۲ بهمن ۱۳۹۷ مصادف با   15 جمادی الاول 1440
تاریخ: ۲۵ آذر ۱۳۹۷ |   تعداد بازدیدها: 70
کد خبر:69922
| ف | | |

حقوق شهروندی در اندیشه امامین انقلاب اسلامی(1)

شاخص مشروعیت حکومت‌های مردم سالار

در جهان معاصر مفهوم حقوق شهروندی از جذابیت زیادی برخوردار است و تحقق آن به بهترین ملاک مشروعیت حکومت‌های مردم سالار تبدیل شده است به نحوی که تامین حقوق شهروندی، از اساسی ترین وظایف دولت ها به شمار می‌رود. حقوق شهروندی عبارت مرکبی است که از ترکیب «حقوق» و «شهروند» به وجود آمده، با توجه به تعاریف این دو واژه، حقوق شهروندی را باید مجموعه‎ای از امتیازات یک انسان، مستقل از جنس ، ملّیت ، نژاد ، دین و … در جامعه دانست.

پایگاه تحلیلی مصداق/ در جهان معاصر مفهوم حقوق شهروندی از جذابیت زیادی برخوردار است و تحقق آن به بهترین ملاک مشروعیت حکومت‌های مردم سالار تبدیل شده است به نحوی که تامین حقوق شهروندی، از اساسی ترین وظایف دولت ها به شمار می‌رود.
حقوق شهروندی عبارت مرکبی است که از ترکیب «حقوق» و «شهروند» به وجود آمده، با توجه به تعاریف این دو واژه، حقوق شهروندی را باید مجموعه‎ای از امتیازات یک انسان، مستقل از جنس ، ملّیت ، نژاد ، دین و … در جامعه دانست. یکی از مباحثی که همواره در حقوق شهروندی مطرح می‌شود، عدم انطباق مبانی حقوق شهروندی با شرع و به تبع آن حکومت شکل گرفته بر مبنای آن یعنی جمهوری اسلامی است.
البته با بررسی تاریخی می‌توان شواهد زیادی برای حفظ حقوق شهروندی و حتی ارتقای شان آن تا احکام صادره از شارع مقدس یافت. در حالیکه در تاریخ، کشورهای مدعی امروز حقوق بشر و حقوق شهروندی نه تنها آبرویی ندارند، بلکه تا چند سده اخیر حقوق انسانی زیادی را تضییع نموده‌اند. اما در بررسی این پدیده و نگاه جمهوری اسلامی به آن، قطعا باید به نظرات و اندیشه های رهبران آن رجوع کرده و نگاه ایشان را تبیین و تحلیل نمود.
یکی از پرکاربرد ترین واژه ها در آثار امام خمینی که در آثار مختلف ایشان اعم از فلسفی، عرفانی، اخلاقی، فقهی و سیاسی فراوان به کار برده اند حق، حقوق و مشتقاتی از ریشه‌ی حق است که بیانگر خمیر مایه‌ی نگاه حقوقی ایشان به موضوعات مختلف می‌باشد با بررسی آن‌ها به نظر می‌رسد حقوق انسان، بشر، حقوق کودک، حقوق شهروند در اندیشه‌ی ایشان از جایگاه بسیار والایی برخوردار است.
در منظر مقام معظم رهبری نیز آیین شهروندی مقوله ای بسیار زیبا و جذاب است، بحث های حقوق شهروندی، مقوله کرامت شهروندی، آزادی، مشارکت و موضوعاتی از این قبیل، مفاهیمی است که از دیدگاه مقام معظم رهبری مطرح و پیگیری شده است. از نظر ایشان، همه‌ی مردم از حقوق شهروندی برخوردارند. این امر به ویژه در مورد اقلّیت‌ها و حتی در مورد افرادی که به نظام اسلامی اعتقادی ندارند، به صراحت آمده است. در لسان رهبر معظم انقلاب، حقوق شهروندی نباید به عنوان یک امر وارداتی تلقی گردد و نباید آن را به یک امر افراطی فرو کاست.
امروزه حقوق شهروندی چه در عرصه حقوق داخلی چه در عرصه حقوق بین‌الملل به یکی از مفاهیم برجسته حقوقی تبدیل شده که آوازه ی آن روز به روز بیشتر در گوش آدمیان طنین انداز می‌شود بنابراین دیدگاه امام و رهبری به عنوان بنیانگذار و رهبر جمهوری اسلامی ایران در این مورد خاص باید به صورت مبسوط تشریح شود تا بتوانیم در مقابل ادعاها و حربه های سیاسی دشمنان برای فشار به جمهوری اسلامی جلوگیری نماییم.
البته در بحث حقوق شهروندی اگرچه ادبیات فربه ای در متون و منابع خارجی وجود دارد ولی در منابع داخلی بسیار ناچیز به این مفهوم و اقتضائات آن پرداخت شده است. از این روست که در این درسنامه برآنیم تا برخی از وجوه و ابعاد نظری و الزامات و آثار عملی این مقوله را از منظر مقام معظم رهبری و امام خمینی(ره) مورد بررسی قرار دهیم.
لازم به ذکر است، در باب تشریح دیدگاه امام و رهبری در زمینه ی حقوق شهروندی نیز تا کنون تلاش قابل توجهی نشده است. البته در دهه ی اخیر در این موضوع نگارش هایی شده است که بعضا با نگرش های سیاسی همراه بوده و بیشتر تابعی از تمایلات زودگذر اجتماعی یا شعارهای ذائقه ساز سیاسی همراه بوده است.
با توجه به اهمیت حقوق شهروندی و رابطه ی مستقیم آن با دموکراسی و از طرفی نوپا بودن نظام ولایی با عنوان رسمی جمهوری اسلامی، پرداختن مباحث نظری حکومت میتواند نقش موثری در نظریه پردازی و در نهایت تثبیت نظری و عملی نظام مبتنی بر ولایت فقیه داشته باشد بر همین اساس از مهم ترین اهداف این درسنامه پژوهشی بررسی و تشریح مفهوم حقوق شهروندی و ماهیت آن در نظام ولایی بر پایه ی دیدگاه امام(ره) و مقام معظم رهبری(مدظله العالی) می‌باشد.

مطالب مرتبط:

نظرات کاربران

دیدگاه بگذارید

avatar
  Subscribe  

اصل عدالت اگر چه به عنوان یکی از مهمترین رکن های دین اسلام مطرح اسـت اما تـاکنون بیـان روشن و کاملی درباره معیارهای عدالت، بویژه در حوزه «اقتصادی و نسبت آن با عدالت اجتمـاعی» توسط متفکران اسلامی ارائه نشده اسـت. امام خمینی(ره): در ترسیم مسیر حرکت جمهوری اسلامی، عدالت را به عنوان سنگ‌بنایی اساسی معرفی […]

موسسه ایمان جهادی – صهـبا

دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیت‌الله‌العظمی سیدعلی خامنه‌ای (مد‌ظله‌العالی)

پایگاه اطلاع رسانی دفتر مقام معظم رهبری

سمن اندیشه ولایت

http://www.lohvaghalam.ir/

موسسه حدیث لوح و قلم

دفتر اعزام مبلغ دانشگاه امام صادق(ع)

موسسه مطالعات راهبردی علوم و معارف اسلام

پایگاه اطلاع‌رسانی هم‌اندیشی یاران انقلاب اسلامی

نهضت مردمی پوستر انقلاب

انتشارات حدیث راه عشق

موسسه قدر ولایت

بنیاد فرهنگ و اندیشه اسلامی

موسسه طلایه داران نور آفاق

مؤسسه فرهنگی ولاء منتظر

AIM

بنیاد فرهنگ و اندیشه اعتلاء

گروه روشنای علم

موسسه فرهنگی سراج اندیشه اسلامی

اندیشکده راهبردی تبیین

کمیته حدیث ولایت بسیج دانشجویی دانشگاه امام صادق(ع)