در مقابل زیاده‌خواهی، اقتدارطلبی و تهاجم‌های گوناگون دشمن به دفاع از خود بپردازند و دستگاه‌های مسئول کشور بتوانند به نیروی مردم اعتماد و تکیه کنند و نقش تاریخی خود را ایفا نمایند. پس، اوّل باید این پیام‌ها را شناخت؛ بعد که شناخته شد، باید تولید شود. تولید کلام و تصویر و فضا و محیطی که بشود آن پیام را القا کرد، یکی از مهمترین کارهایی است که امروز هنر تبلیغ و پیام‌رسانی به آن متّکی است. اگر در تولید، پایمان بلنگد یا بلغزد، اشتباه یا کوتاهی بکنیم، حتماً ضربه را خورده‌ایم. بعد از آن‌که این پیام‌ها تولید شد، باید آن‌ها را مدیریّت کرد؛ چون هنگامی یک مجموعه کالای مطلوب به نتیجه و به سرمنزل حقیقی و صحیح خود خواهد رسید که مدیریّتی بالای سرش باشد…»(۲)]
رهبر انقلاب در ادامه شاخص های تولید پیام اثربخش و مدیریت تولید محصولات رسانه‌­ای را با هدف اثرگذاری بر افکار عمومی را در موارد نجگانه زیر بیان می‌دارند که می‌تواند یک مدل راهبردی در نظام تبلیغی انقلاب اسلامی باشد.


۱و۲- بخشی از بیانات رهبر انقلاب در دیدار مسئولین صدا و سیما، ۱۳۸۱/۱۱/۱۵

نظرات کاربران

دیدگاه بگذارید

avatar
  Subscribe  

  رهبر انقلاب: امام بزرگوار فرمود: «آمریکا شیطان بزرگ است» بعضی اصرار دارند این شیطان بزرگ را به شکل فرشته‌ی نجات وانمود کنند، ملت ایران این شیطان را بیرون کرد؛ نباید بگذاریم وقتی از در بیرونش کردیم از پنجره برگردد و نفوذ پیدا کند.‌ آمریکا دشمنی خود را پنهان نمی‌کند؛ یکی لبخند می‌زند، یکی مصوبه […]

حقوق شهروندی در اندیشه امامین انقلاب اسلامی(۱8)

اگر تسلیم آمریکا و ابرقدرت‌ها می‌شدیم

امام خمینی(ره) عزّت و سعادت را در سایه ایستادگی و تحمل سختی‌ها می‌دانند و می‌فرمایند: «من مطمئنم که ملّت عزیز ایران یک لحظه استقلال و عزّت خود را با هزار[...]

موسسه ایمان جهادی – صهـبا

دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیت‌الله‌العظمی سیدعلی خامنه‌ای (مد‌ظله‌العالی)

پایگاه اطلاع رسانی دفتر مقام معظم رهبری

سمن اندیشه ولایت

http://www.lohvaghalam.ir/

موسسه حدیث لوح و قلم

دفتر اعزام مبلغ دانشگاه امام صادق(ع)

موسسه مطالعات راهبردی علوم و معارف اسلام

پایگاه اطلاع‌رسانی هم‌اندیشی یاران انقلاب اسلامی

نهضت مردمی پوستر انقلاب

انتشارات حدیث راه عشق

موسسه قدر ولایت

بنیاد فرهنگ و اندیشه اسلامی

موسسه طلایه داران نور آفاق

مؤسسه فرهنگی ولاء منتظر

AIM

بنیاد فرهنگ و اندیشه اعتلاء

گروه روشنای علم

موسسه فرهنگی سراج اندیشه اسلامی

اندیشکده راهبردی تبیین

کمیته حدیث ولایت بسیج دانشجویی دانشگاه امام صادق(ع)