۳۰ شهریور ۱۳۹۸ مصادف با   21 محرم 1441
تاریخ: ۲۸ مرداد ۱۳۹۸ |   تعداد بازدیدها: 362
کد خبر:73805
| ف | | |

نظام تبلیغی انقلاب اسلامی با تکیه بر اندیشه‌های رهبر انقلاب (2)

لایه‌ها و رویکردهای نظام فرهنگی

در تبیین نظام فرهنگی جامعه اسلامی، باید از مبانی و نظریه‌های علمی استفاده شود و مورد استفاده اهل فکر و اندیشه قرار گیرد ولی اولویت محوری تدوین آن برای فعالان و متولیان عرصه های مختلف فرهنگی است که در مقام عمل با مفهوم و جایگاه فرهنگ و فرهنگ سازی مرتبط هستند.

پایگاه تحلیلی مصداق/ تجزیه و تحلیل شرایط و پدیده‌های موجود در هر حوزه تخصصی و نظام های متنوّع جامعه، در بدو امر، به وسیله مفاهیم خاص و واژگان تخصصی تولید شده در آن رشته علمی امکان پذیر است. وجود مفاهیم متعدد و فرایند مستمر تولید آن‌ها می‌تواند در توضیح هرچه بیشتر واقعیت‌های جاری و پدیده‌های پیش رو مؤثر باشد، ضمن آن‌که بر غنا، پیچیدگی و کیفیت تحلیل نیز تأثیر مثبتی گذاشته و امکانات تجزیه و تحلیل را در هر حوزه علمی، توسعه و ارتقا می‌دهد. به این دلیل است که دانشمندان علوم اجتماعی و پژوهشگران حوزه مطالعات فرهنگی و جامعه شناسی فرهنگ نیز می‌کوشند با ابداع و بسط ابزارهای مفهومی، واقعیت متحول فرهنگ و اجزاء آن و به تبع آن نظام فرهنگی را توضیح دهند.

ترسیم ابعاد مفهومی فرهنگ و نظام فرهنگی
فرهنگ در یک تعریف عام؛ یعنی، نظام باورها، ارزش‌­ها، رفتارها و نمادهایی که در یک جامعه از گذشته دور تا به امروز برای تعامل افراد یک جامعه، در قالب سنن، آداب، قوانین، هنرها و مجموعه ارتباطات بین افراد به وجود آمده است. در نگاه رهبر انقلاب، عرصه فرهنگ، اصلی ترین رکن نظام اسلامی می‌دانند:« … عزیزان من! فرهنگ از اقتصاد هم مهم‌تر است. چرا؟ چون فرهنگ، به معنای هوایی است که ما تنفّس می‌کنیم؛ شما ناچار هوا را تنفّس می‌کنید، چه بخواهید، چه نخواهید؛ اگر این هوا تمیز باشد، آثاری دارد در بدن شما؛ اگر این هوا کثیف باشد، آثار دیگری دارد. فرهنگ یک کشور مثل هوا است؛ اگر درست باشد، آثاری دارد.»(۱)

با چنین برداشتی از فرهنگ، فرهنگ مثل هوا در همه جا حضور دارد و به صورت آگاهانه و ناخودآگاه در نحوه اندیشیدن افراد، در تصمیم‌­ها، ارتباط­‌ها و در همه اعمال و رفتارشان تأثیر می­‌گذارد؛ یعنی ممکن است برای شناخت انواع تصمیم ­گیری‌­ها، رفتارها، اندیشه‌­ها و تجربه­‌های افراد، آن‌ها را در قالب تصمیم اقتصادی، سیاسی، قضایی، بهداشتی و … طبقه بندی نمائیم. زمانی که بررسی عالمانه صورت گیرد، در می­‌یابیم که، نظام باورها و اعتقادات و ارزش‌­های مورد پذیرش فرد در همه این تصمیم‌­ها(کم یا زیاد) نقش ایفا کرده است. این­‌گونه است که اگر بخواهیم در یک انگاره همگانی نقش فرهنگ را نشان دهیم، نمودار زیر تا اندازه­ای گویای موضوع خواهد بود.(۲)

جایگاه نظام فرهنگی در جامعه اسلامی
اگر معتقدیم که دین اسلام به عنوان کامل ترین دین و روش زندگی در میان ادیان الهی و مکاتب معنویت گرا است، اگر رسالت مردم ایران را به عنوان یک جامعه انقلابی و به عنوان پرچمداران تفکر مقاومت و ظلم ستیزی در جهان نگاه می کنیم و اگر به جایگاه مکانی و ملّی ایران به عنوان یک سرزمین استراتژیک از لحاظ جغرافیایی و آینده نگارانه می‌پنداریم، باید اذعان کنیم ریشه تمام تحولات فکری و تمدّنی ایران باستان، تحقق اسلام و شکل‌گیری انقلاب اسلامی و استقرار نظام جمهوری اسلامی در ایران ریشه در فرهنگ دارد و رشد آن نیز به فرهنگ معطوف خواهد بود.« اشکالی که ما همواره به بخش‌های فرهنگی داشته‌ایم، این بوده که به نقش خودشان به عنوان یک دولت اسلامی در صحنه‌ی کارزارفکری درست عمل نمی‌کنند.»(۳)

لذا یکایک افراد به ویژه دغدغه‌مندان عرصه فکر و فعالان عرصه فرهنگ باید موارد سه گانه زیر را مورد مداقّه قرار دهند و یک بستر سازی کلان در نظام فرآیندی منسجم، وظایف خویش را در نظام فرهنگی انجام دهند:


« … در زمینه‌های فرهنگی، دنبال کارهای تشریفاتی و ویترینی نباشید. نمایش دادن کار فرهنگی، نه این‌که فایده‌ای ندارد؛ ضرر هم دارد. در زمینه‌ی فرهنگ باید دنبال کارهای محتوائی و اصیل و واقعی رفت، که امروز نیاز عمده‌ی کشور هم این است.»(۴) لذا در تبیین نظام فرهنگی جامعه اسلامی، باید از مبانی و نظریه‌های علمی استفاده شود و مورد استفاده اهل فکر و اندیشه قرار گیرد ولی اولویت محوری تدوین آن برای فعالان و متولیان عرصه های مختلف فرهنگی است که در مقام عمل با مفهوم و جایگاه فرهنگ و فرهنگ سازی مرتبط هستند. لذا باید ضمن بهره‌مندی از مهمترین و جدیدترین دستاوردهای علمی و پژوهشی عرصه فرهنگ، با یک نگاه راهبردی و آسیب شناسانه به دنبال ارایه یک مدل جامع مفهومی از کلید واژه‌های مرتبط و یک مدل جامع راهبردی با توجه به بسترها و روش های عملیاتی حوزه فرهنگ در قالب سه حیطه تبلیغ و تعلیم و تربیت براساس آموزه‌های اسلامی و انقلابی و ایرانی و با توجه به اقتضأت فکری و شرایط مخاطبان جامعه ایرانی و امکانات و الزامات موجود ارائه دهیم.آن‌چه در نوشتارهای پیش رو به آن خواهیم پرداخت اشاره ای مختصر و به هم پیوسته نسبت به مفاهیم و مبانی مسأله نظام تبلیغی و رسانه ای جمهوری اسلامی(براساس وضع موجود) در ذیل نظام فرهنگی جامعه اسلامی(براساس وضعیت مطلوب) است و به دنبال آن هستیم که برخی ابهامات مفهومی و به تبع آن نمونه‌هایی از خلأهای فکری، راهبردی و عملیاتی در خرده نظام تبلیغی و رسانه‌ای تبیین شود.

رهبر انقلاب معتقدند: «ایجاد فرهنگ و اندیشه‌ی صحیح در جامعه جهاد است.»(۵) ولی این در حالی است که متاسفانه، در بسیاری از منابع مکتوب اعم از کتب، مقالات و نیز منابع شفاهی مانند سخنرانی‌ها و مصاحبه‌هایی صورت گرفته در حوزه فرهنگ و تبلیغ، یک نگاه کاملا علمی و اندیشه ای و یا کاملا عملی و کاربردی ارائه شده است و معمولاً نگاهی توأمان، کمتر دیده شده است. لذا باید سعی شود با بهره مندی از نگاه علمی و پژوهشی در عین حال به مبانی دینی و نیز شرایط و اقتضاءات عینی جامعه فعلی نیز اشاره شود.

رسالت فعالان مفهومی و عملیاتی در حوزه تبلیغ و رسانه در این است که ابعاد مفهومی حوزه فرهنگ و تبلیغ و نیز نتایج پژوهش‌های صورت گرفته محدود به یکی از مباحث مرتبط مفهوم شناسی یا ارائه راهبرد و یا توجه به روش ها و تکنیک های ارائه شده، به نظام فرهنگی کلان و یک خرده نظام تبلیغی و رسانه ای برای استفاده صاحب نظران و سیاست گذراران فکری و فعالان مدیریتی و اجرایی عرصه فرهنگ ارائه شود.

« اهمیّت کار فرهنگی نباید مورد غفلت قرار گیرد. در کار فرهنگی هیچ وقفه و تعللی جایز نیست؛ چون بیشترین تلاش دشمنان بر روی جامعه و ملّت و کشور ما، تلاش فرهنگی است. این مبالغه نیست! بیشتر و پُرحجم‌تر و مؤثرتر از تلاش‌های سیاسی و امنیّتی، تلاش فرهنگی است. علت هم این است که آن‌ها می‌دانند اگر در تلاش‌های فرهنگی علیه انقلاب موفق و پیروز شوند، بقیه‌ی کارها برای آن‌ها آسان خواهد شد؛ لذا روی این متمرکزند.»(۶)


۱- بخشی از بیانات رهبر انقلاب اسلامی، مورخ:۱۳۹۳/۰۱/۰۱
​۲- بنیانیان، حسن.  ۱۳۸۷٫ فرهنگ در مدیریت توسعه اسلامی(چهار گفتار در باب فرهنگ و مظلومیت آن)، انتشارات سوره مهر، صص ۱۵-۱۶٫
​۳- بخشی از بیانات رهبر انقلاب اسلامی، مورخ: ۱۳۸۴/۰۶/۰۸
​۴- بخشی از بیانات رهبر انقلاب اسلامی، مورخ: ۱۳۸۹/۰۶/۰۸
​۵- بخشی از بیانات رهبر انقلاب اسلامی، مورخ: ۱۳۸۱/۱۲/۰۶
​۶- بخشی از بیانات رهبر انقلاب اسلامی، مورخ:۱۳۸۵/۰۶/۰۶

نظرات کاربران

دیدگاه بگذارید

avatar
  Subscribe  

  رهبر انقلاب: امام بزرگوار فرمود: «آمریکا شیطان بزرگ است» بعضی اصرار دارند این شیطان بزرگ را به شکل فرشته‌ی نجات وانمود کنند، ملت ایران این شیطان را بیرون کرد؛ نباید بگذاریم وقتی از در بیرونش کردیم از پنجره برگردد و نفوذ پیدا کند.‌ آمریکا دشمنی خود را پنهان نمی‌کند؛ یکی لبخند می‌زند، یکی مصوبه […]

حقوق شهروندی در اندیشه امامین انقلاب اسلامی(۱8)

اگر تسلیم آمریکا و ابرقدرت‌ها می‌شدیم

امام خمینی(ره) عزّت و سعادت را در سایه ایستادگی و تحمل سختی‌ها می‌دانند و می‌فرمایند: «من مطمئنم که ملّت عزیز ایران یک لحظه استقلال و عزّت خود را با هزار[...]

موسسه ایمان جهادی – صهـبا

دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیت‌الله‌العظمی سیدعلی خامنه‌ای (مد‌ظله‌العالی)

پایگاه اطلاع رسانی دفتر مقام معظم رهبری

سمن اندیشه ولایت

http://www.lohvaghalam.ir/

موسسه حدیث لوح و قلم

دفتر اعزام مبلغ دانشگاه امام صادق(ع)

موسسه مطالعات راهبردی علوم و معارف اسلام

پایگاه اطلاع‌رسانی هم‌اندیشی یاران انقلاب اسلامی

نهضت مردمی پوستر انقلاب

انتشارات حدیث راه عشق

موسسه قدر ولایت

بنیاد فرهنگ و اندیشه اسلامی

موسسه طلایه داران نور آفاق

مؤسسه فرهنگی ولاء منتظر

AIM

بنیاد فرهنگ و اندیشه اعتلاء

گروه روشنای علم

موسسه فرهنگی سراج اندیشه اسلامی

اندیشکده راهبردی تبیین

کمیته حدیث ولایت بسیج دانشجویی دانشگاه امام صادق(ع)