۴ خرداد ۱۳۹۸ مصادف با   20 رمضان 1440
تاریخ: ۴ اردیبهشت ۱۳۹۸ |   تعداد بازدیدها: 214
کد خبر:72271
| ف | | |

تمدّن نوین اسلامی و راهکارهای تحقق (۱9)

با انگیزه‌­ها و تلاش­‌های مادّی، تمدّنِ ماندگاری به وجود نمی­‌آمد

همان عامل است که یک روز اسلام را از یک جمع محدود غریب به یک تمدّن عظیم جهانی تبدیل کرد و این تمدّن قرن‌ها – لااقل در چند قرن از قرون اولیه – دنیا را اداره کرد و امروز هم دنیا، مدیون تمدّن اسلامی است. توجّه به خدا و توجّه به معنویت، باعث تکوین چنین تمدّنی شد، و الا با انگیزه‌­ها و تلاش­‌های مادّی، چنین تمدّن ماندگاری به وجود نمی­‌آمد


پایگاه تحلیلی مصداق/ راهکارهای برون رفت از موانع شکل گیری تمدّن نوین اسلامی
توحید گرایی

 اصل توحید توجّه به خدای یگانه، بنیان اساسی آیین اسلام، جامعه و تمدّن اسلامی و منشأ احکام شریعت است. بر همین اساس، توحید محوری و گرایش به وحدت مبتنی بر توحید رکن و مبنا و به عنوان اساس و بنیان تمدّن اسلامی شناخته شده است. امیر مؤمنان(ع) در خطبه اول نهج البلاغه توحید و خداشناسی را چنین توضیح می‌دهد: « أَوَّلُ الدِّینِ مَعْرِفَتُهُ، وَ کَمَالُ مَعْرِفَتِهِ التَّصْدیقُ بِهِ، وَ کَمَالُ التَّصْدِیقِ بِهِ تَوْحِیدُهُ، وَ کَمَالُ تَوْحِیدِهِ الْإِخْلاصُ لَهُ، وَ کَمَالُ الْإِخْلاصِ لَهُ نَفْیُ الصِّفَاتِ عَنْهُ، لِشَهَادَهِ کُلِّ صِفَهٍ أَنَّها غَیْرُ المَوْصُوفِ، وَ شَهَادَهِ کُلِّ مَوْصُوفٍ أَنَّهُ غَیْرُ الصِّفَهِ».«نخستین پایه دین شناخت او[خدا]ست، و کمال شناخت او راست دانستن( تصدیق) اوست، و کمال راست دانستن او یگانه دانستن اوست، و کمال یگانه دانستن او اخلاص برای اوست، و کمال اخلاص برای او نفی چگونگی (صفات) از اوست. زیرا هر صفتی گواه آن است، که غیر موصوف است و هر موصوفی گواه آن است که غیرصفت است». (نهج البلاغه، خطبه اول)
در بررسی اندیشه متفکّران مسلمان از فارابی گرفته تا مقام معظّم رهبری رکن اصلی و اساسی تمدّن اسلامی خدامحوری و توحیدگرایی تلقّی می‌­شود. باور به توحید در هستی به گونه‌­ای بر نگرش اندیشمندان تأثیر گذاشته است که در معرفت و دانش نیز به وحدت قائل هستند. اندیشه وحدت نه تنها مفروض قبلی علوم و فنون اسلامی است، بلکه بر نحوۀ بیان آن‌ها نیز مسلط است. به طور کلی در همه زمینه‌­ها توحید اساسی است که وحدّت بخش تفکّر اسلامی است. بنابراین نقش فردی و اجتماعی در ایجاد تمدّن و حفظ و بقای آن این است که تمام حرکت‌ها، ایده‌­ها و گرایش‌ها و نگرش‌های انسان‌­ها را در جهت مبدأ واحد و هدفی کامل که همان ایده­‌های مطلق و برتر هستی است، سوق می­‌دهد. انسان مؤمن با توجّه به همه عالم هستی، خود را در ذیل پروردگاری دانا و توانایی می­‌داند که اداره جهان هستی را به عهده دارد.
مقام معظّم رهبری نیز بر توجّه به خدا و توحیدگرایی تأکید فرموده­‌اند و در این زمینه فرموده­‌اند: «این اقبالی که دل‌های شما به سوی خدا و معنویت و ذکر و خشوع و توجّه و تضرع دارد، خیلی با ارزش است. این همان عامل است که یک روز اسلام را از یک جمع محدود غریب به یک تمدّن عظیم جهانی تبدیل کرد و این تمدّن قرن‌ها – لااقل در چند قرن از قرون اولیه – دنیا را اداره کرد و امروز هم دنیا، مدیون تمدّن اسلامی است. توجّه به خدا و توجّه به معنویت، باعث تکوین چنین تمدّنی شد، و الا با انگیزه‌­ها و تلاش­‌های مادّی، چنین تمدّن ماندگاری به وجود نمی­‌آمد». (بیانات مقام معظّم رهبری در دیدار با کارگران نظام به مناسبت عید غدیر، تاریخ ۲۱/ ۱۱/ ۱۳۷۵)
بنابراین توکل به خدا و توسّل به احکام الهی در دوره معاصر نیز می­تواند گره از مشکلات مسلمانان بگشاید و موجب شکل­گیری تمدّن نوین اسلامی باشد. بر این اساس مقام معظّم رهبری بر این عامل تأکید ورزیده و بر این باورند: «این چه عاملی بود که توانست این طور اقتدار اسلام را پیش ببرد و بعد هم تمدّن اسلام را پایه گذاری کند که این تمدّن، تمدّن اسلامی، حتّی در دوران انحطاط قدرت سیاسی اسلام هم در اوج تلألو و اقتدار باقی ماند؛ فرهنگ دنیا را تحت تأثیر قرار داد؛ علم را گسترش داد و فرهنگ اسلامی را رایج کرد؟ این‌ها تجربیات خیلی عجیبی در تاریخ است. عامل این‌ها چیست؟ یقیناً یکی ازعناصری که عامل پیشرفت اسلام بود، اعتقاد به خدا و احکام الهی بود: “آمَنَ الرَّسُولُ بِمَا أُنزِلَ إِلَیْهِ مِن رَّبِّهِ وَالْمُؤْمِنُونَ کُلٌّ آمَنَ بِاللّهِ وَ مَلآئِکَتِهِ وَ کُتُبِهِ وَ رُسُلِهِ” خود پیامبر و مومنین صدر اول، از اعماق دل به پیام اسلام معتقد بودند و شعارهای اسلامی، حقایق اسلامی و کافی بودن اسلام را برای نجات بشریت، حقیقتاً از بن دندان قبول داشتند. این ایمان عامل بسیار مهمی است».(بیانات مقام معظّم رهبری در دیدار کارگراران نظام به مناسبت سالروز بعثت پیامبر، تاریخ ۱۵/ ۷/ ۱۳۷۸)

ایستادگی و مقاومت
استقامّت، یعنی راه راه گم نکردن؛ فریب جلوه‌­های مادّی را نخوردن؛ اسیر هوی و هوس نشدن؛ دستورها و فرایض اخلاقی و معنوی و ادب اسلام را رها نکردن و به لذت طلبی و عشرت طلبی رونیاوردن می‌­باشد. باید بیان کرد که لازمه رسیدن به اهداف عالی اسلامی، استقامّت و مقاومت در برابر ابرقدرت‌ها و دفاع از مستضعفین و مظلومین در سطح عالم است. به طوری که می‌­توان با استقامّت و مقاومت پرچم تمدّن اسلامی را در سراسر عالم برفراشته نگه داشت. مقام معظّم رهبری همواره بر مقاومت و ایستادگی تأکید نموده و می‌فرمایند: «جوهر ایستادگی و مقاومت در یک ملّت، جوهر نفیس و گرانقدری است. با همین جوهر است که ملّت ایران به فضل پروردگار، با هدایت الهی، با کمک های معنوی غیبی و با ادعیۀ زاکیه و هدایت‌های معنوی ولی الله الاعظم ارواحنافداه خواهد توانست تمدّن اسلامی را بار دیگر در عالم سربلند کند و کاخ با عظمت تمدّن اسلامی را برافراشته نماید». ( بیانات مقام معظّم رهبری در دیدار با ایثارگران، در سالروز ورود آزادگان به میهن اسلامی، تاریخ ۲۹/ ۵/ ۱۳۷۶)

ولایت محوری
ولایت به معنای یک نظام ارزشی است که همراه با محبت وعاطفه نسبت به آحاد مردم بوده و تنها، فرمانروایی و حکمرانی تلقّی نمی‌­شود. (بیانات مقام معظّم رهبری در خطبه های نماز جمعه، ۱۳۷۷) این استقرار ولایت است که موجب تحقّق دیگر مؤلّفه­‌های تمدّن اسلامی از جمله: عدالت، آزادی و عزت می‌گردد. ولایت در این مفهوم در مقابل سلطنت قرار می‌گیرد. سلطنت حکومتی است که در آن شخص حاکم هیچ ملاکی را برای سنجیدن تصمیمات در نظر نمی‌گیرد و خود را ملزم به پاسخ‌گویی به سؤالات نمی‌­داند. در این حکومت هیچ نظارتی خارج از فرد یا گروه حاکم برای سنجش تصمیمات وجود ندارد و تصمیمات براساس منافع شخصی گروه حاکم گرفته می شود. امّا در تمدّن اسلامی، فرد حاکم نه تنها در برابر قانون الهی پاسخگو می‌باشد، بلکه نسبت به نقد، نظارت، نصیحت و انتقاد افراد مسلمین نیز پاسخگو نیز خواهد بود. (امّام خمینی، ۱۳۷۸) حضرت آیت الله خامنه‌­ای با اشاره به این موضوع تحقّق ولایت را تحکم پیوند و ارتباط مسئولان کشور با مردم می­‌داند و می‌فرمایند: « تحکم پیوند، ارتباط و علقه مسئولان کشور با مردم لازمه تحقّق ولایت به معنای حقیقی کلمه می‌باشد و در سایه چنین پیوند و ارتباطی با مردم، تمام سلاح‌­های دشمن در برابر نظام قرآنی و الهی جمهوری اسلامی، کند خواهد شد و مردم راهی را که آگاهانه انتخاب کردند با اداره و همت خود طی خواهند کرد و به فضل پروردگار نظام مقدّس جمهوری اسلامی این امکان پیدا خواهد کرد که پایه‌­های تمدّن اسلامی را در کشور و در تمامی جوامع اسلامی مستحکم کند». (بیانات مقام معظّم رهبری در دیدار با مسئولان و کارگزاران نظام به مناسبت عید غدیر، ۶/ ۲/ ۱۳۷۶)
بنابراین تشکیل حکومت اسلامی به محوریت ولایت فقیه عادل، اولاً بسیاری از موانع و علل انحطاط جهان اسلام و تمدّن اسلامی را از بین خواهد برد، ثانیاً موانع خارجی مانند هجوم سیاسی، فرهنگی و نظامی غرب، گرچه لطماتی به انقلاب ما می­زند امّا به هیچ وجه نظام اسلامی را از بین نمی­برد.

نظرات کاربران

دیدگاه بگذارید

avatar
  Subscribe  

  رهبر انقلاب: امام بزرگوار فرمود: «آمریکا شیطان بزرگ است» بعضی اصرار دارند این شیطان بزرگ را به شکل فرشته‌ی نجات وانمود کنند، ملت ایران این شیطان را بیرون کرد؛ نباید بگذاریم وقتی از در بیرونش کردیم از پنجره برگردد و نفوذ پیدا کند.‌ آمریکا دشمنی خود را پنهان نمی‌کند؛ یکی لبخند می‌زند، یکی مصوبه […]

موسسه ایمان جهادی – صهـبا

دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیت‌الله‌العظمی سیدعلی خامنه‌ای (مد‌ظله‌العالی)

پایگاه اطلاع رسانی دفتر مقام معظم رهبری

سمن اندیشه ولایت

http://www.lohvaghalam.ir/

موسسه حدیث لوح و قلم

دفتر اعزام مبلغ دانشگاه امام صادق(ع)

موسسه مطالعات راهبردی علوم و معارف اسلام

پایگاه اطلاع‌رسانی هم‌اندیشی یاران انقلاب اسلامی

نهضت مردمی پوستر انقلاب

انتشارات حدیث راه عشق

موسسه قدر ولایت

بنیاد فرهنگ و اندیشه اسلامی

موسسه طلایه داران نور آفاق

مؤسسه فرهنگی ولاء منتظر

AIM

بنیاد فرهنگ و اندیشه اعتلاء

گروه روشنای علم

موسسه فرهنگی سراج اندیشه اسلامی

اندیشکده راهبردی تبیین

کمیته حدیث ولایت بسیج دانشجویی دانشگاه امام صادق(ع)