۱ اردیبهشت ۱۳۹۸ مصادف با   15 شعبان 1440
تاریخ: ۲۵ دی ۱۳۹۷ |   تعداد بازدیدها: 191
کد خبر:70536
| ف | | |

حقوق شهروندی در اندیشه امامین انقلاب اسلامی(21)

نقد رهبر انقلاب بر آزادی در غرب

آیت­‌الله خامنه‌­ای به نقد آزادی در تفکر لیبرالیستی غرب می‌فرمایند: در غرب آزادی واقعی وجود ندارد. آن‌چه هست متناقض با اراده انسان‌­ها و متضاد با آزادگی روح و عقل است که تحت سیطره سرمایه‌­داری افسار گسیخته ابزاری برای اسارت انسان­‌هاست. قلمرو این آزادی منافع مادی سرمایه‌­داری و قدرت سیاسی است و همین مسئله باعث دوگانگی غرب در برخورد با آزادی در روابط غرب با سایر کشورهای شده است.

پایگاه تحلیلی مصداق/ در اندیشه آیت‌­الله خامنه‌­ای، آزادی از منظرهای مختلف مورد ارزیابی قرار گرفته است. علاوه بر حدود و محدودیت‌­ها به موانع آزادی نیز توجه شده است. این یادداشت به «موانع درونی آزادی» می‌پردازد. مقام معظم رهبری دو نوع مانع را برای آن ذکر می­‌کنند:

بند اول: موانع درونی
در اسلام غیر از موانع بیرونی و ظاهری، یک دسته موانع دیگر وجود دارد که این‌ها هم مانع آزادی انسانند و آن‌ها موانع درونی‌­اند که عبارتند از برخی از خصوصیات بشری که او را به ضعف و به ذلت و به زیردست‌­ماندن و به انفعال می­‌کشاند. اخلاقیات را فاسد، هوا و هوس‌­ها، منیّت‌­ها، بغض­‌ها، حب‌­های بی‌جا و خلاصه عوامل درونی وجود انسان، هم از نظر اسلام مانع آزادی انسان هستند. یک انسان برای این‌که آزاد باشد کافی نیست که زیر سلطه یک انسان دیگر یا یک حکومت جبار نباشد، بلکه برای آزادی یک انسان لازم است که زیر سلطه قوّه غضبیه و شهویه خودش هم نباشد. آن انسانی که بر اثر ضعف‌­ها، بر اثر ترس، بر اثر طمع، بر اثر حرص، بر اثر شهوات نفسانی مجبور می‌­شود تحمیلاتی را و محدودیت­‌هایی را قبول کند آن انسان هم در حقیقت آزاد نیست؛ بنابراین گاهی رذایل اخلاقی از درون انسان­‌ها مانع بزرگی بر سر راه آزادی است.[۱]

بند دوم: موانع بیرونی
این نوع موانع در عرصه‌­های مختلف زندگی فردی و اجتماعی ممکن است به وجود بیایند. گاهی موانع سیاسی از قبیل سلطه سیاسی و استبداد و استکبار مانع آزادی است و گاهی آزادی انسان­‌ها در سنت‌­ها و نظام‌­ها و رویه‌­های جاهلی و طاغوتی و تشریفات، تجملات و خرافات و جهالت‌­ها، تعصب­‌های جاهلانه و کج­‌فکری‌­ها نابود می­‌شود یا در غل و زنجیر فرهنگ‌­های فاسد اجتماعی، مواضع طبقاتی نادرست و ضد انسانی، رنگ سیاه و سفید، این نژاد و آن نژاد و این خون آن خون یا تحت تأثیر شرایط اقلیمی آزادی انسان‌­ها با مانع مواجه می‌­شود.[۲]
در نتیجه در فلسفه سیاسی آیت‌­الله خامنه‌­ای، آزادی به­‌معنای رهاشدن از قیدوبند طاغوت­‌ها و امکان حرکت و پرواز به­‌سوی سرمنزل انسانیت که تعالی معنوی و الهی تعریف شده است. از این عبارت به­‌خوبی فهمیده می‌­شود که ایشان دو نوع آزادی برای انسان وشهروندان جامعه آرمانی قائل هستند. یکی آزادی درونی انسان­‌ها که در حقیقت رهایی معنوی انسان است و آزادی از قیدها و زنجیرهای درونی بشر است و دیگری آزادی بیرونی است که در رهاشدن از قیدوبند طاغوت­‌ها، و آزادی از قدرت­‌های دیکتاتور و مستبد و فشار سیاسی آن‌هاست. ایشان اهمیّت آزادی درونی را بیشتر از آزادی بیرونی می­‌دانند و بالطبع موانع آزادی درونی را از موانع بیرونی تأثیرگذارتر می­‌دانند؛ زیرا آزادی درونی رهاشدن از همه خرافات و جهالت­‌ها، آزادی از تعصب‌­های جاهلانه و کج‌­فکری‌­ها، آزادی از شر نظام‌­ها و سنت­‌ها و رویه‌­های جاهلی و طاغوتی و تشریفات، تجملات، مواضع طبقاتی نادرست و ضد انسانی، رنگ سیاه و سفید، این نژاد و آن نژاد و شرایط اقلیمی است. ایشان معتقدند آزادی درونی سبب آزادی بیرونی می‌­شود و اسارت درونی هم اسارت بیرونی را در پی دارد و تمایز اساسی دیدگاه اسلام درباره آزادی با مکاتب غربی در توجه اسلام به درون انسان‌­ها و غفلت غرب از آن می­‌دانند. در فلسفه سیاسی ایشان منشأ بحث آزادی ابتدا در رسالت انبیا دیده شده است و براساس آموزه­‌های قرآنی بشریت و پیروان ادیان قبلی به آزادی مشترک که نفی همه حدایان و مظاهر آن‌هاست دعوت شده­‌اند، تا “وَلَا یَتَّخِذَ بَعْضُنَا بَعْضاً أَرْبَاباً مِّن دُونِ اللهِ” هیچ­‌کدام از انسان‌­ها دیگری را پروردگار خود قرار ندهند.
درباره گونه‌­شناسی آزادی ایشان یکی از اهداف بعثت خاتم‌­الانبیا را آزادی انسان­‌ها در شش مورد زیر معرفی می‌­کند: آزادی از قید ظلم و ستم و تحمیل، آزادی از قید خرافه‌­ها و اعتقادات نادرست ذلت‌­آفرین، آزادی معنوی، آزادی اجتماعی، آزادی حقیقی و آزادی عقلانی.

ایشان به یک اعتبار آزادی را به سه بخش، آزادی مطلق، آزادی معنوی، آزادی اجتماعی تقسیم می­‌کنند و به اعتبار متعلق آزادی آن را به دو قسم درونی و بیرونی تقسیم نمودند و با رویکرد عمومی آن را به دو دسته کلی آزادی حقیقی و آزادی ظاهری تقسیم می­‌کنند: ایشان براساس بنیادهای معرفتی و اعتقادی خویش قلمرو آزادی را بر آموزه‌­های الهی مبتنی می­‌داند و معتقدند آزادی دارای معیار و ارزش­‌هایی است که براساس آن ارزشیابی و تحدید می‌­شود و در مجموع آزادی با دو نوع عوامل و موانع محدودکننده درونی و بیرونی مواجه است که در نگاه کلی آنها را به چهار دسته عوامل و موانع محدودکننده معنوی، اخلاقی، سیاسی، و اجتماعی تقسیم می­‌کنند. بخش مستوفایی از فلسفه سیاسی آیت­‌الله خامنه‌­ای به نقد آزادی در تفکر لیبرالیستی غرب اختصاص یافته است. ایشان معتقدند در غرب آزادی واقعی وجود ندارد. آن‌چه هست متناقض با اراده انسان‌­ها و متضاد با آزادگی روح و عقل است که تحت سیطره سرمایه‌­داری افسار گسیخته ابزاری برای اسارت انسان­‌هاست. قلمرو این آزادی منافع مادی سرمایه‌­داری و قدرت سیاسی است و همین مسئله باعث دوگانگی غرب در برخورد با آزادی در روابط غرب با سایر کشورهای شده است.


[۱] بیانات در دیدار با میهمانان داخلی و خارجی مراسم سالگرد حضرت امام (ره)، ۱۳۷۸/۰۳/۱۲
[۲] بیانات در خطبه نماز جمعه ،۱۳۵۹/۰۹/۰۷

نظرات کاربران

دیدگاه بگذارید

avatar
  Subscribe  

اصل عدالت اگر چه به عنوان یکی از مهمترین رکن های دین اسلام مطرح اسـت اما تـاکنون بیـان روشن و کاملی درباره معیارهای عدالت، بویژه در حوزه «اقتصادی و نسبت آن با عدالت اجتمـاعی» توسط متفکران اسلامی ارائه نشده اسـت. امام خمینی(ره): در ترسیم مسیر حرکت جمهوری اسلامی، عدالت را به عنوان سنگ‌بنایی اساسی معرفی […]

موسسه ایمان جهادی – صهـبا

دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیت‌الله‌العظمی سیدعلی خامنه‌ای (مد‌ظله‌العالی)

پایگاه اطلاع رسانی دفتر مقام معظم رهبری

سمن اندیشه ولایت

http://www.lohvaghalam.ir/

موسسه حدیث لوح و قلم

دفتر اعزام مبلغ دانشگاه امام صادق(ع)

موسسه مطالعات راهبردی علوم و معارف اسلام

پایگاه اطلاع‌رسانی هم‌اندیشی یاران انقلاب اسلامی

نهضت مردمی پوستر انقلاب

انتشارات حدیث راه عشق

موسسه قدر ولایت

بنیاد فرهنگ و اندیشه اسلامی

موسسه طلایه داران نور آفاق

مؤسسه فرهنگی ولاء منتظر

AIM

بنیاد فرهنگ و اندیشه اعتلاء

گروه روشنای علم

موسسه فرهنگی سراج اندیشه اسلامی

اندیشکده راهبردی تبیین

کمیته حدیث ولایت بسیج دانشجویی دانشگاه امام صادق(ع)