۳۰ مرداد ۱۳۹۸ مصادف با   19 ذیحجه 1440
تاریخ: ۱۱ خرداد ۱۳۹۸ |   تعداد بازدیدها: 667
کد خبر:72763
| ف | | |

دکتر محمد حسین رجبی دوانی:

انقلابی اساسی در عرصه مدیریتی کشور نیاز داریم

من براین باورم که نیاز به یک انقلاب اساسی در عرصه مدیریتی کشور داریم تا با کنار زدن افرادی ناکارآمد و بی‌اعتقاد به عدالت اجتماعی و اقتصادی و افرادی که کارنامه‌ای مردود در این چند دهه از خود باقی گذاشتند، فضا برای حضور جوانان انقلابی در جهت جبران مافات و اصلاح مفاسدی که تاکنون بوده و حرکت به سوی نقطه مطلوب فراهم شود.

پایگاه تحلیلی مصداق/ عدالت یکی از اصلی‌ترین مفاهیم بشری است که همه‌ی تمدّن‌ها برای تحقق آن تلاش می‌کنند. این موضوع یکی از شعارهای بنیادین انقلاب اسلامی نیز بوده و هست؛ برای بررسی مبحث عدالت در حکومت علوی و ترسیم نقطه مطلوب جمهوری اسلامی گفتگویی با دکتر «محمدحسین رجبی دوانی» استاد حوزه و دانشگاه داشتیم که شرح آن تقدیم می گردد.


از منظر امیرالمومنین(ع) و به‌طور کلی اهل بیت(ع)، حکومت و دولت در اسلام فقط باید در خدمت مردم و تلاش در جهت رشد و تعالی و سعادت دنیا و آخرت آن‌ها باشد. به تعبیری دیگر، حکومت برای اجرای عدالت و برخورداری تمام مردم به‌ صورت برابر و بدون تبعیض از مواهب الهی و توزیع آن در سطح جامعه است.

امیرمومنان(ع) نفس حکومت‌ داری را بسیار بی‌ارزش و بی‌مقدار می‌داند مگر اینکه با دراختیارداشتن حکومت، حقّی احقاق شود و جلوی ظلم و تعدّی به حقوق دیگران گرفته شود؛ لذا مولای متقیان‌(ع) این مهّم را نه در قالب شعار و یک امر آرمانی صرف و دست‌نیافتنی بلکه در مقام عمل اثبات و اجرا فرمود.

پیش از آن‌که آن حضرت به خلافت برسد، خلفای پیشین در توزیع بیت‌المال و توجه به جایگاه اجتماعی مردم، تبعیض‌های متعددی را روا داشتند؛ برتری عرب بر عجم؛ در خودِ عرب‌ها، برتری بی‌چون‌وچرا قائل‌شدن برای قریش، آن هم قریشی که بسیاری از آن‌ها تا سال فتح مکه، بدترین دشمنان اسلام بوده‌اند. همچنین دادن امتیازات ویژه به مهاجران که عموماً و عمدتاً قریشی بودند به سبب برتری نژادی یا وابستگی به حکومت و خلیفه و محروم‌کردن دیگرانی که در اسلام زحمت بسیاری کشیده بودند، موجب به‌وجودآمدن نوعی طبقات در اسلام شده بود و به‌خصوص در عهد خلیفه سوّم که می‌بینیم او خویشاوندان خود یعنی بنی‌امیه که شاخه‌ای از قریش بودند را با همه سوابق سیاه و تاریکی که داشتند بر عالم اسلام و پست‌ها و مدیریت‌های اصلی سوار کرده و دست‌شان را در چپاول بیت‌المال باز گذاشته بود که در نتیجه آن، طبقه‌ای به نام «اشراف قبایل» پدید آمد. درحالی‌که اسلام هیچ سنخیتی با اشرافیت نداشت. بنابراین به دلیل اجرای این سیاست‌ها که در تضاد با تعالیم و روح اسلام بود، در مقابل گروه اشرافی، گروهی فقیر بودند که در گرسنگی و بینوایی به سر می‌بردند.

امیرمومنان علی (ع) در همان آغاز خلافت فرمودند که «من تمام این تبعیض‌ها را از بین می‌برم و همه امتیازاتی که به ناحق، خلفای پیشین به عده‌ای دادند نه‌ تنها لغو می‌شود بلکه بررسی می‌کنم و آن‌چه را که اموال خدا و مردم بوده، به دلیل بی‌عدالتی و تبعیض به افرادی داده شده، بازپس می‌گیرم و به بیت‌المال برمی‌گردانم اگرچه این اموال را مهریه زنان خود کرده باشند.»
​این سخن حضرت در حد شعار باقی نماند و ایشان شروع به عمل به آن کرد و یک عدالت گسترده بی‌سابقه اقتصادی و اجتماعی در جامعه پدید آورد که حتی دشمنان آن حضرت، مبهوت و معترف به چنین عنصر عظیمی در عملکرد امیر‌المومنین‌(ع) بودند و نتوانستند آن وجود مقدس را از این حیث تحسین نکنند. البته حضرت علی‌(ع) در فضایی فاسد، تبعیض‌آمیز و ناعادلانه‌ای که به خلافت رسید، وقتی که خواست چنین سیاستی را اعمال کند، با مقاومت‌ها، تنش‌ها، چالش‌ها، فتنه‌ها و بحران‌های متعددی مواجه شد که هزینه‌های سنگین برای حکومت حق علوی داشت امّا با همه این‌ها ایشان اندکی از قدم حق و عادلانه‌ای که پیش گرفته بود، عقب‌نشینی نکرد.
همان‌طور که گفتم، این عدالت امیر‌المومنین‌(ع) در تمام عرصه‌ها به‌خصوص در عرصه قضاوت حاکم بود. ایشان که یکی از نزدیک‌ترین و بهترین یاران خود را به‌عنوان قاضی بصره منصوب کرده بود، به دلیل این‌که صدای خود را روی متهم بالا برده بود، عزل کرد و مورد سرزنش قرار داد و درحقیقت به اصطلاح امروز، از نظر اجتماعی به‌شدت به جایگاه و موقعیت او آسیب رساند. به عبارتی با انتشار خبر عزل وی، او را به زیر آورد. بنابراین آن‌چه ما از سیره‌ی پاک نبوی و علوی درمی‌یابیم، این است که اساس حکومت باید بر مبنای اجرای عدالت و هدف اصلی و آرمانی آن باشد.

این‌که حضرت علی فرمودند: «المُلکُ یَبقی مَعَ الکُفرِ و لا یَبقی مَع الظُّلم» یعنی اگر در جامعه‌ای عدالت نباشد و بی‌عدالتی حاکم و ستم و ظلم به بخشی از مردم روا داشته شود، اگرچه آن جامعه و حاکمیت ادعای مسلمانی هم داشته باشد، این حاکمیت و جامعه فرومی‌پاشد درحالی‌که اگر جامعه‌ای کافر باشند ولی در آن بی‌عدالتی کم باشد و ظلم به بسیاری از مردم روا داشته نشود، با کفر باقی می‌ماند امّا با ظلم و بی‌عدالتی هرگز.

مصداق/ مقام معظم رهبری در بخشی از بیانیه «گام دوم انقلاب» خطاب به ملّت ایران می‌فرمایند «عدالت مورد انتظار در جمهوری اسلامی که مایل است پیرو حکومت علوی شناخته شود» یعنی نقطه‌ی مطلوب ما را ترسیم نمودند و نکته دوم هم چشم امیدی است که ایشان به جوانان برای تحقق این عدالت دارند. این دو نکته را چطور ارزیابی می‌نمایید
می‌توان گفت یکی از علل اصلی وقوع انقلاب اسلامی ما در حقیقت، وجود ظلم و فساد فاحش و گسترده در دوران طاغوت و حکومت پلید پهلوی بود به‌گونه‌ای که بخش اعظم سرمایه‌های ملّی و درآمد کشور توسط خاندان پلید سلطنتی و وابستگان به آن‌ها چپاول و غارت می‌شد و بخش اعظم مردم در فقر و فلاکت و تبعیضی شدید به سر می‌بردند و گذشته از تبعیض و ظلم در عرصه اقتصادی، در عرصه سیاسی و اجتماعی نیز ظلم و بی‌عدالتی عجیبی حاکم بود و مردم هیچ نقشی در تعیین سرنوشت خودشان نداشتند و محکوم به پذیرش حکومت مستبد، سفاک و ددمنش سلطنتی شاه بودند و نمی‌توانستند اراده خود را برای تعیین حاکمان به نمایش بگذارند. همچنین به دلیل این‌که موقعیت‌های مهم جامعه توسط رژیم پهلوی و نوکران و وابستگان آن‌ها اشغال شده بود، امکان رشد استعدادها و بروز خلاقیت‌های مردم نبود.
​امّا انقلاب اسلامی در حرکت عظیم خود این وضعیت را درهم کوبید و تبعیض‌ها و امتیازات گروهی خاص و وابستگان به حاکمیت پهلوی را در هم ریخت و از بین برد در نتیجه زمینه برای حضور مردم در هر صحنه اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی و سیاسی به‌خوبی باز شد و بسیاری از مردمی که امکان بروز استعدادهایشان را نداشتند، با انقلاب اسلامی شکوفا شدند و توانستند این استعدادها را نشان دهند و به مقامات عالی علمی، عملی، سیاسی، فرهنگی و…  رسیدند. با این حال به دلیل این‌که جامعه در اثر روش فاسد رژیم طاغوت به‌شدت آسیب دیده و ازسوی‌دیگر با پیروزی انقلاب اسلامی و تحقیر آمریکا که پشتوانه رژیم سفاک پهلوی بود و بیرون‌راندن آمریکا و غرب از ایران، نظام سلطه از همان اول انقلاب، به دشمنی با انقلاب اسلامی و نظام برخاسته از آن برخاست بنابراین مشکلات فراوانی را بر ما تحمیل کردند تا نگذارند انقلاب به آرمان‌ها و ایده‌آل‌های خود نائل شود؛ تحریم‌های گسترده و تحمیل جنگ که بخش اعظمی از بودجه کشور را می‌بلعید، نمونه‌ای از این توطئه‌ها بود. البته بعد از پایان جنگ و قطع چنین مشکلی برای کشور ممکن بود با وجود این‌که توطئه‌های دشمنان ادامه دارد، با به‌کارگیری سیاستی صحیح و پیروی از روی اعتقاد و باور نسبت به رهنمودهای ولایت به آن جامعه آرمانی و ایده‌آل اگر نگوییم صد درصد امّا حدود ۷۰ درصد نائل شد.سیاست‌های غلط و غفلت از ارزش‌های انقلابی و جهادی و میدان‌دادن به عده‌ای که نامحرمان انقلاب در سطح مدیریتی کشور و کنارزدن نیروهای انقلابی و جهادی باعث شد آن عدالت مطلوب برای ما حاصل نشود اگرچه ما آن الگوی حضرت علی (ع) را داشته و داریم.
​لذا بسیاری از نابسامانی‌هایی که ما تا امروز با آن دست‌به‌گریبان هستیم، حاصل بی‌توجهی قوای سه‌گانه در طول این چند دهه نسبت به این امر مهم آرمانی بوده که در بیانیه گام دوم حضرت آقا به این مهم اشاره شده است؛ ایشان می‌فرمایند که «فاصله میان بایدها و واقعیت‌های نظام که وجدان‌های آرمانخواه را عذاب می‌دهد، طی‌شدنی است.» این نشان می‌دهد چنین امری قطعاً قابل اجراست ولی عده‌ای اراده و باور به این مهم  را نداشتند و لذا مقام معظم رهبری درواقع از دست‌اندرکاران  موجود و کسانی که در این چند دهه امتحان خود را در این عرصه پس داده‌اند و ناکارآمدی یا بی‌اعتقادی خود را به ارزش‌های عدالتخواهانه نشان داده‌اند، مایوس هستند لذا می‌فرمایند که «این فاصله با حضور جوانان با قدرت بیشتر طی خواهد شد بنابراین امید ایشان به جوانان مومن انقلابی با روحیه جهادی است که این مشکل را برطرف کنند.»
​در سرفصل‌های اساسی برای آینده انقلاب که مقام معظم رهبری ۷ مولفه را برمی‌شمرند، یکی از مولفه‌ها را «عدالت» و «مبارزه با فساد» عنوان می‌کنند که از منظر رهبری، چنین معضلی مانع از دستیابی انقلاب به آرمان‌های خود و رسیدن به نقطه مطلوب یعنی ایجاد تمدن نوین اسلامی است. ایشان می‌فرمایند که ««عدالت» و «مبارزه با فساد» لازم و ملزوم یکدیگر هستند. فساد اقتصادی، اخلاقی و سیاسی اگر در بدنه حکومت‌ها عارض شود، ضربه‌زننده به مشروعیت آن‌هاست و این برای نظام جمهوری اسلامی که نیازمند مشروعیتی فراتر از مشروعیت‌های مرسوم و مبنایی‌تر از مقبولیت اجتماعی است، بسیار جدی‌تر و مبنایی‌تر از دیگر نظام‌هاست.»
​می‌توان با توجه به این سخن رهبر انقلاب، به این نتیجه رسید که برخی از مدیران فاسد و بی‌اعتقاد به عدالت با فساد اقتصادی، اخلاقی و سیاسی به مشروعیت نظام ضربه و لطمه زدند کما این‌که وقتی آن افتضاح حقوق‌های نجومی در این دولت مطرح شد و واقعاً مایه شرمساری مسئولان بود، دیدیم که رهبر معظم انقلاب فرمودند که «چنین پدیده‌ای به اعتماد عمومی مردم خدشه وارد کرده لذا باید این گروه از خائنان و متخلفان، عزل و محاکمه شوند و پول‌های به‌غارت‌رفته بازگردانده شوند.»
​همچنین می‌فرمایند که «عدالت به‌صورت نسبی همه‌جا و همه‌‌وقت ممکن و فریضه برای همه به‌ویژه حاکمان و قدرتمندان است و جمهوری اسلامی در این راه، گام‌های بلندی برداشته و البته در توضیح و تشریح آن باید کارهای بیشتری صورت بگیرد تا توطئه واژگون‌نمایی دشمنان انقلاب خنثی شود.»
​همان‌طور که بیان شد، انقلاب اسلامی حائز شد در عرصه عدالت، اقداماتی چشمگیر و گسترده صورت بگیرد امّا گام‌های بیشتر و اساسی‌تری هم باید برداشته شود که متاسفانه تاکنون صورت نگرفته و همین به دست دشمنان انقلاب بهانه داده که دستاوردهای ارزشمند انقلاب و کارهایی که در اثر اجرای عدالت تاکنون در نظام جمهوری اسلامی صورت گرفته، واژگونه نشان داده شود.
​مقام‌ معظم رهبری نیز به همین مسئله واقف هستند و می‌فرمایند که «آن‌چه در عرصه عدالت انجام شده با آن‌چه باید می‌شده و بشود، دارای فاصله ژرف است. بنابراین این فاصله باید هر چه سریع‌تر با اتخاذ تدابیر بسیار حساب‌شده و دقیق و از روی باور توسط مدیران و مسئولانی جوان، مومن و انقلابی با روحیه جهادی به لطف الهی برطرف شود.

نقطه مطلوب در منظر رهبری، آن است که «در جمهوری اسلامی دل‌های مسئولان به‌طور دائم باید برای رفع محرومیت‌ها بتپد و از شکاف‌های عمیق طبقاتی به‌شدت بیمناک باشد» که من معتقدم یکی از عوامل مهم در این‌که ما هنوز به آن نقطه نرسیدیم و فاصله‌ای ژرف با آن داریم، این است که بسیاری از مسئولان چنین اهتمامی تاکنون نداشتند و اصلاً نمی‌فهمند وقتی در چنین شرایط سخت اقتصادی، مدیری که مسئولیت اصلی چنین وضعیتی متوجه او و سیاست‌هایش است، می‌گوید «مانعی ندارد که سفره مردم کوچک‌تر شود» یا از مفسدان اقتصادی حمایت می‌کند، معلوم است که این‌ها خود موثر در ایجاد این فاصله طبقاتی و مانع برای رسیدن به آن عدالت مطلوب است.
​رهبر معظم انقلاب بدون این‌که تصریح کنند، در این بیانیه ناامیدی خود از مدیران فعلی و اصولاً کسانی که در این چند دهه در عرصه‌های تصمیم‌گیری کشور حضور داشته‌اند را می‌رسانند و می‌فرمایند که «برای اجرای شایسته سیاست‌ها و قوانین عدالت‌، چشم امید به جوان‌هاست.» اگر زمام اداره بخش‌های گوناگون کشور به جوانان مومن و انقلابی و کاردان سپرده شود، این امید انشاءالله برآورده خواهد شد.
​لذا معتقدم برای این‌که ما اگر چه نمی‌توانیم مانند امیرالمومنین(ع) عدالت را به معنای کامل کلمه و به‌طور صددرصد پیاده کنیم امّا همان‌طور که رهبری فرمودند، به‌طور نسبی دست‌یافتنی است و این مهم باید توسط جوانان مومن، انقلابی و کاردان عملی شود که من معتقدم مدیران و مسئولان فعلی، مانع بزرگی برای حضور جوانان در چنین عرصه‌ای هستند و براین باورم که نیاز به یک انقلاب اساسی در عرصه مدیریتی کشور داریم تا با کنارزدن افرادی ناکارآمد و بی‌اعتقاد به عدالت اجتماعی و اقتصادی و افرادی که کارنامه‌ای مردود در این چند دهه از خود باقی گذاشتند، فضا برای حضور جوانان انقلابی در جهت جبران مافات و اصلاح مفاسدی که تاکنون بوده و حرکت به سوی نقطه مطلوب فراهم شود.

نظرات کاربران

دیدگاه بگذارید

avatar
  Subscribe  

  رهبر انقلاب: امام بزرگوار فرمود: «آمریکا شیطان بزرگ است» بعضی اصرار دارند این شیطان بزرگ را به شکل فرشته‌ی نجات وانمود کنند، ملت ایران این شیطان را بیرون کرد؛ نباید بگذاریم وقتی از در بیرونش کردیم از پنجره برگردد و نفوذ پیدا کند.‌ آمریکا دشمنی خود را پنهان نمی‌کند؛ یکی لبخند می‌زند، یکی مصوبه […]

موسسه ایمان جهادی – صهـبا

دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیت‌الله‌العظمی سیدعلی خامنه‌ای (مد‌ظله‌العالی)

پایگاه اطلاع رسانی دفتر مقام معظم رهبری

سمن اندیشه ولایت

http://www.lohvaghalam.ir/

موسسه حدیث لوح و قلم

دفتر اعزام مبلغ دانشگاه امام صادق(ع)

موسسه مطالعات راهبردی علوم و معارف اسلام

پایگاه اطلاع‌رسانی هم‌اندیشی یاران انقلاب اسلامی

نهضت مردمی پوستر انقلاب

انتشارات حدیث راه عشق

موسسه قدر ولایت

بنیاد فرهنگ و اندیشه اسلامی

موسسه طلایه داران نور آفاق

مؤسسه فرهنگی ولاء منتظر

AIM

بنیاد فرهنگ و اندیشه اعتلاء

گروه روشنای علم

موسسه فرهنگی سراج اندیشه اسلامی

اندیشکده راهبردی تبیین

کمیته حدیث ولایت بسیج دانشجویی دانشگاه امام صادق(ع)