۲۷ خرداد ۱۳۹۸ مصادف با   13 شوال 1440
تاریخ: ۲ فروردین ۱۳۹۸ |   تعداد بازدیدها: 636
کد خبر:71816
| ف | | |

دکتر وحید شقاقی:

با گفتاردرمانی «اقتصاد» و «تولید» راه نمی‌افتد

وحید شقاقی: رهبر انقلاب به درستی نامگذاری سال‌ها را انجام می‌دهند همین که نامگذاری‌ها صورت می‌گیرد یک روال شده همان اوّل همه مسٸولان شروع می‌کنند به صحبت و بازی با کلمات، امّا یادتان باشد که با گفتاردرمانی اقتصاد و تولید راه نمی‌افتد، اقتصاد نیازمند تصمیمات سخت، تدبیر، جسارت، تحولات و شفافیت است؛ این اقتصاد رانتی نفتی به این راحتی اجازه تغییر ساختار را نمی‌دهد.

پایگاه تحلیلی مصداق/ مشکل اساسی کشور، همچنان مشکل اقتصادی است؛ بخصوص در این ماه‌های اخیر، مشکلات معیشتی مردم زیاد شد. بخشی از این‌ها مربوط است به مدیریّت‌های نارسا در زمینه‌ی مسائل اقتصادی که این‌ها حتماً بایستی جبران بشود. مشکل اساسی کشور، همچنان مشکل اقتصادی است؛ تولید اگر چنان‌چه به راه بیفتد، هم میتواند مشکلات معیشتی را حل کند، هم می‌تواند استغناء کشور از بیگانگان و دشمنان را تأمین کند، هم می‌تواند مشکل اشتغال را برطرف کند، هم حتّی می‌تواند مشکل ارزش پول ملّی را تا حدود زیادی برطرف کند. لذاست که مسئله‌ی تولید به نظر من مسئله‌ی محوری امسال است؛ لذا من شعار را امسال این قرار دادم: «رونق تولید». باید همه تلاش کنند تولید در کشور رونق پیدا کند. این‌ها بخشی از بیانات رهبری در پیام نوروزی سال جاریست؛ برای بررسی و تبیین این موضوع با «دکتر وحید شقاقی» کارشناس اقتصادی و استاد دانشگاه خوارزمی به گفتگو پرداختیم که مشروح آن به شرح زیر تقدیم می‌گردد.
تورم مهم است  ولی مهمتر از تورم بحث رکودی است که حاصل تحریم هاست و قطعاً اصلی‌ترین برنامه‌ی آمریکایی‌ها ضربه زدن به تولید بوده تا تورم به عبارتی هر چقدر بتوانند تولید را از کار بیاندازند موج اعتراضات و نارضایتی‌ها بیشتر می‌شود؛ یک جمله معروفی هست از یکی از رٸسای جمهور شوروی سابق می‌گفت: مردم مابین «پنج درصد رکود» و «پنج درصد تورم» قطعاً «پنج درصد تورم» را ترجیح خواهند داد؛ به عبارتی پنج درصد تورم به مراتب بهتر از پنج درصد بیکاری است و ما هم در اقتصاد خودمان باید بگوییم مثلاً بیست یا بیست و پنج درصد تورم به مراتب بهتر از بیست یا بیست پنج درصد بیکاری است (و عدم تولید) بیکاری بسیار مهمتر از مقوله تورم است. در خود ادبیات اقتصاد جهانی هم همین است کاملاً با سرمایه گذاری و تولید و در سال‌های گذشته «رهبر انقلاب بحث حمایت از تولید ملی» را بارها اشاره کردند تو خود سیاست‌های کلی اقتصاد مقاومتی هم این مورد یکی از محورهاست.
٭بحث رونق تولید چه الزاماتی را دارد چه ملزوماتی را از طرف دولت و مردم طلب می‌کند؟
متاسفانه سال ٱینده ما در حوضه‌ی تولید با مشکلات عدیده مواجه خواهیم شد؛ دلیل آن هم این است که ما نقش راه تولید را اصلاً در کشورمان نداریم هیچ نقشه و راه مشخصی برای تولید در کشور طراحی نشده که مثلاً بنگاه‌های تولیدی چگونه و به چه میزان باید حمایت بشوند؟ این می‌شود نقش راه تولید ما، چه بنگاه‌هایی در الویت ما هستند و بنگاه‌ها چگونه باید حمایت بشوند که بتوانند در شرایط تحریم خودشان را نگه‌دارند، سرمایه در گردش بنگاه‌های تولیدی ما در حال حاضر به شدت کاهش پیدا کرده است قطعات و تجهیزات به واسطه افزایش نرخ دلار افزایش قیمت پیدا کرده است، نرخ دلار طی هفت سال اخیر سیزده برابر شده دلار در سال ٨۹ هزار و صد یا هزار و دویست تومان بود؛ می‌خواهم بگویم که به دلیل وابستگی بنگاه‌های تولیدی ما به واردات قطعات و تجهیزات هزینه تمام شده بنگاه‌های ما افزایش پیدا کرده متاسفانه ما بنگاه‌های تولیدی که مواد اولیه، قطعات و تجهیزات آن داخل اقتصاد ایران باشد به ندرت سراغ داریم مصداق آن همان خودروسازان را که تحریم می‌کنید می‌بینید که صنعت خودروسازی ما متاسفانه وابسته است به واردات قطعات و همین امر  موجب ناراحتی مردم و مسٸولان  گردیده؛ در صنعت خودروسازی ما همیشه وابسته به قطعات و تجهیزات بودیم و سال ۹۰و۹۱ هم در تحریم‌ها خودروسازی همین بلا را سر اقتصاد ایران آورد که الان هم همان بلا را اورده، یادتان می‌آید که آقای احمدی‌نژاد هم همین جمله خودشان بود که پراید هفت میلیونی که شده بود بیست میلیون ایشون این جمله معروف را گفت که این آهن خلاصه قیمتش چند و الان هم همان اتفاق در خودروسازی افتاده؛ می‌خواهم بگویم که متاسفانه بنگاه‌های تولیدی ما وابستگی بیش از حدی به قطعات، مواد اولیه بیرونی دارند. کشوری که شرایط تحریم دارد باید تلاشش را می‌کرد که در حوزه تامین مواد اولیه و قطعات حداقل تنوع شرکا ایجاد می‌کرد. چون ما وابسته به واردات هستیم و بدتر از آن واردات از چند کشور محدود و این بیشتر به اقتصاد کشور ما ضربه می‌زند؛ خوب است بدانید ۶۰درصد از واردات ما از ۴ کشور است یعنی یک تمرکز در واردات را داریم و این بیشتر به اقتصاد ما را در معرض خطر قرار می‌دهد. ما متاسفانه نقش راه تولید نداریم وزارت صنعت،معدن و تجارت ما یک وزارت خانه منفعل است و هیچ‌گونه هوشمندی درایت و تدبیر وسیاست‌گذاری را ندارد نه فقط در همین دولت، دولت‌های گذشته هم همین بودند و هیچ‌گونه برنامه مشخصی برای تولید و صنعت و بنگاه‌های تولیدی نداشتند. ما فقط استراتژی صنعتی را نوشتیم و فقط آن را تغییر دادیم فکر می‌کنم چهارمین یا پنجمین استراتژی صنعتی را ظرف ۱۰یا ۱۵ سال اخیر نوشتیم از سال ٨۱-٨۲ بحث استراتژی توسعه صنعتی در کشور شروع شد مدام نوشتیم و الان سوال بنیادین این است که آیا دولت نمی‌داند که چه تولیداتی چه میزان و چگونه باید حمایت شود؟ خوب وقتی شما نقش راه تولید را ندارید و نمی‌دانید که در آینده نزدیک کدام بنگاه‌های تولیدی با چه مشکلاتی مواجه خواهند شد مدام درگیر مباحث شب عید می‌شویم؛ یعنی می‌رویم جلو و می‌بینید که یک بنگاه تولیدی ما در حال تعطیل شدن است و باید حمایت کنیم و حمایت بموقع هم صورت نمی‌گیرد و یکی از دردهای بزرگ کشور ما همین بی برنامگی و عدم پایبندی به برنامه مشخص و حمایت از تولید است. خلاصه سال بعد سال سختی برای تولید خواهد بود بنده در این ماه‌های گذشته در رسانه‌ها و روزنامه‌ها بسیار بیان کردم که تولید مهمتر از تورم است و باید سریع یک وضعیت اضطراری در حوزه تولید اعلام شود؛ یک برنامه اضطرار نوشته شود و مشخص شود که سال آینده کدام بنگاه‌های تولیدی ما تحت فشار مضاعف بخاطر تحریم ها و بخاطر افزایش ۳برابری یا ۴برابری قیمت دلار قرار گرفته‌اند، می‌دانید وقتی هزینه تولید بیشتر می‌شود فروش بنگاه‌ها کاهش می‌یابد بخاطر این‌که دیگه مردم توان خرید را ندارند و این موجب تعدیل نیرو در بنگاه‌های تولیدی و موجب نیمه فعال شدن بنگاه‌های تولیدی می‌شود (و این در اکثر بنگاه‌های تولیدی اتفاق افتاده و همه در یک شیفت یا حداقل ظرفیت مشغول کار هستند) اگر این اقدام‌ها صورت نپذیرد متاسفانه سال بعد اوضاع هم بدتر خواهد شد از این حیث که من که نمی‌خوام امید دروغین به مردم جامعه بدم یعنی این بد است که من تلاش کنم امید دروغین بدهم،‌ دولت‌ و مجلس متاسفانه فرصت‌های را از دست می‌دهند و بیشتر الان دغدغه همه در بحث تورم است، تورم هم به صورت موقتی درمان می‌کنند مثلاً می‌روند جلو و می‌بینید که  یک کالا محدود یا کمیاب شده دولت سریع می‌رود آن را تامین می‌کند؛ ماه بعد یا سه ماه بعد یک کالای دیگری، دولت امسال در بحث لاستیک، بنزین، پیاز، گوشت و مرغ همین‌گونه عمل کرد و در هیچ کدام از این موارد نیاز بازار تامین نشد و قیمت‌ها به قیمت اوّلیه برنگشت. و این به دلیل نداشتن برنامه‌ای مدوم برای مقابله با تحریم هاست.
در موضوع اقتصاد مقاومتی هم تا ۴یا ۵ سال ما عملاً مردم و کشور را با ادبیات اقتصاد مقاومتی بازی دادیم؛ یعنی هیچ‌کاری در این راستا انجام ندادیم که اگر اجرا شده بود این شٌک‌های اقتصادی رخ نمی‌داد. اقتصاد مقاومتی با یک ادبیاتی همراه است که آسیب‌پذیری‌های اقتصادی ایران شناسایی و کنترل کند دولت در سال‌های اخیر با این ادبیات بازی کرد چون اعتقادی هم نداشت و اصلاً دغدغه دولت اجرای اقتصادمقاومتی نبود دولت رفته بود برجامی نوشته بود صادرات نفت از یک و نیم میلیون بشکه برگشته بود به دو نیم میلیون بشکه و تمام مشکلات دولت حل شده بود درآمد ارزی حاصل می‌شد و یک دولت توپولیسم محور بود با همان درآمدهای ارزی نفت داشت کارش را پیش می‌برد؛ بارها در سال ۹۵ دولت از رشد دوازده و نیم درصد صحبت کرد ولی بیان نشد که از این میزان ده درصد مربوط به درآمد نفت ما بود.
اصلاً این اقتصاد مقاومتی اجرا نشد و فقط شاهد یک شو بودیم؛ منهای این‌که اجرا نشد یکی از بحث‌های اقتصاد مقاومتی این است که ما بحث درآمدی ما از حوزه نفت کاهش پیدا کند که اینطور نشد.
یک اقتصاد نفتی رانتی همین می‌شود خروجی آن همین است که شما هیچ برنامه‌ای ندارید هیچ نقشه‌راهی ندارید، امروز متاسفانه دولت بازهم با بحث تحریم‌ها روبروست و میزان صادرات نفت تا یک میلیون بشکه یا شاید کمتر کاهش پیدا می‌کند و چون برنامه‌ای هم برای این شرایط ندارد سردرگم است. حالا مهمترین بحث ما همین تولید است ما سال آینده با تعطیلی بنگاه‌ها، نیمه فعال شدن بنگاه‌ها روبرو خواهیم بود و دولت در سالهای اخیر فرصت‌های زسادی را از دست داد. یعنی باید ظرف سال گذشته شروع می‌کرد و بنگاه‌های تولیدی را شناسایی می‌کرد نحوه حمایت از آن بنگاه‌های تولیدی را مشخص می‌کرد، میزان سرمایه در گردش بنگاه‌ها را تعیین می‌کرد که چقدر کاهش پیدا کرده و از کانال تسهیلات بانکی جبران می‌کرد. بحث نحوه‌ی تأمین مواد اولیه، قطعات، تجهیزات را مشخص می‌کرد و یک جاهای لازم بود که دولت حتماً باید وارد میدان می‌شد و کمک می‌کرد برخی از مواد اولیه و قطعات وارد اقتصاد ایران شود. می‌دانیم که یک روزه هم هیچ اقتصادی نمی‌تواند خود را از وابستگی رها کند؛ این وابستگی حاصل اقتصاد ایران است، اقتصاد رانتی، نفتی،  و واردات‌محور ۴۰ سال است که در سیستم اقتصادی کشور رسوخ کرده هرسال هم تشدید شده است.مثل واردات چادرهای مشکی این دیگر درد بزرگی است که بیشترین مصرف کننده چادر مشکی ما هستیم ولی همه از کشورهای مختلف بویژه از ژاپن، تایلند و امثال این کشورها وارد می‌شود چون واردات به‌صرفه است و یک گروه دلال و وارد کننده همیشه جلو تولید را گرفته اند.

در مجموع ما سر خودمان کلاه نزاریم تولید با همان حرف‌های ساده راه نمی‌افتد یک انقلاب بزرگی می‌خواهد در اقتصاد ایران اتفاق بیافتد ولی این دولت دوازدهم و این تیم اقتصادی توان اجرای چنین پروژه‌ای را ندارند؛ اصلاً نه اعتقاد و نه توانش را دارند. و ما در سال آینده در حوزه تولید وضعیت‌مان بدتر خواهد شد حالا این که واقعا رهبری خودشان چقدر بیایند وسط میدان و با دولت‌مردان بتوانند بشینند و مذاکره کنند یک بخش‌هایی از این مساٸل بتوانند مدیریت کنند چون خود تیم اقتصادی دولت توان انجام چنین کاری را ندارد بویژه وزارت صنعت معدن و تجارت ما که تیم اقتصایش کاملاً یک تیم اقتصادی منفعلی است.
گاهی از من پرسیده می‌شود این نهادها و ساختارها باید چجوری ساخته و ویرایش شوند؟ من می‌گویم نهادها را آدم ها می‌سازند و بعد آدم‌ها روی ساختارها و نهادها کار می‌کنند. می‌خواهم بگویم آن آدم‌هایی که باید باشد در این تیم اقتصادی دولت وجود ندارد. به این دولت و تیم اقتصادی آن هیچ امیدی نیست که این، پروژه سنگین را بتواند سازماندهی کند بویژه در حوزه‌های صنعتی و تولیدی کاملا انفعال سیستمی وجود دارد.

ببینید رهبر انقلاب به درستی نامگذاری سال‌ها را انجام می‌دهند همین که نامگذاری‌ها صورت می‌گیرد یک روال شده همان اوّل همه مسٸولان شروع می‌کنند به صحبت و بازی با کلمات، امّا یادتان باشد که با گفتاردرمانی اقتصاد و تولید راه نمی‌افتد، اقتصاد نیازمند تصمیمات سخت، تدبیر، جسارت، تحولات و شفافیت است؛ این اقتصاد رانتی نفتی به این راحتی اجازه تغییر ساختار را نمی‌دهد. این دولت هم که اصولاً دولت تکنوکرات است یعنی یک دولتی است که با نفت اجین است و دولتی که واقعاً هوشمندی و تدبیر داشته باشد و از این شرایط بیرون آید نیست. می‌خواهم بگویم که رهبری چندین سال است که بر بحث تولید تاکید می‌کند و سیاست‌های اقتصاد مقاومتی هم پایه و اساسش تولید بود چون بر درون‌زایی اقتصاد تکیه می‌کنند. درونزایی اقتصاد یعنی کاهش وابستگی اقتصاد به نفت و اتصالش به تولید؛  یعنی انعطاف پذیری اقتصاد یعنی به واسطه مدیریت درون.
چندین سال است که رهبری بر شعار اقتصادی تاکید می‌کنند؛ حمایت از تولید ملّی در بحث اقتصاد مقاومتی دو دوره اقتصاد مقاومتی نامگذاری شد با پسوندهای مختلف امسال هم «رونق تولید» است می‌خواهم بگویم که چقدر از دیدگاه رهبری این مباحث دارای اهمیت است. چون ایشون به درستی تشخیص دادند که تمرکز  غربی‌ها بر تورم نیست بر تولید است. چون رکود وحشتناک‌تر و اثراتش مهلک‌تر از تورم است.
علاوه بر این عدم تولید و بیکاری تبعات اجتماعی دیگر هم دارد. در تورم اگر افراد شاغل باشند می‌توانند یک‌جور درآمد و هزینه‌ها را مدیریت کنند، هزینه‌های اضافی را حذف کنند یا الگوی مصرفشان را در خانواده تغییر بدهند ولی وقتی خانواده بیکار می‌شود دیگر چیزی ندارد که با این تورم کنار آید و اون موج اعتراضات از آن‌جا شروع می‌شود. باید بدانیم که آمریکایی‌ها تمام فشارشان این است که کشور درگیر یک موج اعتراضات بشود و اعتراضات هم از کانال تعطیلی بنگاه‌های تولیدی شروع می‌شود. شما در سال گذشته شاهد بودید یکی دو بنگاه تولیدی که در کشور ما بخاطر خصوصی سازی‌های نادرست تعطیل شد یا ماه‌ها پرداخت حقوق نداشت چه موجی از اعتراضات را راه انداخت؛ بخاطر همین می‌خواهم بگویم تولید بسیار مهم است از این مسٸله دولت هیچ فهمی از وضعیت تحریم و وضعیت اقتصادی ایران ندارد که بخواهد وارد این موضوع شود. به همین علّت درد ما الان این است که دولت‌مردان ما هیچ فهم درستی از مسٸله نداشته و ندارند که بخواهند وارد موضوع شوند مسٸله اوّل بحث شناخت درد و شناخت مشکلات تولید است و در مرحله بعد باید تصمیمات سخت و درستی برای حلّ این مسٸله‌ها بگیرند.
نظرات کاربران

دیدگاه بگذارید

avatar
  Subscribe  

  رهبر انقلاب: امام بزرگوار فرمود: «آمریکا شیطان بزرگ است» بعضی اصرار دارند این شیطان بزرگ را به شکل فرشته‌ی نجات وانمود کنند، ملت ایران این شیطان را بیرون کرد؛ نباید بگذاریم وقتی از در بیرونش کردیم از پنجره برگردد و نفوذ پیدا کند.‌ آمریکا دشمنی خود را پنهان نمی‌کند؛ یکی لبخند می‌زند، یکی مصوبه […]

موسسه ایمان جهادی – صهـبا

دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیت‌الله‌العظمی سیدعلی خامنه‌ای (مد‌ظله‌العالی)

پایگاه اطلاع رسانی دفتر مقام معظم رهبری

سمن اندیشه ولایت

http://www.lohvaghalam.ir/

موسسه حدیث لوح و قلم

دفتر اعزام مبلغ دانشگاه امام صادق(ع)

موسسه مطالعات راهبردی علوم و معارف اسلام

پایگاه اطلاع‌رسانی هم‌اندیشی یاران انقلاب اسلامی

نهضت مردمی پوستر انقلاب

انتشارات حدیث راه عشق

موسسه قدر ولایت

بنیاد فرهنگ و اندیشه اسلامی

موسسه طلایه داران نور آفاق

مؤسسه فرهنگی ولاء منتظر

AIM

بنیاد فرهنگ و اندیشه اعتلاء

گروه روشنای علم

موسسه فرهنگی سراج اندیشه اسلامی

اندیشکده راهبردی تبیین

کمیته حدیث ولایت بسیج دانشجویی دانشگاه امام صادق(ع)