۴ خرداد ۱۳۹۸ مصادف با   20 رمضان 1440
تاریخ: ۲۵ اسفند ۱۳۹۷ |   تعداد بازدیدها: 245
کد خبر:71725
| ف | | |

تمدّن نوین اسلامی و راهکارهای تحقق (10)

الزامات تمدّنی از دیدگاه مقام معظم رهبری

مقام معظم رهبری حضرت آیت الله خامنه‌­ای به مناسبت‌­های مختلف، به ضرورت احیاء و اعتلای مجدد تمدّن اسلامی تأکید فرموده­‌اند. بر این اساس در این یادداشت به بررسی تمدّن نوین اسلامی از دیدگاه مقام معظم رهبری پرداخته می‌­شود.

پایگاه تحلیلی مصداق/ تمدّن نوین اسلامی در پی آن است که ضمن بهره‌­برداری از امکانات و ابزارهایی که در اثر پیشرفت‌­های علمی و فنی تمدّنی بشر به دست آمده است، در کنار ایجاد رفاه و آسایش مادی، آرامش معنوی بشر را نیز به او اعطا نماید. تحقق تمدّن نوین اسلامی بدون داشتن نقشه راه و چارچوب و الگویی جامع و پیشرو ممکن نخواهد بود. البته این الگو باید بر مبنای نظری و فلسفی اسلام و مبانی انسان شناختی اسلام استوار باشد. حرکت موفق برای رسیدن به تمدّن نوین اسلامی با الزاماتی و ارکانی همراه است که با تلاش و جدیت توأمان عموم مردم و نیز مسئولان جامعه امکان پذیر است. این الزامات و ارکان در واقع کار ویژه­‌هایی هستند که از نظر مقام معظم رهبری لازمه حرکت برای رسیدن به تمدّن اسلامی شمرده می‌­شوند. مقام معظم رهبری حضرت آیت الله خامنه‌­ای به مناسبت‌­های مختلف، به ضرورت احیاء و اعتلای مجدد تمدّن اسلامی تأکید فرموده­‌اند. بر این اساس در این یادداشت به بررسی تمدّن نوین اسلامی از دیدگاه مقام معظم رهبری پرداخته می‌­شود.

بخش حقیقی تمدن اسلامی
مقام معظم رهبری الزامات تحقق تمدّن اسلامی را به دو دسته الزامات حقیقی و الزامات ابزاری تقسیم بندی می‌­نماید. از دیدگاه معظم له یکی از الزامات تحقیق تمدّن اسلامی توجه به بخش حقیقی تمدّن اسلامی می‌­باشد. بر این اساس، از جمله مولفه‌­ی مهم بخش حقیقی تمدّن اسلامی که همواره مورد تأکید مقام معظم رهبری می‌­باشد و آن را مهم­ترین بخش زمینه‌­ساز شکل­‌گیری تمدّن نوین اسلامی می‌­داند سبک زندگی اسلامی است. معظم له در این باره می­‌فرمایند: «اگر پیشرفت همه جانبه را به معنای تمدّن سازی نوین اسلامی بگیریم، این تمدّن دارای دو بخش ابزاری حقیقی و اساسی خواهد بود که سبک زندگی بخش حقیقی آن را تشکیل می‌­دهد. تحقق هر دو بخش تمدّن نوین اسلامی ضروری می‌باشد: بخش ابزاری، یا سخت افزاری این تمدّن موضوعاتی است که در فضای امروز، به عنوان نمودهای پیشرفت مطرح می‌شود از قبیل، علم، اختراع، اقتصاد، سیاست، اعتبار بین المللی و نظائر آن. در این زمینه پیشرفت‌هایی داشته­‌ایم، امّا باید توجه کرد که این پیشرفت‌­ها وسایل و ابزاری است برای دستیابی به بخش حقیقی و نرم افزاری تمدّن اسلامی یعنی سبک و شیوه زندگی».(بیانات مقام معظم رهبری در دیدار جوانان خراسان شمالی، ۲۳/ ۷/ ۱۳۹۱)
معظم له در تشریح سبک و فرهنگ زندگی، به مسائلی نظیر خانواده، ازدواج، نوع مسکن، نوع لباس، الگوی مصرف، تفریحات، کسب و کار و رفتارهای فردی و اجتماعی در محیط­‌های مختلف اشاره کردند که در واقع سبک زندگی به همه مسائلی بر می‌­گردد که متن زندگی انسان را شکل می­‌دهند.(همان‌جا) بر این اساس، در قسمت بخش حقیقی تمدّن اسلامی به صورت کامل به بررسی سبک زندگی اسلامی پرداخته خواهد شد.

ضرورت‌­های توجه به بخش حقیقی تمدّن اسلامی
-ضرورت ایجابی
انقلاب اسلامی در سیر تکاملی خود مراحلی را باید بگذارند یک مرحله آن انقلاب سیاسی بود که صورت گرفت و به تغییر نظام در کشور منجر گردید و ساختار قدرت را عوض کرد و باعث شد که جای این‌که ساختار قدرت بر پایه سود محوری و سرمایه سالاری، تقوا و ایمان تعریف شود. به تعبیر مقام معظم رهبری ساختار قدرت باید بر پایه مردم سالاری دینی تعریف شود، که امروز ساختار ولایت فقیه به عنوان کانون مردم سالاری دینی مطرح است. و بدین ترتیب، روند نظام سازی و تشکیل دولت اسلامی به پیش رفته، و پس از آن به مرحله تمدن سازی می‌­رسیم؛ مجموعه مفاهیمی که برای تمدّن سازی دینی احتیاج است باید تولید شود و به عنوان موتور محرک تحقق تمدّن اسلامی فعال گردد؛ زیرا مادامی که دستیابی به نرم افرازها و مفاهیم متناسب با تمدن اسلامی نباشد، نمی‌­توان بحث از استحکام و تکامل حکومت جمهوری اسلامی داشته باشیم.

به عبارتی دیگر، انقلاب اسلامی با پیروزی شکوهمند خویش در مقابل دنیای مدرن، نوید جوشش دوباره بشر را برای دست­یابی به حیات طیبه و آرمان شهر الهی به همراه داشته اصلی‌­ترین شاخصه این انقلاب بزرگ، ادعای آن در بازستانی حضور دوباره دین در عرصه فرآیندهای اجتماعی است. از سوی دیگر انقلاب اسلامی برای تحقق آرمان‌­های خود و دستیابی به اجتماع جهانی و تشکیل تمدّن عظیم اسلامی، به ساز و کارهای هماهنگ و مناسب با مبانی اعتقادی اسلام جهت ایجاد ساختار تمدنی نیاز دارد. به بیان دیگر نیازمند طراحی و ارایه الگوهای مختلف برای اداره بخش­‌ها و امور مختلف جامعه در جهت نیل به تمدّن جدید است.
طرح مسئله بخش نرم افرازی و حقیقی از سوی مقام معظم رهبری را می‌­توان در این زمینه و در جهت تولید بهینه ساختارهای مورد نیاز دولت اسلامی عنوان کرد. محصول نهایی این نهضت تولید نوعی از الگوهای عمل­گرایانه و کارشناسی است که توان تصمیم گیری، تصمیم سازی و اجرا را در ارتباط با موضوعات مختلف اجتماعی و در سطوح متفاوت (خرد، کلان، توسعه) بالا می­‌برد و امکان برنامه‌ریزی را از طریق آسیب شناسی، هدایت و کنترل قابلیت‌­های ملی برای دولتمردان نظام و در جهت تحقق آرمان­‌های انقلاب اسلامی فراهم سازد. از این رو بخش حقیقی(سبک زندگی اسلامی) را باید شاهراه دستیابی به دولت اسلامی و در نهایت ساخت و ایجاد تمدن اسلامی دانست.

شایان ذکر است که غرب بین مبانی معرفتی‌­اش و محصول آن که علم است ارتباط برقرار می‌­کند؛ ما هم نمی‌­توانیم فقط از محصول علم استفاده کنیم، بدون آن‌که در مبانی معرفتی تحولی ایجاد کنیم. جنبش نرم افرازی همان تحول در مبانی معرفتی است؛ ما می‌­توانیم نگاه برآیندی یا نگاه فرآیندی در این خصوص داشته باشیم. نگاه برآیندی این است که فقط «محصول» علم را بخواهیم؛ امّا نگاه فرآیندی این است که این امر در چه فرآیندی از ریشه شروع کرده تا به محصول رسیده است. تمدّن اسلامی یک نگاه فرآیندی می‌­طلبد و نمی‌­شود آن را در برآیند خود بررسی کرد؛ باید فرآیند و تمدّن سازی را از ریشه شروع کنیم و با لحاظ مبانی معرفتی خود، ببینیم که چه محصولی از آن بیرون می‌­تراود.

مقام معظم رهبری هم در این قضیه فقط به محصول و میوه‌­ی قضیه نگاه ندارند؛ ایشان از ریشه شروع می‌کنند و نگاه ریش‌ه­ای برای رسیدن به این محصول دارند؛ لذا در این مسیر طرح­‌های مختلفی از جمله بخش نرم افرازی و اعتماد به نفس ملّی و شناخت فرهنگ غرب یا تولید علم، را مطرح نمودند. در کنار این‌ها، معظم له به نظام سیاسی و اندیشه سیاسی هم توجه دارند. هر تمدّن بشری­ای ایده‌­های خود را بیان کرده و مطلق هم بیان کرده است و هر چیزی غیر از آن را هم محکوم می‌کند. تمدّن اسلامی ایده‌­های خود را نه فقط در علم، بلکه باید در باب نظام سیاسی هم مطرح کند. بحث مردم سالاری دینی می‌تواند یک بحث تطبیقی جدی به دموکراسی‌­های غربی باشد؛ چرا که نگاهی فرآیندی است آن فرآیندی که محصول اثر مشارکت مردم به روش اسلامی را مورد توجه قرار می دهد.( نجفی، ۱۳۸۸: ص ۹- ۶۸)

-ضرورت سلبی
در بیان مقام معظم رهبری، آمریکا در مسیر سیاست راهبردی خود برای تثبیت نظام تک قطبی و بهره­‌مندی از منافع ابرقدرتی، به علل مختلفی چون اهمیت جغرافیایی و وجود منابع طبیعی در کشور ما، ایران را در حوزۀ زیاده طلبی خود قرار داد؛ امّا با وقوع انقلاب اسلامی در ایران و بروز آثار این انقلاب همچون عدالت طلبی در سطح جهان، استقلال خواهی و نفی استبداد، اتکای عمیق به نیروی عظیم مردمی و نفوذ تفکر بیداری اسلامی به جهان اسلام، موجب شده است که آمریکا رفتار و اندیشه­‌ای خصومت آمیز به ایران پیدا کند.

آمریکا پس از آن‌که در دهه اول انقلاب اسلامی درصدد نابودی نظام برآمد، به اقدامات عملی­ چون ایجاد جنگ‌­های قومی داخل، کودتا، جنگ همسایگان و حصر اقتصادی دست زد و همه این سناریوها را شکست خورده یافت؛ با تثبیت نظام جمهوری اسلامی تصمیم به مبارزه­ای ریشه‌­دارتر گرفت. به همین دلیل مبارزه آمریکا با ملّت ایران به عرصه نرم افرازی کشیده شد و هجوم همه جانبه در ابعاد اعتقادی و اخلاقی و روحی علیه اهداف مورد نظر، یعنی فکر و روح و شخصیت مردم ایران، به خصوص دو بخش مسئولان نظام و جوانان شکل گرفت.

از نظر مقام معظم رهبری، هدف اصلی این تقابل نظری، گسست رابطه مردم با نظام، از طریق ایجاد تردید و شبهه در مبانی ارزشی، اخلاقی، اعتقادی و القای تصویری ناکارآمد از نظام است، تا آن زمان که پیوند میان مردم و مسئولان و نظام ضعیف شد، آمریکا با به کار بستن یک جنگ روانی گسترده برای آماده سازی افکار جهان و تکیه بر یک جریان مرعوب و تسلیم ناپذیر در داخل کشور، به اقدامی نظامی با هدف اشغال کشور اقداماتی شبه نظامی به منظور تعرض­‌های محدود و کنترل شده است، دست بزند: «دشمن طبق نقشه‌­های خود، سه هدف را دنبال می‌کند. اول: عقب نگه داشتن کشور از لحاظ اقتصادی؛ برای این‌که دولت را – که دولتی مکتبی و وفادار و هوادار ارزش های اسلامی است – ناکارآمد و نالایق و بی‌­کفایت جلوه بدهند؛ لذا وضع اقتصادی برای این منظور طبق نقشه‌­های دشمن باید عقب بماند. دوم: عقب نگه داشتن علمی؛ برای این‌که آینده کشور جز با نردبان علم، ترقی و پیشرفت نخواهد کرد. ملّت ایران چاره­ای جز این ندارد که از لحاظ عملی بنیه‌­اش را تقویت کند و در علم پیش رود؛ استعدادش را هم خدا داده است. سوم: برهم زدن اتّحاد و انسجامی که بین ملت ایران –یا بین ملّت ایران و ملّت های مسلمان– وجود دارد».( بیانات مقام معظم رهبری در دیدار با هزاران نفر از اعضای بسیج دانشجویی دانشگاه‌های سراسر کشور سال ۱۳۸۶)

 

نظرات کاربران

دیدگاه بگذارید

avatar
  Subscribe  

  رهبر انقلاب: امام بزرگوار فرمود: «آمریکا شیطان بزرگ است» بعضی اصرار دارند این شیطان بزرگ را به شکل فرشته‌ی نجات وانمود کنند، ملت ایران این شیطان را بیرون کرد؛ نباید بگذاریم وقتی از در بیرونش کردیم از پنجره برگردد و نفوذ پیدا کند.‌ آمریکا دشمنی خود را پنهان نمی‌کند؛ یکی لبخند می‌زند، یکی مصوبه […]

موسسه ایمان جهادی – صهـبا

دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیت‌الله‌العظمی سیدعلی خامنه‌ای (مد‌ظله‌العالی)

پایگاه اطلاع رسانی دفتر مقام معظم رهبری

سمن اندیشه ولایت

http://www.lohvaghalam.ir/

موسسه حدیث لوح و قلم

دفتر اعزام مبلغ دانشگاه امام صادق(ع)

موسسه مطالعات راهبردی علوم و معارف اسلام

پایگاه اطلاع‌رسانی هم‌اندیشی یاران انقلاب اسلامی

نهضت مردمی پوستر انقلاب

انتشارات حدیث راه عشق

موسسه قدر ولایت

بنیاد فرهنگ و اندیشه اسلامی

موسسه طلایه داران نور آفاق

مؤسسه فرهنگی ولاء منتظر

AIM

بنیاد فرهنگ و اندیشه اعتلاء

گروه روشنای علم

موسسه فرهنگی سراج اندیشه اسلامی

اندیشکده راهبردی تبیین

کمیته حدیث ولایت بسیج دانشجویی دانشگاه امام صادق(ع)