۱ اردیبهشت ۱۳۹۸ مصادف با   15 شعبان 1440
تاریخ: ۱۲ بهمن ۱۳۹۷ |   تعداد بازدیدها: 203
کد خبر:70841
| ف | | |

معجزه انقلاب (1)

مفهوم و ماهیّت انقلاب

تعاریفی که از انقلاب ارائه شده است را می‌توان در سه دسته جای داد: گروهی از تعاریف، انقلاب را بر اساس نیات انقلابیون تعریف کرده‌اند. گروه دوم، انقلاب را بر اساس نتایج و پیامدهای آن شناسایی کرده‌اند و از نظر گروه سوم، انقلاب به عنوان یک فرآیند، مورد بررسی و تعریف قرار می‌گرفته است

پایگاه تحلیلی مصداق/ آن‌چه که در اواخر دهه پنجاه در ایران شکل گرفت، یک رویداد چند بُعدی، با حضور طیف‌های مختلف فکری و سیاسی بود که در سال پنجاه و هفت، خیل عظیم مردم نیز به آن اضافه شد؛ در حالی که بسیاری از اقشار مختلف مردم به ویژه نوجوانان و جوانان در شرایط فعلی و حتی بسیاری از کسانی که آن ایام را درک کرده و حال در سنین میانسالی یا سالمندی هستند نیز درک صحیح و جامعی از ماهیّت و اهداف انقلاب نداشتند. بدین صورت که برخی در زمان حاضر، با وجود شرکت در راهپیمایی های منتهی به پیروزی انقلاب اسلامی در آن دوران، نقش و حضور خود را کتمان می‌­کنند و این مسأله، نشأت گرفته از عدم بصیرت و درک کافی ایشان در آن ایام بوده و در سال‌های بعد نیز تکمیل یا اصلاح نشده است.

لذا بسیار لازم و ضروری است که بعد از گذشت چهار دهه از انقلاب اسلامی و به جهت درک ابعاد معجزه گونه این انقلاب، تأمل مجددی به مفهوم و اهداف انقلاب اسلامی و بررسی میزان موفقیت و چشم انداز آینده انقلاب با هدف رفع ابهامات اقشار مختلف اعم از قشر مذهبی، غیرمذهبی، انقلابی و غیر انقلابی داشته باشیم و بیشتر درباره این سخن و شبهه القائی دشمن که در شرایط کنونی، انقلاب دچار انحراف شده و یا در ایستگاه پایانی و رکود انقلاب هستیم و یا انقلاب در شرایط بالنده خود در حال حرکت است، بیشتر سخن بگوئیم. در اندیشه رهبر معظم انقلاب توجه عمیق و علمی به این موضوع بسیار ضروری است، لذا ایشان تأکید دارند که: « جا دارد که درباره‌ی این ریزش‌ها و رویش‌ها، از دیدگاه جامعه‌شناختی و روان‌شناختی و تاریخی، کار و بحث کنند(۱)

 

مفهوم انقلاب
اساساً در ادبیات سیاسی و در نگاه اندیشمندان اجتماعی، انقلاب به یک دگرگونی اساسی، بنیادین، ناگهانی و خشونت آمیز در نظام سیاسی و تمام ساختارها و پیوندهای مرتبط یک جامعه اطلاق می‌­شود(۲) که نیروهای انقلابی زمام امور را به دست گرفته و براساس آرمان­‌ها و اهداف خود مسیر اداره جامعه را به آن سمت حرکت دهند. بروز انقلاب چالش هایی را در برابر نظم سیاسی موجود ایجاد می‌کند و پس از آن استقرار نظمی جدید را در پی دارد که به طور اساسی با نظم پیشین متفاوت است . برای مثال، در انقلاب های بزرگ تاریخ اروپا به ویژه انقلاب های فرانسه، انگلستان و روسیه نه تنها سیستم های حکومتی تغییر کرد، بلکه سیستم اقتصادی، ساختار سیاسی و ارزش‌های فرهنگی آن جوامع نیز دستخوش دگرگونی شد(۳).

مفهوم انقلاب مانند بسیاری از پدیده‌های اجتماعی دیگر دارای تعریف واحد و متفق میان همه نیست. شاید به تعداد اندیشمندانی که درباره آن به بحث پرداخته‌اند، از انقلاب تعریف ارائه شده است. تعاریفی که از انقلاب ارائه شده است را می‌توان در سه دسته جای داد: گروهی از تعاریف، انقلاب را بر اساس نیات انقلابیون تعریف کرده‌اند. گروه دوم، انقلاب را بر اساس نتایج و پیامدهای آن شناسایی کرده‌اند و از نظر گروه سوم، انقلاب به عنوان یک فرآیند، مورد بررسی و تعریف قرار می‌گرفته است(۴).

 

ماهیّت انقلاب اسلامی
« اسلام، انقلابی است در درون و انقلابی است در بیرون. اسلام دین توحید و پرستش خدای یگانه است، دین یگانه شناسی و یگانه پرستی، دین یگانه شدن فرد با اجتماع و اجتماع با فرد است. اسلام همیشه توحید را با نفی ابتدایی شرک خواستار است. … انقلاب اسلامی یعنی راهی که هدف آن، اسلام و ارزش های اسلامی است و انقلاب و مبارزه صرفاً برای برقراری ارزش‌های اسلامی انجام می‌گیرد. به بیان دیگر در این راه مبارزه، هدف نیست، وسیله است.»(۵)

تعمّق در انقلاب اسلامی ایران که در سال ۱۳۵۷ شمسی به وقوع پیوست نشانگر این است که ویژگی‌های اسلامی بودن، معنویت گرایی، مردمی بودن، و رهبری امام خمینی(ره) با اهداف نفی استبداد و سلطه بیگانگان، نفی وابستگی، عدالت اجتماعی، ایثار و فداکاری و استقرار حکومت اسلامی بر سیاست­های ضد دینی، فساد سیاسی اجتماعی، تبعیض و بی عدالتی بر رژیم طاغوتی و وابسته سابق پیروز شده است.

شهید مطهری، که یکی از بزرگان و پیشگامان فکری انقلاب اسلامی محسوب می‌شوند، معتقدند: « در ایران انقلابی رخ داده است که همه­ی معادلات را به هم ریخته، حساب‌های به اصطلاح علمی و جامعه‌شناسانه را نقش بر آب کرده است. کسی باور نمی‌کرد که انقلابی رخ بدهد که خاستگاه آن مساجد باشد، در حالی که هیچ تشکیلاتی هم در میان مردم وجود نداشته باشد و مردم هیچ نوع تمرین حزبی و انقلابی هم نداشته باشند. به هر حال می‌بینیم که غربی‌ها هم این انقلاب را پدیده­ی نوظهوری می‌دانند.»(۶)

در منظومه فکری رهبر معظم انقلاب نیز، انقلاب ما بسیار عظیم و بسیار بالاتر و برتر از تقویم ها و تقدیرهاى ناظران بین المللى است. از لحاظ بنیه، بسیار قوى است. به همین دلیل با وجود اینکه علیه این انقلاب، تهاجم‌ها و ضربه‌ها و محاصره‌ها، بیش از همه انقلاب هایى که مى‌شناسیم بوده؛ آسیب‌پذیرى این انقلاب، از همه انقلاب‌هاى بزرگ دنیا به مراتب کمتر بوده است.


۱) اشاره به بخشی از بیانات رهبر معظم انقلاب در خطبه‌های نمازجمعه، مورخ: ٫ ۱۳۷۸/۰۹/۲۶
۲) The New Encyclopedia Britannica. (۱۹۹۸). Vol. 10. Fifteenth Edit Chicago.
۳)کسرایی، محمدسالار. ۱۳۸۹٫ انقلاب: تحولات مفهومی یک واژه. دانشنامه علوم اجتماعی. دوره­ی ۱، شماره ۳، بهار ۱۳۸۹٫ ص ۱۲۵٫
۴)مشیرزاده، حمیرا. «نگرشی اجمالی به نظریه‌های انقلاب در علوم اجتماعی، انقلاب اسلامی و ریشه‌های آن»،
۵)مجموعه مقالات(۱)، معاونت امور اساتید، قم، ص ۱۵٫
۶)تجلی پیام، ص۳۶۴٫مرتضی مطهری، پیرامون انقلاب اسلامی، ص۱۱۰

نظرات کاربران

دیدگاه بگذارید

avatar
  Subscribe  

اصل عدالت اگر چه به عنوان یکی از مهمترین رکن های دین اسلام مطرح اسـت اما تـاکنون بیـان روشن و کاملی درباره معیارهای عدالت، بویژه در حوزه «اقتصادی و نسبت آن با عدالت اجتمـاعی» توسط متفکران اسلامی ارائه نشده اسـت. امام خمینی(ره): در ترسیم مسیر حرکت جمهوری اسلامی، عدالت را به عنوان سنگ‌بنایی اساسی معرفی […]

موسسه ایمان جهادی – صهـبا

دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیت‌الله‌العظمی سیدعلی خامنه‌ای (مد‌ظله‌العالی)

پایگاه اطلاع رسانی دفتر مقام معظم رهبری

سمن اندیشه ولایت

http://www.lohvaghalam.ir/

موسسه حدیث لوح و قلم

دفتر اعزام مبلغ دانشگاه امام صادق(ع)

موسسه مطالعات راهبردی علوم و معارف اسلام

پایگاه اطلاع‌رسانی هم‌اندیشی یاران انقلاب اسلامی

نهضت مردمی پوستر انقلاب

انتشارات حدیث راه عشق

موسسه قدر ولایت

بنیاد فرهنگ و اندیشه اسلامی

موسسه طلایه داران نور آفاق

مؤسسه فرهنگی ولاء منتظر

AIM

بنیاد فرهنگ و اندیشه اعتلاء

گروه روشنای علم

موسسه فرهنگی سراج اندیشه اسلامی

اندیشکده راهبردی تبیین

کمیته حدیث ولایت بسیج دانشجویی دانشگاه امام صادق(ع)