۲ بهمن ۱۳۹۷ مصادف با   15 جمادی الاول 1440
تاریخ: ۳ دی ۱۳۹۷ |   تعداد بازدیدها: 75
کد خبر:70035
| ف | | |

حقوق شهروندی در اندیشه امامین انقلاب اسلامی(6)

حقوق احزاب مخالف با کشور

امام خمینی(ره) ضمن قبول چندگانگی سیاسی در کشور که خود را در قالب احزاب و جریانات سیاسی نشان می‌دهد، تأکید بر عدم ضرر و زیان از جانب آنان برای کشور را دارند. چنان‌که در جایی می‌گویند: «احزاب آزادند که مخالفت با ما یا با هرچیزی بکنند، مادامی که اقدام‌شان مضر به کشور نباشد»

پایگاه تحلیلی مصداق/ خداوند در قرآن می‌فرماید:«خَلَقَ الْإِنْسَانَ» «عَلَّمَهُ الْبَیَانَ»[۱] آزادی بیان عبارت­ است از : حق اظهار نظر در مسائل عمومی و رد یا قبول مسائل بر اساس معتقدات خود. قدرت بیان و گفتار از نعمت‌های خاص انسان است که به او توانایی انتقال اندیشه‌ها و تفکراتش را داده است. پس این حق برای انسانی که به اجبار شهروند سیاسی شده است از ضروریات است. اگر قرار است شهروند را در امور اجتماعی و سیاسی‌اش سهیم بدانیم باید این آزادی را داشته باشد که افکار اندیشه‌ها و عقایدش را اظهار کند. محدود کردن آزادی امنیت را از بین می‌برد و آفت امنیّت عدم شفافیت و زیرزمینی شدن اندیشه‌ها و گرایش‌هاست اگر ما بگذاریم صداهای مختلف شنیده شود بدون تردید مقاومت‌های زیرزمینی را به شدت کاهش داده‌ایم . کسی که نتواند سخن بگوید به شکل دیگری خواست خودش را دنبال می‌کند.

آزادی در گزینش عقیده و اندیشه از شاخص‌ترین فاکتورهای آزادی های عمومی است. اندیشه‌ها و اعتقادات تا چهره درونی و خصوصی دارد. جزیی از پیکر و ذات و سرشت انسان است. همان‌گونه که بر کسی نمی‌توان خرده گرفت که چرا قدی کوتاه یا سیمایی ناخوشایند دارد نمی‌توان بر او تاخت که چرا چنین می‌اندیشد . از این رو دولتی که بر ضد عقیده‌مندی و دینداری شهروندانش عمل نمی‌کند بخش بزرگی از مولفه‌های دموکراسی را به جا آورده است. مواد (۱۸ و ۱۹) اعلامیه جهانی حقوق بشر دولت‌ها را به احترام گذاشتن به گرایشات مذهبی و عقیدتی ملزم نموده است. در طول تاریخ موارد بسیاری وجود دارد که انسان‌ها به جرم داشتن عقیده‌های متفاوت با اکثریت یا طبقه حاکم به شدت مجازات شده‌اند. اشخاصی مانند: گالیله، دی مارونس، ژیریوفت را صرفاً به دلیل عقده‌شان مجازات کردند. در مکتب اسلام آزادی در عقیده و مذهب پذیرفته شده است. قرآن‌کریم می‌فرماید: لا إِکْراهَ فِی الدِّینِ. [۲]

صاحب مجمع البیان در تفسیر این آیه می‌نویسد: یک تفسیر آن است که هدف دسته مخصوص نیست بلکه بطور کلی معنای آیه این است که در دین یک مسئله اعتقادی و قلبی است اکراه و اجبار نمی‌باشد و بنده آزاد و مخیر است و اگر کسی را به گفتن شهادتین مجبور نماید و او هم بگوید این گفتن دین نیست.
خداوند خطاب به پیامبر(ص) وظیفه آن حضرت را فقط انذار می‌داند؛ نه قبولاندن ایمان با سلطه و اجبار؛« إِنَّما أَنْتَ مُذَکِّرٌ  لَسْتَ عَلَیْهِمْ بِمُصَیْطِرٍ» [۳] امام خمینی(ره) در پاسخ به این سوال که آیا فکر می‌کنید گروه‌های چپ و مارکسیست در ایران آزاد هستند و آزادانه فعالیت خواهند کرد، فرمودند: «اگر مضر به حال ملّت باشد جلوگیری می‌شود اگر نباشد و فقط اظهار عقیده باشد مانعی ندارد، همه آزادند مگر حزبی که مخالف با مصلحت مملکت باشد»[۴] همین طور در اصل ۲۳ قانون اساسی جمهورری اسلامی ایران آمده است : تفتیش عقاید ممنوع است و هیچ کس را نمی‌توان به صرف داشتن عقیده ای مورد تعرض و مواخذه قرار داد.

حقوق مخالفین سیاسی و عقیدتی از دیدگاه امام
یکی از موضوعات عمده در عرصه حاکمیت دولت‌ها نحوه برخورد آنان با مخالفان سیاسی است که خاستگاه آن از جهات مختلف قابل تعمق و بررسی می‌باشد. نکته در خور توجه اینکه آیا مخالفت کردن از جمله مخالفت با حاکمیت یک جرم است؟ و یا مخالفت کردن و اختلاف نظر مردمان یک امر طبیعی و از لوازم انسان بودن است؟ قطعا پاسخ گزینه دوم است. اختلاف نظر یک امر طبیعی است. آنچه مهم است اینکه هم موافقان و هم مخالفان یک نظام، اعلام موافقت و مخالفتشان باید در چارچوب قانون و با ابزارهای مسالمت آمیز ابراز گردد. هم سیره امام علی (ع) و هم قانون اساسی جمهوری اسلامی و هم سیره عملی و نظری امام خمینی نشان دهنده آن هستند که مخالفان دولت از حقوقی مثل حق تشکیل حزب، داشتن مطبوعات و حق آزادی بیان و شرکت فعالانه در اداره امور عمومی برخوردارند و سلب هر کدام از این حقوق عملی برخلاف قانون اساسی است. همان گونه که متمسک شدن مخالفان نظام به ابزارهای خشونت آمیز نیز عملی برخلاف قانون اساسی است. مخالفان دولت در انجام مخالفت خود در چهارچوب قانون عادلانه و بطور مسالمت آمیز هم ذی‌حق هستند و هم از حقوقی بهره‌مندند و حتی اگر متهم به انجام جرمی شوند، رسیدگی به اتهام آن‌ها نیز آنان را از یک سری دیگر از حقوق محروم نمی‌سازد.

چندگانگی سیاسی در یک نظام مردم سالار یکی از حقوقی است که برای مردم متصور است. در دیدگاه امام باید به این نکته توجه کرد که ایشان ضمن قبول چندگانگی سیاسی در کشور که خود را در قالب احزاب و جریانات سیاسی نشان می‌دهد، تأکید بر عدم ضرر و زیان از جانب آنان برای کشور را دارند. چنان‌که در جایی می‌گویند: «احزاب آزادند که مخالفت با ما یا با هرچیزی بکنند، مادامی که اقدام‌شان مضر به کشور نباشد» از عبارت فوق آنچه فهمیده می‌شود این است که احزاب سیاسی در چهارچوب قوانین کشور، می‌توانند همه گونه فعالیت داشته و حتی در مقام مخالفت با حکومت سخن بگویند. ایشان این حق را برای قشر خاصی ندانسته و می‌فرمایند : «من مکرر اعلام کرده ام که در اسلام نژاد، زبان، قومیت و گروه و ناحیه مطرح نیست. تمام مسلمین –چه اهل سنت و چه شیعی– برادر و برابر و همه برخوردار از همه مزایا و حقوق اسلامی هستند.» [۵]

از نظر امام: «هر ایرانی حق دارد که مانند همه افراد از حقوق اجتماعی برخوردار باشد. مسلمان یا مسیحی و یا یهودی و یا مذاهب دیگر فرق ندارد.» [۶] از دیدگاه ایشان وظیفه حکومت اسلامی حتی حمایت از حقوق اقلیت‌ها است. امام در این باره می‌فرماید: «اقلیت‌های مذهبی نه تنها آزادند، بلکه دولت اسلامی موظف است ازحقوق آنها دفاع کند»[۷] و نیز در جای دیگر می‌فرمایند: «حکومت اسلامی موظف است از حقوق آنان (اقلیت‌های مذهبی) به بهترین وجه حفاظت کند»[۸] «… اسلام همیشه حافظ حقوق مشروع اقلیت‌های مذهبی بوده و هست. آنان در جمهوری اسلامی آزادند و آزادنه به مسائل خود می‌پردازند و در پناه حکومت اسلامی چون بقیه افراد، در اظهار عقیده آزادند» لذا فرموده‌اند: «کلیه شهروندان حق دارند در گروه بندی‌های مختلف سیاسی، اجتماعی، صنعتی و اقتصادی شرکت کنند. جلوگیری از این حق مباینت آشکاری با آزادی دارد، مگر آنکه تجمع و گروه بندی، خطراتی برای نظم عمومی مستقر داشته باشد.»

امام این امر را روش جمهوری اسلامی با مخالفان از آغاز می‌دانسته و می‌گویند: «… جمهوری اسلامی از اول که پیروز شد، آزادی را به طور مطلق به همه طوایف داد. نه تنها هیچ روزنامه‌ای تعطیل نشد، بلکه هر گروه و حزبی به کارهای خود مشغول بودند و بعضی از گروه ها که ناشناخته بودند، از طرف دولت به کار گمارده شدند.» [۹]

باید همه بدانیم که پس از استقرار حاکمیت اسلام و ثبات و قدرت نظام جمهورى اسلامى با تأیید و عنایات خداوند قادر کریم و توجه حضرت خاتم الاوصیا و بقیه اللَّه- ارواحنا لمقدمه الفداء- و پشتیبانى بى‏‌نظیر ملّت متعهد ارجمند از نظام و حکومت، قابل قبول و تحمل نیست که به اسم انقلاب و انقلابى بودن خداى نخواسته به کسى ظلم شود، و کارهاى خلاف مقررات الهى و اخلاق کریم اسلامى از اشخاص بى‌‏توجه به معنویات صادر شود. باید ملّت از این پس که حال استقرار و سازندگى است احساس آرامش و امنیت نمایند و آسوده خاطر و مطمئن از همه جهات به کارهاى خویش ادامه دهند.


[۱] آیه ۳ و ۴ سوره الرحمن

[۲] آیه ۲۵۶ سوره بقره

[۳] آیه ۲۲-۲۱ سوره غاشیه

[۴] صحیفه نورجلد۴ صفحه ۲۵۸

[۵] صحیفه نورجلد ۹ صفحه ۳۱۵

[۶]  ۱۳۵۷/۰۸/۱۰

[۷] صحیفه نورجلد ۴ صفحه ۵۰۸

[۸] صحیفه نورجلد ۲۱ صفحه ۵۸۰

[۹] صحیفه نورجلد ۲۱ صفحه ۶۰۷

 

مطالب مرتبط:

نظرات کاربران

دیدگاه بگذارید

avatar
  Subscribe  

اصل عدالت اگر چه به عنوان یکی از مهمترین رکن های دین اسلام مطرح اسـت اما تـاکنون بیـان روشن و کاملی درباره معیارهای عدالت، بویژه در حوزه «اقتصادی و نسبت آن با عدالت اجتمـاعی» توسط متفکران اسلامی ارائه نشده اسـت. امام خمینی(ره): در ترسیم مسیر حرکت جمهوری اسلامی، عدالت را به عنوان سنگ‌بنایی اساسی معرفی […]

موسسه ایمان جهادی – صهـبا

دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیت‌الله‌العظمی سیدعلی خامنه‌ای (مد‌ظله‌العالی)

پایگاه اطلاع رسانی دفتر مقام معظم رهبری

سمن اندیشه ولایت

http://www.lohvaghalam.ir/

موسسه حدیث لوح و قلم

دفتر اعزام مبلغ دانشگاه امام صادق(ع)

موسسه مطالعات راهبردی علوم و معارف اسلام

پایگاه اطلاع‌رسانی هم‌اندیشی یاران انقلاب اسلامی

نهضت مردمی پوستر انقلاب

انتشارات حدیث راه عشق

موسسه قدر ولایت

بنیاد فرهنگ و اندیشه اسلامی

موسسه طلایه داران نور آفاق

مؤسسه فرهنگی ولاء منتظر

AIM

بنیاد فرهنگ و اندیشه اعتلاء

گروه روشنای علم

موسسه فرهنگی سراج اندیشه اسلامی

اندیشکده راهبردی تبیین

کمیته حدیث ولایت بسیج دانشجویی دانشگاه امام صادق(ع)