۳ اردیبهشت ۱۳۹۸ مصادف با   17 شعبان 1440
تاریخ: ۹ فروردین ۱۳۹۸ |   تعداد بازدیدها: 185
کد خبر:71938
| ف | | |

معناشناسی تکالیف و حدود شرعی (4)

شرط سربلندی نظام اسلامی

رهبر انقلاب نیز این دلیل را این‌گونه بیان نموده­‌اند: «حکومت اسلامی و نظام جمهوری اسلامی، آن وقتی سربلند است که بتواند حدود الهی را حفظ کند.»

پایگاه تحلیلی مصداق/  در ادامه یادداشت شماره قبلی در  این یادداشت به  «فلسفه حدود شرعی و ضرورت پایبندی به آن» بیان می‌گردد.

۱– تنها مسیر تحقق حکومت مطلوب انسانی و اسلامی
یک جامعه معیار انسانی و اسلامی، تنها در شرایطی تحقق خواهد یافت که برای زندگی فردی، گروهی و اجتماعی قوانین براساس نگاه خالق و شرایط و اقتضائات مخلوق طراحی شود. که این مقوله با نزول قرآن کریم، ارائه سخنان معصومین و ترسیم سیره زندگی ایشان و تفسیر و تبیین علماء و بزرگان محقق شده است و در زمان حاضر و با استقرار حکومت اسلامی و با بیانات امام خمینی(ره) و رهبر معظم انقلاب، نیز به خوبی چارچوب­‌های دینی و تکالیف الهی در قالب احکام اجتماعی و قوانین حکومتی را بیان نموده‌اند. لذا پیاده شدن احکام و حدود ترسیم شده در سطح زندگی نیازمند تشکیل حکومت و پیاده سازی حدود شرعی در میان آحاد مردم جامعه است.

«…بعد از ایمان آوردن به اسلام، آن‌چه که مطرح می‌شود، حفظ خط­‌کشی­‌های اسلام است. «و من یتعدّ حدوداللَّه فاولئک هم الظّالمون»[۱] تعدّی از حدود الهی، جایز نیست. اسلام و خط‌­کشی‌­ها را دقیق معین کرده است. اگر کسی هم فکر کند که اسلام خط­‌کشی نکرده است، باید خودش را ملامت کند و برود معلوماتش را زیاد نماید. حکومت اسلامی و نظام جمهوری اسلامی، آن وقتی سربلند است که بتواند حدود الهی را حفظ کند[۲]

 

۲- عامل الگو شد و سربلندی حکومت اسلامی
اگر در مقام نظر، مسلمین و رهبران اسلامی، مدعی حقانیت دین اسلام و حکومت اسلامی را دارند، این مسأله باید در عمل نیز تجلی پیدا کند، لذا رعایت حدود شرعی و اصلاح رفتار کارگراران و مجازات متخلفین می‌­تواند ضمن اصلاح جامعه، حکومت اسلامی را در رسیدن به اهداف علیه خود و الگو شدن برای سایر جوامع کمک نماید. رهبر انقلاب نیز این دلیل را این‌گونه بیان نموده­‌اند: «حکومت اسلامی و نظام جمهوری اسلامی، آن وقتی سربلند است که بتواند حدود الهی را حفظ کند[۳]
امّت اسلامی با همه‌‌ی ابعاض خود در قالب ملت‌ها و کشورها، باید به جایگاه تمدّنیِ مطلوب قرآن دست یابد. شاخصه‌‌ی اصلی و عمومی این تمدّن، بهره‌‌مندی انسان‌ها از همه‌‌ی ظرفیت‌های مادی و معنوی‌‌ای است که خداوند برای تأمین سعادت و تعالی آنان، در عالم طبیعت و در وجود خود آنان تعبیه کرده است. آرایش ظاهری این تمدّن را در حکومت مردمی، در قوانین برگرفته از قرآن، در اجتهاد و پاسخگوئی به نیازهای نوبه‌‌نوی بشر، در پرهیز از تحجر و ارتجاع و نیز بدعت و التقاط، در ایجاد رفاه و ثروت عمومی، در استقرار عدالت، در خلاص شدن از اقتصاد مبتنی بر ویژه‌‌خواری و ربا و تکاثر، در گسترش اخلاق انسانی، در دفاع از مظلومان عالم، و در تلاش و کار و ابتکار، می‌توان و باید مشاهده کرد. نگاه اجتهادی و عالمانه به عرصه‌‌های گوناگون، از علوم انسانی تا نظام تعلیم و تربیت رسمی، و از اقتصاد و بانکداری تا تولید فنی و فناوری، و از رسانه‌‌های مدرن تا هنر و سینما، و تا روابط بین‌‌الملل و غیره و غیره، همه از لوازم این تمدن‌‌سازی است.»[۴]

 

۳- ایجاد گفتمان معیار اسلامی و انقلابی
اصلاح معنوی جامعه در گرو رعایت عدالت اجتماعی خواهد بود؛ لذا رعایت حدود شرعی می‎تواند ضمن پاکسازی درونی جامعه و تحقق معنویت در میان مردم، ضامن اجرای عدالت در میان مردم باشد. لذا گفتمان عدالت و معنویت، به عنوان دو رکن اساسی در تفکر رهبر معظم انقلاب در کنار گفتمان عقلانیت ترسیم شده است. لذا اگر بخواهیم به اسلام عمل کنیم، ابتدا باید گفتمان‌های اسلامی را ترسیم و خطوط عینی آن را طراحی کنیم. در این بین رعایت حدود شرعی اصلی ترین عامل تحقق گفتمان عدالت، معنویت و عقلانیت خواهد بود.

« اگر می‌خواهید در جبهه‌ی امیرالمؤمنین قرار گیرید، بارزترین خصوصیت او در دوران حکومتش – که مربوط به امروز من و شما می‌شود – دو چیز است: یکی عدل اجتماعی، یکی زهد نسبت به دنیا. عزیزان من! این دو ارزش را ما باید مثل پرچم، در جامعه‌ی خودمان بلند کنیم. عدالت اجتماعی، یعنی نظر و نگاهِ دستگاه قدرت و حکومت، نسبت به آحاد مردم یکسان باشد. در مقابل قانون، امتیازات و برخوردها یکسان باشد. البته انسان با یکی دوست و خویشاوند است؛ لذا ارتباطات با همه، به یک صورت نیست. آن کسانی که در جایی مسؤولیتی دارند – مسؤول یک اداره یا یک میز، فرقی نمی‌کند. مسؤولیت یک ناحیه‌ی کوچک، یا مسؤولیت‌های بزرگ، همه مثل هم است – می‌دانند که بالاخره انسان با یکی آشنا و با یکی آشنا نیست. نمی‌خواهیم این را بگوییم. منظور ما برخورد و رفتار قانونی است. آن جایی که پای امتیازات به میان می‌آید و حرکت و نگاه و اشاره، از سوی این مسؤول، منشأ اثر می‌شود، این‌جا باید یکسان باشد. همه باید احساس کنند که به طور یکسان از خیرات نظام اسلامی بهره‌مند می‌شوند. البته بعضی‌ها تنبلند و دنبال کار نمی‌روند؛ بعضی‌­ها کوتاهی می‌کنند؛ بعضی به خودشان ظلم می‌کنند؛ حساب آ‌ن‌ها جداست. امّا معنای عدل اجتماعی این است که قانون، مقرّرات و رفتارها نسبت به همه‌ی افراد جامعه یکسان باشد و کسی امتیاز ویژه‌ای بدون دلیل نداشته باشد. این معنای عدل اجتماعی است. امیرالمؤمنین این کار را کرد[۵]

نمونه رعایت حدود شرعی در زمان حضرت علی(علیه السلام)
رهبر معظم انقلاب برای تبیین دقیق موضوع به یکی از نمونه‌­های عینی از عدالت و اجرای حدود شرعی توسط حضرت علی علیه السلام اشاره می­‌کنند و هی مماشاتی با افراد مختلف به ویژه نزدیکان ایشان نداشته‌­اند که به تعبیر معظم له، اساس دشمن‌تراشی علیه علی علیه‌السّلام نیز همین بوده است: « آن کسی هم که آن همه شعر برای امیرالمؤمنین و علیه دشمنان او گفته بود و آن همه محبّت کرده بود – نجاشی شاعر – وقتی که حدّ خدا را در روز ماه رمضان شکست، امیرالمؤمنین حد خدا را بر او جاری کرد. گفت: حدود الهی را نقض کرده‌ای. روز ماه رمضان، علناً شُرب خَمر کرده بود، افرادی آمدند که: آقا! ایشان این قدر برای شما شعر گفته، این قدر به شما محبت کرده است؛ این قدر دشمن‌های شما دنبالش آمدند، سراغ دشمن­‌های شما نرفت؛ او را یک طور نگه دارید. فرمود (به این مضامین): بله، بماند – مثلاً – قدمش روی چشم؛ امّا باید حدّ خدا را جاری کنم. حدّ خدا را جاری کرد. او هم بلند شد و پیش معاویه رفت. یعنی امیرالمؤمنین با حکم خدا و با حدود الهی، این گونه رفتار می‌کند. …امیرالمؤمنین در ملاحظه‌ی اصول و ارزش‌ها و معیارها، هیچ ملاحظه از کسی نمی‌کرد. آن‌جا آن آدم را که فسق و فجور ورزیده است، به خاطر فسق و فجورش حدّ شرعی می‌زند و ملاحظه‌ی این را که او به حال من خیری دارد، نمی‌کند. امّا این‌جا به خاطر قرآن، از حدّ دزدی صرف نظر می‌کند. امیرالمؤمنین این است. یعنی صددرصد بر اساس معیارها و ارزش‌های الهی – و نه چیز دیگر – حرکت می‌کند[۶]


  1. قرآن کریم، سوره مبارکه البقره، آیه ۲۲۹.
  2. بیانات رهبر انقلاب در دیدار فرماندهان و جمعی از پاسداران کمیته‌های انقلاب اسلامی، مورخ: ۱۳۶۹/۱۰/۱۰٫
  3. بیانات رهبر انقلاب در دیدار فرماندهان و جمعی از پاسداران کمیته‌های انقلاب اسلامی، مورخ: ۱۳۶۹/۱۰/۱۰٫
  4. بیانات رهبر انقلاب در اجلاس جهانی علما و بیداری اسلامی ۱۳۹۲/۰۲/۰۹
  5. بیانات در دیدار اقشار مختلف مردم و کارگزاران نظام، مورخ:  ۱۳۷۵/۰۹/۰۵
  6. بیانات در دیدار اقشار مختلف مردم و کارگزاران نظام، مورخ:  ۱۳۷۵/۰۹/۰۵
نظرات کاربران

دیدگاه بگذارید

avatar
  Subscribe  

اصل عدالت اگر چه به عنوان یکی از مهمترین رکن های دین اسلام مطرح اسـت اما تـاکنون بیـان روشن و کاملی درباره معیارهای عدالت، بویژه در حوزه «اقتصادی و نسبت آن با عدالت اجتمـاعی» توسط متفکران اسلامی ارائه نشده اسـت. امام خمینی(ره): در ترسیم مسیر حرکت جمهوری اسلامی، عدالت را به عنوان سنگ‌بنایی اساسی معرفی […]

موسسه ایمان جهادی – صهـبا

دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیت‌الله‌العظمی سیدعلی خامنه‌ای (مد‌ظله‌العالی)

پایگاه اطلاع رسانی دفتر مقام معظم رهبری

سمن اندیشه ولایت

http://www.lohvaghalam.ir/

موسسه حدیث لوح و قلم

دفتر اعزام مبلغ دانشگاه امام صادق(ع)

موسسه مطالعات راهبردی علوم و معارف اسلام

پایگاه اطلاع‌رسانی هم‌اندیشی یاران انقلاب اسلامی

نهضت مردمی پوستر انقلاب

انتشارات حدیث راه عشق

موسسه قدر ولایت

بنیاد فرهنگ و اندیشه اسلامی

موسسه طلایه داران نور آفاق

مؤسسه فرهنگی ولاء منتظر

AIM

بنیاد فرهنگ و اندیشه اعتلاء

گروه روشنای علم

موسسه فرهنگی سراج اندیشه اسلامی

اندیشکده راهبردی تبیین

کمیته حدیث ولایت بسیج دانشجویی دانشگاه امام صادق(ع)