۳۰ شهریور ۱۳۹۸ مصادف با   21 محرم 1441
تاریخ: ۱۷ دی ۱۳۹۷ |   تعداد بازدیدها: 1,597
کد خبر:70348
| ف | | |

حقوق شهروندی در اندیشه امامین انقلاب اسلامی(۱6)

حاکم حق ندارد برخلاف قانون و شرع اقدام کند

امام خمینی (ره)، حکومت جمهوری اسلامی را حکومتی مبتنی بر قانون عدل الهی دانسته و به اعتقاد ایشان «همه در سایه قانون با امنیّت کامل به سر می‌برند و هیچ حاکمی حق ندارد برخلاف مقررات و قانون شرع مطهر قدمی بردارد.

در یادداشت قبل ذیل مبحث «سیاست داخلی» به بررسی «مردم و حق تعیین سرنوشت»، «مردم و آزادی اراده و انتخاب»، «مردم و لزوم مشارکت آنان در امور سیاسی و اجتماعی» و «تأمین آسایش و رفاه مردم» پرداختیم؛ برای تبیین دیدگاه امام(ره) در خصوص ابعاد دیگر «پایگاه مردمی نظام» و «سیاست خارجی» در اندیشه ایشان یادداشت ذیل تقدیم می‌گردد.

۵_ احزاب و تشکل‌های سیاسی
حضرت امام(ره) در اشاره به این مطلب، اختلاف سلیقه و آراء را عامل ضعف و انحطاط جامعه نمی‌دانند بلکه در صورتی که موجب حفظ وحدت اصولی باشد، پسندیده و مطلوب است: «اگر در یک ملتی اختلاف سلیقه نباشد، این ناقص است. اگر در یک مجلسی اختلاف نباشد، این مجلس ناقصی است. اختلاف باید باشد، اختلاف سلیقه، اختلاف رأی، مباحثه، جاروجنجال این‌ها باشد لکن نتیجه این نباشد که ما دو دسته بشویم دشمن هم، باید دو دسته باشیم در عین حالی که اختلاف داریم، دوست هم باشیم»[۱] 

۶_اعتبار رأی اکثریت مردم
از مجموعه بیانات و گفتار امام(ره) در این خصوص برمی‌آید که مشروعیت و اعتبار همه مراکز قدرت را رأی اکثریت مردم می‌دانند و می‌فرمایند: «حکومت اسلامی ما متکی به آرای عمومی خواهد بود.»[۲] «معنا ندارد که یک اقلیتی بخواهد تحمیل کند به یک اکثریتی، این خلاف دموکراسی است که شما به او عقیده دارید. خلاف آزادی است. خلاف همه انسانیت است بخواهند یک‌عده معدودی که اقلیت هستند تحمیل کنند بر یک عده (بیشتر)[۳]

۷_دفاع از جان و مال و ناموس مردم
«دفاع از ناموس مسلمین و جان مسلمین و مال مسلمین و کشور مسلمین یکی از واجبات است. ما داریم به این واجب عمل می‌کنیم، کشور ما دارد به این واجب عمل می‌کند.»[۴] ایشان در مقام تعامل با اقلیت‌های دینی و رسمی در ایران نیز دستور می‌دهند. «با آنان با اخلاق حسنه و قسط و عدل اسلامی رفتار شود»[۵] و در احوال شخصیه و دستورات دینی مطابق با قانون خود عمل کنند: «ما می‌خواهیم همه مردم، همه مسلمین و غیر مسلمین همه در صلح و صفا باشند، لکن معنایش این نیست که اگر یک کسی بخواهد بریزد در منزل یک کسی و تعدی کند، ما بگوییم که سرصلح داشته باشید و تن بدهید به ظلم. نه…»[۶] 

ت_رعایت اصل استقلال
نظام جمهوری اسلامی ایران دارای نظامی است باهویّت مستقل اسلامی و ملی. حفاظت و پاسداری از استقلال و میثاق ملی که با پرداخت بهای سنگین بدست آمده است به عنوان بخشی از رسالت امنیّتی محسوب میشود. بر این اساس در اصل نهم قانون اساسی، صیانت از استقلال و تمامیت ارضی به مثابه وظیفه مهم و اصلی حکومت تلقی شده و هر گونه فعالیتی که به نوعی استقلال و میثاق ملّی را تهدید نماید، غیر مشروع و اخلال به امنیت کشور خوانده شده است. امام بزرگوارمان همواره مردم را به پاسداری از این نعمت بزرگ توصیه نموده و در یکی از سخنان خویش می‌فرمایند: «باز سفارش می‌کنم که به خدا متکی باشید و برای همیشه زیر بار شرق و غرب نروید. مردم باید تصمیم خود را بگیرند، یا رفاه و مصرف‌گرایی یا تحمل سختی و استقلال، و این مسئله ممکن است چند سالی طول بکشد ولی مردم یقیناً دوّمین راه را که استقلال و شرافت و کرامت است، انتخاب خواهند کرد»[۷]

حضرت امام(ره) در خطابه‌های سیاسی و افکار و اندیشه‌های خویش، تعبیرها و عبارت‌های متعددی را به کار برده‌اند که مهم‌ترین آن‌ها را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:
خود باوری و خودکفایی شرط استقلال.
بازگشت به اصالت و هویت اسلامی خویش.
تحمل سختی‌ها و مشکلات در راه کسب استقلال.
«اگر کشوری بخواهد امنیّت را توأم با استقلال کامل تأمین کند، کار مقداری مشکل و سخت خواهد بود. به ویژه کشوری که دارای آرمان‌ها و ارزش‌های مقدس بوده و مایل است هویّت مستقل اسلامی و ملّی خود را حفظ کند. برای کشوری که می‌خواهد در بُعد سیاسی دارای استقلال کامل بوده و خود تصمیم گیرنده باشد و جلوی دخالت‌های نابجای دیگران را بگیرد و در بخش اقتصادی به جای منافع مشترک به دنبال منافع ملّت خود باشد، تأمین امنیّت دشوارتر خواهد بود و بالمآل جامعه بار سنگین تری را بردوش خواهد کشید. چنین کشوری دارای دشمنان فراوانی در سطح جهان و منطقه خواهد بود.»[۸]
در اندیشه سیاسی امام (ره) هر گونه وابستگی و دخالت اجانب در مقدرات مّلت‌ها اعم از وابستگی سیاسی، فرهنگی، اقتصادی و نظامی، رفاه طلبی و مصرف‌گرایی، خود باختگی و احساس حقارت در برابر فرهنگ بیگانه غربی به عنوان عوامل ناامنی و موانع استقلال و خودکفایی می‌باشند و از دیدگاه امام محکومند.

ث_ التزام به قانون
یکی دیگر از عوامل ایجاد نظم و امنیّت در جامعه، قانون‌گرایی و پرهیز از قانون‌گریزی است. اگر قانون نباشد دو حالت بیشتر پیش نخواهد آمد: حالت اول این است که جامعه دچار هرج و مرج می‌شود. در آن صورت، هیچ موجودی امنیّت ندارد و بدیهی است که هرج و مرج مغایر با رشد و سعادت جامعه است… حالت دوم، استبداد است.[۹]
امام خمینی(ره)، حکومت جمهوری اسلامی را حکومتی مبتنی بر قانون عدل الهی دانسته و به اعتقاد ایشان «همه در سایه قانون با امنیّت کامل به سر می‌برند و هیچ حاکمی حق ندارد برخلاف مقررات و قانون شرع مطهر قدمی بردارد.[۱۰] همچنین امام(ره) همه مردم و مسئولان را به رعایت قانون اساسی و ضوابط اسلامی فراخوانده و می‌فرمایند: «همه باید مقیّد به این باشید که قانون را بپذیرید و لو برخلاف رأی شما باشد، باید بپذیرید برای این‌که میزان اکثریت است و تشخیص شورای نگهبان که این مخالف قانون نیست و مخالف اسلام هم نیست، میزان است که همه ما باید بپذیریم. من هم ممکن است با بسیاری از چیزها، من که یک طلبه هستم، مخالف باشم، لکن وقتی قانون شد،… خوب ما هم می‌پذیریم.»[۱۱]

بند دوم: سیاست خارجی
دیدگاه‌های امام(ره) در سیاست خارجی را می‌توان فهرست‎وار به صورت محورهای زیر دسته بندی کرد:
گستره روابط براساس مبانی اسلامی و انسانی
اصل احترام متقابل وعدم دخالت در امور داخلی یکدیگر
روابط حسنه، مدارا و مسالمت آمیز
اصل آزادی، استقلال و منافع ملی
نفی سلطه گری و سلطه پذیری
نفی ظلم و ظلم پذیری (لاتَظلمون و لاتُظلمون)
اصل نه شرقی نه غربی
دفاع از کیان اسلام و مسلمانان
دفاع از مستضعفان و مظلومان
کمک به نهضت‌های آزادی بخش
صدور انقلاب اسلامی [۱۲]
امام راحل(ره) در مورد سیاست خارجی و روابط بین المللی نیز بر نفی وابستگی سیاسی و سیاست نه شرقی، نه غربی و حفظ مصالح اسلام و مسلمانان تأکید دارند و در پیام‌ها و سخنرانی‌ها و فرمایشات خویش روی محورهای یازده‌گانه که یادآور شدیم تکیه می‌کردند و تخلف و عدول از این سیاست را خیانت و اخلال در امنیت و استقلال نظام می‌دانستند. ایشان در پاسخ به نامه رؤسای قوای سه گانه که در تاریخ  ۶۷/۰۷/۱۱ ارسال نمودند، این طور فرمودند: «برهیچ یک از مردم و مسئولین پوشیده نیست که دوام و قوام جمهوری اسلامی ایران بر پایه سیاست نه شرقی و نه غربی استوار است و عدول از این سیاست، خیانت به اسلام و مسلمین و باعث زوال عزت و اعتبار و استقلال کشور و ملت قهرمان ایران خواهد بود.»[۱۳]

مقام معظم رهبری نیز اصول سیاست خارجی را حول محور سه اصل بنیادین عزت، حکمت و مصلحت بیان کرده‌اند که به کار بستن این اصول در عرصه روابط بین الملل، نشانه شوکت واقتدار نظام مقدس جمهوری اسلامی است.
«… متأسفانه برخی از کشورها، تز معروف «استقلال کمتر، امنیت بیشتر» را دنبال می‌کنند و برای آسودگی خیال و جلوگیری از تجاوز دشمن، کشور خود را در اختیار یک قدرت بزرگ قرار داده اند این امر به قول معروف «خودکشی از ترس مرگ» است! یعنی ما خودمان کاری کنیم که دشمن دیگر نیازی به تجاوز نداشته باشد، در همه بخش‌ها دشمن را سهیم و شریک کنیم تا نیازی به تجاوز نباشد!! بنابراین در بخش سیاسی مقداری وابستگی، در بخش فرهنگی مقداری بی هویّتی، تسلیم و تقلید کورکورانه و در بخش اقتصادی اشتراک منافع با دیگران، حاصل این تفکر است. کشورهایی در اطراف ما وجود دارند که مجری این روش‌ها هستند. در خود ایران قبل از انقلاب نیز، وضع چنین بود. مردم ما در گذشته با این شیوه کاملاً آشنا بودند و امنیّت در ایران از طریق وابستگی در بخش سیاسی، در بخش فرهنگی و در بخش اقتصادی تأمین می‌شد.»[۱۴]


[۱] صحیفه نور، ج ۲۰، ص ۲۱۲ ۲۱۱ تاریخ ۲۷/۲/۶۷
[۲] صحیفه امام، ج ۴، ص ۱۶۰
[۳] همان، ج ۱۰، ص ۳۲۲
[۴] صحیفه نور، ج ۱۵، ص ۱۰۲ ، ۱۰۱
[۵] اصل چهاردهم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران.
[۶] همان
[۷] صحیفه نور، ج ۲۱، ص ۷۱، تاریخ ۲۰/۱۰/۶۷
[۸] اصل چهاردهم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران.
[۹] توسعه سیاسی، توسعه اقتصادی و امنیت، خاتمی، دکتر سید محمد، ص ۵۷٫
[۱۰] ولایت فقیه (حکومت اسلامی)، امام خمینی، ص ۶۲
[۱۱] صحیفه امام، ج ۱۴، ص ۳۷۷
[۱۲] برای اطلاع بیشتر به کتاب سیاست خارجی و روابط بین الملل از دیدگاه امام خمینی، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی مراجعه شود
[۱۳] صحیفه امام، ج ۲۱، ص۱۵۵، صحیفه نور، ج ۲۱، ص ۳۶
[۱۴] برای اطلاع بیشتر به کتاب سیاست خارجی و روابط بین الملل از دیدگاه امام خمینی، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی مراجعه شود

نظرات کاربران

دیدگاه بگذارید

avatar
  Subscribe  

  رهبر انقلاب: امام بزرگوار فرمود: «آمریکا شیطان بزرگ است» بعضی اصرار دارند این شیطان بزرگ را به شکل فرشته‌ی نجات وانمود کنند، ملت ایران این شیطان را بیرون کرد؛ نباید بگذاریم وقتی از در بیرونش کردیم از پنجره برگردد و نفوذ پیدا کند.‌ آمریکا دشمنی خود را پنهان نمی‌کند؛ یکی لبخند می‌زند، یکی مصوبه […]

حقوق شهروندی در اندیشه امامین انقلاب اسلامی(۱8)

اگر تسلیم آمریکا و ابرقدرت‌ها می‌شدیم

امام خمینی(ره) عزّت و سعادت را در سایه ایستادگی و تحمل سختی‌ها می‌دانند و می‌فرمایند: «من مطمئنم که ملّت عزیز ایران یک لحظه استقلال و عزّت خود را با هزار[...]

موسسه ایمان جهادی – صهـبا

دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیت‌الله‌العظمی سیدعلی خامنه‌ای (مد‌ظله‌العالی)

پایگاه اطلاع رسانی دفتر مقام معظم رهبری

سمن اندیشه ولایت

http://www.lohvaghalam.ir/

موسسه حدیث لوح و قلم

دفتر اعزام مبلغ دانشگاه امام صادق(ع)

موسسه مطالعات راهبردی علوم و معارف اسلام

پایگاه اطلاع‌رسانی هم‌اندیشی یاران انقلاب اسلامی

نهضت مردمی پوستر انقلاب

انتشارات حدیث راه عشق

موسسه قدر ولایت

بنیاد فرهنگ و اندیشه اسلامی

موسسه طلایه داران نور آفاق

مؤسسه فرهنگی ولاء منتظر

AIM

بنیاد فرهنگ و اندیشه اعتلاء

گروه روشنای علم

موسسه فرهنگی سراج اندیشه اسلامی

اندیشکده راهبردی تبیین

کمیته حدیث ولایت بسیج دانشجویی دانشگاه امام صادق(ع)