۲ اردیبهشت ۱۳۹۸ مصادف با   16 شعبان 1440
تاریخ: ۳ بهمن ۱۳۹۷ |   تعداد بازدیدها: 155
کد خبر:70679
| ف | | |

حقوق شهروندی در اندیشه امامین انقلاب اسلامی(۲7)

«ناامنی» بزرگترین خطری است که یک ملّت را تهدید می‌کند

«واقعیت این است که اگر امنیّت نباشد، عدالت اجتماعی هم نخواهد بود، دانش و پیشرفت علمی هم نخواهد بود، و همه رشته های یک مملکت به تدریج از هم گسسته خواهد شد. لذا امنیّت پایه و اساس است. اگر امنیّت نباشد بسیاری از خیرات جامعه، از آن جامعه رخت خواهد بست. اگر امنیّت نباشد، تلاش برای سازندگی و برای افتخار آفرینی هم نیست. ناامنی بزرگترین خطری است که یک ملّت را تهدید می‌کند.

مبحث دوم از درسانامه حقوق شهروندی در اندیشه امامین انقلاب و در سرفصل «حقوق اقتصادی_اجتماعی»؛ با موضوع«امنیّت» ادامه می‌دهیم.

گفتار اول:  مفهوم امنیّت
“امنیّت” از جمله مفاهیمی است که ارائه تعریف واحدی از آن به‌­سادگی میسر نیست؛ زیرا پیش از آن‌که مقول‌ه­ای قابل تعریف باشد پدیده­ای ادراکی، احساسی و فرهنگی است. واژه امن را به­‌معنی اطمینان و آرامش خاطر، آرامش قلب و خاطر­جمع‌­بودن گرفته‌­اند. مفهوم امنیّت به مصونیت از تعرض و تصرف اجباری و در مورد افراد به نبود هراس و بیم و به مخاطره ­نیفتادن حقوق و آزادی­‌های مشروع و علاوه بر آن به مصون ­بودن از تهدید و خطر مرگ، بیماری، فقر و حوادث غیرمترقبه و در کل هر عاملی که آرامش انسان را از بین ببرد، تعبیر شده است. عنصر اساسی در تعریف امنیّت “فقدان تهدید” است و چون آرزویی دست­‌نایافتنی است. باید بر مفهوم “به‌­حداقل‌­رساندن” تهدیدها را در مفهوم اصلی “امنیت” لحاظ کرد که به نسبی بودن مقوله امنیت و از سوی دیگر چند وجهی ­بودن آن اشاره دارد. “فقدان یا کاهش تهدید” یعنی عامل عینی نیز آن­گاه مؤثر است که وجود آن “احساس” شود؛ چرا که تصور ناامنی، خود ناامن­ترین شرایط را در پی داشته و بدین ­ترتیب حتی در صورت فقدان تهدید هم امنیت محقق نخواهد شد و لذا در تعریف امنیت، لازم است آمیزه­ای از وضعیت فیزیکی و حالت فکری را در نظر گرفت. مقصود از امنیت در معنای عینی، اشاره به فقدان یا کاهش تهدید علیه ارزش­‌های کسب ­شده است و در معنای ذهنی، فقدان ترس و وحشت از جمله علیه ارزش­‌ها را معین می‌­کند.

گفتار دوم: ضرورت و اهمیّت امنیّت
در اندیشه‌­ی سیاسی مقام معظم رهبری مقوله امنیّت که از نیازهای اولیه، طبیعی و از خواسته‌­های مهم بشری است، از ضروری‌­ترین لوازم حیات فردی و اجتماعی تلقی می‌­شود. نقش بنیادین امنیّت در جامعه تا آن‌جاست که همه ابعاد زندگی بدان پیوند خورده است گاهی وجود آن، شرط ضروری عدالت دانسته شده است و گاهی آن را عامل اصلی رفاه و آسایش می‌­دانند و امروزه هم عده‌­ای امنیّت را عامل توسعه­‌ای همه­‌جانبه زندگی اجتماعی تلقی می‌­کنند. گاهی امنیّت در مفهوم بسیار وسیعی به­‌کار رفته است که شامل صلح، آزادی، اعتماد، سلامتی می‌­باشد؛ پس هرگاه در جامعه‌ای افراد و شهروندان احساس کنند که از همه موانع و مشکلات زندگی رها شده­‌اند از نگرانی و دلهره، از ترس، از خطر، از تهدیدات داخلی و خارجی، از زوال ارزش­‌های سیاسی، اقتصادی و اجتماعی که به نحوه زندگی آن‌ها مربوط می­‌شود. این احساس برای شهروندان آن، جامعه سبب آرامش و امنیّت می‌­شود. دراین­‌صورت استمرار این امنیّت به حفاظت از شیوه زندگی پذیرفته‌­شده منطبق با نیازها و آرمان­‌های خواهد بود.

در اندیشه سیاسی اسلام، امنیّت از یک مفهوم وسیع در تمام حوزه‌­های مادی و معنوی، فردی و اجتماعی، داخلی و خارجی، سیاسی و اقتصادی برخوردار است. امنیّت در پیوند وثیق با مفاهیمی چون ایمان، عبودیت، تقوا، توکل، احترام به حقوق دیگران، اجرای قسط و عدالت، برابری و برادری، دفاع و حمایت از مظلوم و محروم، برخورد با مفسد و مجرم، دفع فقر، تأمین معیشت و رفاه، حفظ آزادی‌­های مشروع مردم و حاکمیّت معیارهای انسانی و الهی امکان‌­پذیر است؛ بنابراین امنیّت با تکامل انسانی ارتباط دارد و رشد و ترقی در تمام حوزه‌­های زندگی جز در سایه امنیّت و آرامش امکان­‌پذیر نخواهد بود.

آیت‌­الله‌خامنه‌­ای با اشاره ماهیّت امنیّت می‌­فرمایند: حالت ناامنی واقعاً در جامعه چیز بدی است، باید با آن مبارزه کرد. خدای متعال بر مردم قریش منت می‌گذارد و می‌­فرماید: “الَّذِی أَطْعَمَهُم مَن جُوعٍ وَ آمَنَهُم مَنْ خَوْفٍ[۱]” حضرت ابراهیم به پروردگار عرض می‌کند: “رَبِّ الجْعَلْ هَذَا الْبَلَدَ آمِنّا”[۲]. امنیّت این‌­قدر مهم است. ما که حکومت اسلامی هستیم، باید در جامعه‌­مان امنیّت وجود داشته باشد و مردم باید خاطرشان جمع باشد.[۳]

در جای دیگر می­‌گویند:در سوره قریش می‌­فرماید: “فَلْیَعْبُدُوا رَبَّ هَذَا الْبَیْتِ”، بعد می­‌فرماید: “الَّذِی أَطْعَمَهُم مَن جُوعٍ وَ آمَنَهُمْ مَنْ خَوْفٍ”[۴]؛ یعنی نجات از گرسنگی را، با نجات از ناامنی در کنار هم قرار داده است.[۵] در برخی از آیات قرآن خداوند جامعه‌­ای را مثل می­‌آورد که آرامش دارد و همواره روزی‌­اش(امنیت اقتصادی) از هر جا می­‌رسید؛ اما چون خدا را ناسپاسی کردند، خداوند هم به خاطر اعمالی که انجام می­‌دادند، لباس گرسنگی (ناامنی اقتصادی) و ترس(ناامنی روانی، جانی، عرضی) بر آن‌ها چیره ساخت[۶]. در فلسفه سیاسی آیت‌­الله‌خامنه‌­ای ضرورت امنیّت با تعبیرهای زیادی مانند: “ضرورت زندگی بشر”[۷]، “مسئله اساسی و مهم”[۸]، “پایه و اساس یک مملکت”[۹]، “شرط حرکت عظیم اجتماعی یک ملت”[۱۰]، “مسئله عمومی و همگانی”[۱۱] ، “نیاز عمومی[۱۲]“، “نیاز اصلی[۱۳]” امر مهم بین المللی[۱۴]“، “نعمت بزرگ[۱۵]“، ” زمینه لازم پیشرفت مادی و معنوی[۱۶]“، “برکت الهی[۱۷]” بیان شده است; بنابراین در فلسفه سیاسی ایشان امنیت از ارکان اصلی یک اجتماع تلقی می‌شود و ضرورت آن را همتای با ضرورت هوا برای استنشاق ارزیابی می‌کنند و می‌فرمایند: «اگر ما بخواهیم ضروریات زندگی بشر را در فصول عمده خلاصه کنیم و مثلا به دو فصل، سه فصل و حداکثر به چهار فصل برسد، یک فصل از این چند فصل،فصل “امنیّت” است. بدون امنیّت، نه خوراک لذتی می‌بخشد، نه خانواده اُنسی ایجاد می‌کند و نه شغل و درآمد فایده‌ای می‌دهد. امنیّت که نبود، هیچ چیز نیست. امنیّت، مثل هوا برای انسان به طور مستمر لازم است. اگر جامعه امنیّت نداشته باشد، حالت اختناق پیدا می‌کند، مثل مجموعه‌ای که هوا در اختیار نداشته باشد. این، اهمیّت امنیّت است. امنیّت هم متعلق به همه است.»[۱۸]

«واقعیت این است که اگر امنیّت نباشد، عدالت اجتماعی هم نخواهد بود، دانش و پیشرفت علمی هم نخواهد بود، و همه رشته های یک مملکت به تدریج از هم گسسته خواهد شد. لذا امنیّت پایه و اساس است.[۱۹] اگر امنیّت نباشد بسیاری از خیرات جامعه، از آن جامعه رخت خواهد بست. اگر امنیّت نباشد، تلاش برای سازندگی و برای افتخار آفرینی هم نیست. ناامنی بزرگترین خطری است که یک ملّت را تهدید می‌کند.[۲۰]»

آیت‌الله‌خامنه‌ای با استناد به آیتِ‌الهی، امنیّت را به ایمان انسان‌ها هم گره می‌زنند: «در آیات کلام الله، مساله امنیّت، تکرار و تاکید شده و به ایمان ربط پیدا کرده است. “فای الفریقین احق بالامن[۲۱]” کسانی که به خدا اعتقاد دارند و در راه او هستند، می‌توانند برای خودشان امنیّت به وجود آورند.»[۲۲]

از نظر ایشان امنیّت موضوع بسیار مهمی است و نقش آن در زندگی اجتماعی، نقش بسیار بالایی است. «شهروندان یک جامعه برای اینکه بتوانند در محیط کسب و کار و فعالیت اجتماعی و زندگی خصوصی، کار صحیح خود را انجام دهند و حتی به عبادت خدا با دل آرام و خاطر جمع مشغول باشند، محتاج امنیت هستند. برای تامین این نیاز عمومی، لازم است که از طرف حاکمیت، اعمال قدرت بشود. حکومت اسلامی که مظهر قدرت الهی و قدرت مردم در جامعه است، باید با اقتدار، این خواسته عمومی انسان را تامین بکند و با آن هایی که امنیّت مردم را مختل می کنند، جان و مال و عِرض مردم را تهدید می‌کنند، باید برخورد شود. در نظام اسلامی، امنیّت یک ضرورت برای انسان است. در دوران عبادت، در دوران سازندگی، در دوران تجارت و در هر فعالیتی که انسان بخواهد بکند، محتاج امنیّت است، باید احساس امنیّت را در مردم به وجود آورد[۲۳]». ایشان معتقدند چون امنیّت از نیازهای طبیعی و اصلی انسان‌­هاست. از نظر تاریخی در ضرورت و اهمیّت آن تفاوتی ایجاد نشده است. ضرورت امنیّت تا آن‌جاست که آیت­‌الله‌خامنه‌­ای از این نعمت بزرگ و اساسی در حیات اجتماعی به‌­عنوان زمینه پیشرفت و شرط مهم حرکت اجتماعی یاد می‌­کنند: «امنیّت، نعمت بزرگی است. در قرآن هم راجع به امن و امنیّت سخن رفته است. در هر جامعه‌­ای، زمینه لازم برای پیشرفت­‌های مادی و معنوی، امنیّت است… لیکن شرط حرکت عظیم اجتماعی برای یک ملّت، در درجه اول “امنیّت” است.[۲۴]»


[۱] قریش، ۴٫

[۲] ابراهیم، ۳۵

[۳] بیانات در دیدار با رییس و مسؤلان قوه قضاییه، ۲۰/۶/۱۳۶۸

[۴] قریش، ۴

[۵] بیانات در با فرماندهان و مسؤلان سازمان عقیدتی، سیاسی نواحی مختلف نیروی انتظامی در سراسر کشور، ۲/۱۱/۱۳۷۰٫

[۶] نحل، ۱۱۲

[۷] بیانات در دیدار با جمعی از فرماندهان پرسنل نیروی انتظامی در سراسر کشور، ۲۵/۴/۷۶٫

[۸] بیانات در دیدار با فرماندهان نیروی انتظامی سراسر کشور، به مناسبت عید سعید فطر، ۲۷/۱/۱۳۷۰٫

[۹] بیانات در اجتماع بزرگ زائران و مجاوران حضرت رضا (ع)، در مشهد مقدس، ۶/۱/۱۳۷۹٫

[۱۰] بیانات در اجتماع زنان خوزستان، ۲۰/۱۲/۱۳۷۵٫

[۱۱] بیانات در دیدار با جمعی از فرماندهان و پرسنل نیروی انتظامی، ۲۵/۴/۱۳۷۶٫

[۱۲] بیانات در دیدار جمعی از اعضای نیروی انتظامی و کارکنان سازمان تامین اجتماعی و اساتید دانشگاه ها، ۲۹/۴/۷۳

[۱۳] بیانات در دیدار علما و روحانیون و مبلغان در آستانه ماه محرم الحرام، ۲۳/۱/۱۳۷۸

[۱۴]بیانات در دیدار با نیروی انتظامی،۲۹/۴/۱۳۷۳

[۱۵] بیانات در مراسم دیدار گروه کثیری از سپاهیان و بسیجیان در مشهد، ۱۰/۶/۱۳۷۸

[۱۶] بیانات در مراسم دیدار گروه کثیری از سپاهیان و بسیجیان در مشهد، ۱۰/۶/۱۳۷۸

[۱۷] بیانات در دیدار با فرماندهان و گروهی از پرسنل نیروی انتظامی، ۱۷/۷/۱۳۷۸

[۱۸] بیانات در دیدار با جمعی از فرماندهان و پرسنل نیروی انتظامی، ۲۵/۴/۱۳۷۶

[۱۹] بیانات در اجتماع بزرگ زائران و مجاوران حضرت امام رضا (ع)، ۶/۱/۱۳۷۹

[۲۰] پیام به ملت شریف ایران، به مناسبت حلول سال جدید، ۱/۱/۱۳۷۹

[۲۱] سوره انعام، ۸۱

[۲۲] بیانات در دیدار جمعی از اعضای نیروی انتظامی و کارکنان سازمان تامین اجتماعی و اساتید دانشگاه ها، ۲۹/۴/۱۳۷۳

[۲۳] بیانات در دیدار جمعی از فرماندهان و پرسنل نیروی انتظامی، ۲۵/۴/۱۳۷۶٫

[۲۴] بیانات در دیدار علما و روحانیون و مبلغان در آستانه ماه محرم الحرام، ۲۳/۱/۱۳۷۸٫

نظرات کاربران

دیدگاه بگذارید

avatar
  Subscribe  

اصل عدالت اگر چه به عنوان یکی از مهمترین رکن های دین اسلام مطرح اسـت اما تـاکنون بیـان روشن و کاملی درباره معیارهای عدالت، بویژه در حوزه «اقتصادی و نسبت آن با عدالت اجتمـاعی» توسط متفکران اسلامی ارائه نشده اسـت. امام خمینی(ره): در ترسیم مسیر حرکت جمهوری اسلامی، عدالت را به عنوان سنگ‌بنایی اساسی معرفی […]

موسسه ایمان جهادی – صهـبا

دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیت‌الله‌العظمی سیدعلی خامنه‌ای (مد‌ظله‌العالی)

پایگاه اطلاع رسانی دفتر مقام معظم رهبری

سمن اندیشه ولایت

http://www.lohvaghalam.ir/

موسسه حدیث لوح و قلم

دفتر اعزام مبلغ دانشگاه امام صادق(ع)

موسسه مطالعات راهبردی علوم و معارف اسلام

پایگاه اطلاع‌رسانی هم‌اندیشی یاران انقلاب اسلامی

نهضت مردمی پوستر انقلاب

انتشارات حدیث راه عشق

موسسه قدر ولایت

بنیاد فرهنگ و اندیشه اسلامی

موسسه طلایه داران نور آفاق

مؤسسه فرهنگی ولاء منتظر

AIM

بنیاد فرهنگ و اندیشه اعتلاء

گروه روشنای علم

موسسه فرهنگی سراج اندیشه اسلامی

اندیشکده راهبردی تبیین

کمیته حدیث ولایت بسیج دانشجویی دانشگاه امام صادق(ع)