۳۰ شهریور ۱۳۹۸ مصادف با   21 محرم 1441
تاریخ: ۲۱ فروردین ۱۳۹۸ |   تعداد بازدیدها: 414
کد خبر:72112
| ف | | |

تمدّن نوین اسلامی و راهکارهای تحقق (۱6)

«تجمّل گرایی» و «اسراف» مهم‌ترین دلیل افول تمدّن اسلامی

وابسته شدن به زندگى و تشریفات آن براى همه به ویژه دولت‌مردان خطرناک است حتّى اگر وابستگى به اشخاص زر اندوز و زورمند هم پیش نیاید، نفسِ دل بستن به جلوه­‌هاى رنگارنگ زندگى مادّى و پیوسته دنبال تجمّلات بودن انسان را از رسیدن به اهداف عالى باز مى‌­دارد و باعث تحقیر شخصیّت انسان و در نتیجه ذلّت خواهد و اگر فرهنگ اسراف و تجمّل پرستى بر مسلمان حاکم گردد و نظامیان به آن‌ها خو کنند، دیگر انتظار شجاعت، استوارى مقاومت و دشمن ستیزى از چنین نیرویى بیهوده خواهد بود. همان طور که در یادداشت‌های پیشین اشاره شد  مهم ­ترین دلایل افول تمدّن اسلامی رواج تجمّل گرایی و اسراف در بین امّت اسلامی بود.

پایگاه تحلیلی مصداق/ در یادداشت گذشته به چهار مورد از «موانع داخلی تمدّن سازی» پرداختیم؛ در این قسمت سه عامل دیگر را بررسی نمودیم که تقدیم می‌گردد.

مشکلات اقتصادی جوامع مسلمان
بالا بردن توان اقتصادی و معیشتی مردم همواره یکی از موضوعات مهم به شمار می­‌آید. در واقع در صورتی که این مؤلّفه با مشکل روبرو شود تأثیر فروانی بر سایر جنبه‌­های مادّی و معنوی جامعه خواهد گذاشت. خداوند در آیات قرآن، یکی از خصوصیات جامعه اسلامی را بهره‌مندی از طیّبات و برکات می‌داند. اصولاً جامعه ایمانی، جامعه‌ای برخوردار از امنیّت و آرامش و آسایش و رفاه است که خداوند به عنوان یک مثل و نمونه می‌فرماید: «و خدا شهری را مثل زده است که امن و امان بود و روز‌ی‌اش از هر سو فراوان می‌رسید، پس [ساکنانش] نعمت‌های خدا را ناسپاسی کردند و خدا هم به سزای آنچه انجام می‌دادند، طعم گرسنگی و هراس را به ‌[مردم] آن را چشانید». (نحل، آیه ۱۱۲) همچنین احادیث فراوانی درباره فقر در کتب حدیثی موجود است و توجّه به باب‌­های مربوط به امر تجارت و مسائل مالی در احکام فقهی نشانگر اهتمام خاص اسلام بر این مساله بوده است. فرهنگ سازی و ایجاد تمدّن نوین جز بر پایه ساخت­‌های اقتصادی که توان اجرای آن‌ها را داشته باشد امکان‌پذیر نخواهد بود. منظور از این بحث، رفاه کامل مادّی جامعه نیست، بلکه ایجاد ثبات اقتصادی و جلوگیری از برهم ریختگی در این حوزه، کمک زیادی بر پیشبرد اهداف فرهنگی خواهد نمود. (رضایی، ۱۳۸۶: ص۹۳)

حضرت آیت الله خامنه‌­ای نیز بالا بردن توان اقتصادی را هم ردیف با جهاد می‌­داند و می‌­فرماید:«امروز عرصه اقتصاد، به‌خاطر سیاست‌های خصمانه آمریکا، یک عرصه کارزار است، یک عرصه جنگ است، جنگی از نوع خاص. در این عرصه کارزار، هر کسی بتواند به‌ نفع کشور تلاش کند، جهاد کرده است. امروز هر کسی بتواند به اقتصاد کشور کمک بکند، یک حرکت جهادی انجام داده است. این جهاد است؛ البته جهادی است که ابزار خودش را دارد، شیوه‌های مخصوص خود را دارد، باید این جهاد را همه با تدبیر مخصوص خود و سلاح مخصوص خود انجام بدهند». (بیانات مقام معظّم رهبری، در تاریخ ۱/۱/ ۱۳۹۴)

بنابراین امنیّت اقتصادی بزرگترین مقوله‌­ی دینداری و سعادت­مندی افراد می­‌باشد و هیچ شخصی نباید از لحاظ اقتصادی در جامعه بار دوش دیگران قرار گیرد. مسلمان واقعی کسی است که با جدّیت و تلاش رفاه خود، خانواده و جامعه خود را فراهم نماید، از نظر دین مقدّس اسلام، وظایف عمده­ی ملّت در قبال اقتصادمند شدن جامعه قرار ذیل می‌­باشد: کار و تلاش، اشتغال مناسب، افزایش بهره­‌وری از کار، برنامه‌­ریزی دقیق اقتصادی، آینده­‌نگری عمیق، استفاده بزرگ از فرصت‌های کم و اعتماد به نفس و کاستن از توقّعات بیش از حدّ.

 

تحقیر ملّت‌ها، توسط سران کشورهای مسلمان
وابستگی سیاسی و فرهنگی دولت­های اسلامی به آمریکا و عدم توجّه این کشورها به مردم و ملّت خود باعث شده است که آمریکا نفوذ خود را در منطقه گسترش دهد و سران کشورهای مسلمان چاره­ای جزء تبعیّت از آمریکا و تحقیر ملّت­‌های خود نداشته باشند. حضرت امام(ره) می‌فرمایند: «من به سران کشورهاى خلیج‏ فارس سفارش مى‏‌کنم که به خاطر یک عنصر ورشکستۀ سیاسى، نظامى، اقتصادى بیش از این خود و مردم کشورتان را تحقیر نکنید و با توسّل به دامن آمریکا ضعف و ناتوانى خود را برملا نسازید و از گرگ‌ها و درنده‌‏ها براى شبانى و حفظ منافع خود استمداد نطلبید، ابر قدرت‌ها آن لحظه‌‏اى که منافعشان اقتضا کند شما و قدیمی‌ترین وفاداران و دوستان خود را قربانى مى‌‏کنند و پیش آنان دوستى و دشمنى و نوکرى و صداقت ارزش و مفهومى ندارد. آنان منافع خود را ملاک قرار داده‏‌اند و به صراحت و در همه جا از آن سخن مى‌‏گویند. چه خوب است که بعضی سرانِ سرسپرده‌ی کشورهاى اسلامى به اربابان و خدایان زر و زور و تزویر خود، این نکته را جدّى گوشزد کنند که اینقدر از منافع خود در خلیج فارس سخن نگویید». ( امام خمینی، ج۲۰، ص ۳۲۸-۳۲۹)
بر این اساس، دولت­‌های آمریکا و اروپا، برای تحقیر دولت­‌های عربی، سیاست به حاشیه کشاندن جهان عرب و وابستگی اقتصادی آنان را در پیش گرفتند. از جمله شاخص‌­های به حاشیه کشیدن و تحقیر ملّت‌­ها می‌­توان به کاهش قیمت نفت، کاهش متوسّط رشد تولید عربی و کاهش صادرات آن‌ها، افزایش متوسّط بیکاری، افزایش بسیاری از مشکلات اجتماعی و امنیّتی و … اشاره نمود. بی‌­شک پراکندگی جغرافیایی- سیاسی جهان عرب و عدم وجود یک استراتژی امنیّتی و توسعه‌­ای واحد، در ادامه روند به حاشیه کشاندن سیاسی و اقتصادی جهان عرب مؤثّر است. بنابراین عدم اتّکا به ملّت مسلمان و تحقیر آنان یکی از مهم­ترین موانع شکل گیری تمدّن نوین اسلامی به شمار می­‌رود.

 

رواج تجمّل گرایی
تجمّل گرایى و تشریفات موجب نیازمندى و وابستگى است؛ زیرا زندگى تشریفاتى حدّ و مرزى ندارد تا با رسیدن به آن نیاز مرتفع شود و از جهت همین نیاز، وابستگى پیش مى‌­آید. وابستگى به افراد یا منابعى که این نیازمندى را بتوانند برطرف کنند، موجب ذلّت و خوارى براى انسان مى‌­شود؛ زیرا تأمین کنندگان این گونه نیازها به شرط تأمین منافع خود و بهره برى از شخص وابسته، اقدام به این کار مى کنند.

مقام معظّم رهبری تجمّل گرایی را نکوهش کرده می­‌فرماید:« ضعف­‌هاى ما، خطرهایى است که در سر راه ماست و در این مدّت وجود داشته است و باید بعدها جلوى این‌ها را بگیریم. اولین ضعف ما گرایش به دنیاطلبى بود که گریبان بعضى از ماها را گرفت. بعضى از ما مسئولین دچار دنیاطلبى شدیم، دچار مادی گرایى شدیم؛ براى ما ثروت، تجمّل، آرایش، تشریفات و اشرافی­گرى یواش یواش از قبح افتاد. وقتى ما این جور شدیم، این سرریز می‌­شود به مردم. میل به اشرافی گرى، میل به تجمّل، میل به جمع ثروت و استفاده‌ى از ثروت به شکل نامشروع و نامطلوب، به طور طبیعى در خیلى از انسان­ها هست. وقتى ما خودمان را رها کردیم، ول کردیم، دچار شدیم، این سرریز می­شود به مردم؛ در مردم هم این مسئله پیدا می­‌شود».(بیانات مقام معظّم رهبری، در تاریخ ۱۵/ ۴/ ۱۳۸۹)

بر این اساس، وابسته شدن به زندگى و تشریفات آن براى همه به ویژه دولت‌مردان خطرناک است حتّى اگر وابستگى به اشخاص زر اندوز و زورمند هم پیش نیاید، نفسِ دل بستن به جلوه­‌هاى رنگارنگ زندگى مادّى و پیوسته دنبال تجمّلات بودن انسان را از رسیدن به اهداف عالى باز مى‌­دارد و باعث تحقیر شخصیّت انسان و در نتیجه ذلّت خواهد و اگر فرهنگ اسراف و تجمّل پرستى بر مسلمان حاکم گردد و نظامیان به آن‌ها خو کنند، دیگر انتظار شجاعت، استوارى مقاومت و دشمن ستیزى از چنین نیرویى بیهوده خواهد بود. همان طور که در یادداشت‌های پیشین اشاره شد  مهم ­ترین دلایل افول تمدّن اسلامی رواج تجمّل گرایی و اسراف در بین امّت اسلامی بود. خداوند متعال در قرآن کریم مى­‌فرماید: «اى پیامبر بگو – امّت را – اگر شما پدران، فرزندان، برادران، زنان، خویشاوندان و اموالى که جمع آورده اید و تجارتى که از کسادى آن بیمناک‌اید و منازلى را که به آن دل خوش داشته‌­اید، بیش از خدا و رسولش و جهاد در راه او دوست مى دارید، پس منتظر باشید تا امر خدا برسد – و دنیا طلبان بدکار از کار خویش پشتیبان شوند – و خداوند بدکاران را – به راه بهشت و سعادت – هدایت نخواهد کرد».(توبه، ۲۴)

 

 

نظرات کاربران

دیدگاه بگذارید

avatar
  Subscribe  

  رهبر انقلاب: امام بزرگوار فرمود: «آمریکا شیطان بزرگ است» بعضی اصرار دارند این شیطان بزرگ را به شکل فرشته‌ی نجات وانمود کنند، ملت ایران این شیطان را بیرون کرد؛ نباید بگذاریم وقتی از در بیرونش کردیم از پنجره برگردد و نفوذ پیدا کند.‌ آمریکا دشمنی خود را پنهان نمی‌کند؛ یکی لبخند می‌زند، یکی مصوبه […]

حقوق شهروندی در اندیشه امامین انقلاب اسلامی(۱8)

اگر تسلیم آمریکا و ابرقدرت‌ها می‌شدیم

امام خمینی(ره) عزّت و سعادت را در سایه ایستادگی و تحمل سختی‌ها می‌دانند و می‌فرمایند: «من مطمئنم که ملّت عزیز ایران یک لحظه استقلال و عزّت خود را با هزار[...]

موسسه ایمان جهادی – صهـبا

دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیت‌الله‌العظمی سیدعلی خامنه‌ای (مد‌ظله‌العالی)

پایگاه اطلاع رسانی دفتر مقام معظم رهبری

سمن اندیشه ولایت

http://www.lohvaghalam.ir/

موسسه حدیث لوح و قلم

دفتر اعزام مبلغ دانشگاه امام صادق(ع)

موسسه مطالعات راهبردی علوم و معارف اسلام

پایگاه اطلاع‌رسانی هم‌اندیشی یاران انقلاب اسلامی

نهضت مردمی پوستر انقلاب

انتشارات حدیث راه عشق

موسسه قدر ولایت

بنیاد فرهنگ و اندیشه اسلامی

موسسه طلایه داران نور آفاق

مؤسسه فرهنگی ولاء منتظر

AIM

بنیاد فرهنگ و اندیشه اعتلاء

گروه روشنای علم

موسسه فرهنگی سراج اندیشه اسلامی

اندیشکده راهبردی تبیین

کمیته حدیث ولایت بسیج دانشجویی دانشگاه امام صادق(ع)