۲۸ آذر ۱۳۹۷ مصادف با   10 ربیع الثانی 1440

مسجد در اندیشه رهبر معظم انقلاب (۱7)

مسجد پایگاه ارتباطی متناسب با جوامع اسلامی

رهبر انقلاب کارکرد ارتباطی منبر را یکی از جلوه­ های مهم تبلیغ در مسجد معرفی می­ کنند و معتقدند باید ضمن توجه به شیوه ­های سنتی تبلیغ به سایر ابعاد و شیوه­ های ارتباطی نوظهور نیز توجه نمود: « امروز وظایف حوزه‌های علمیه با گذشته تفاوت‌های زیادی کرده است. حوزه‌ی علمیه فقط برای اقامه‌ی جماعت نیست. منبر رفتن به صورت سنتی هم اگر محتوای عالی و پُر مغزی نداشته باشد، کافی نیست.

مسجد در اندیشه رهبر معظم انقلاب (۱6)

مهم ترین بستر رسانه ای در عصر حاضر

به این سان می بینیم از آغاز چگونه مسجد، پیوندی ناگسستنی با عبادت، فرهنگ، اقتصاد و سیاست دارد. و چگونه با این آیات، ولایت مشرکان را بر مسجدالحرام لغو می کند واجازه نمی دهد سیاست را ازاسلام و مسجد جدا سازد واداره و عمارت مسجد و سقایت حجاج از مشرکان را به دست گیرند. بلکه باید عمارت و ولایت مساجدخدا به دست افراد با ایمان ومتعهد وعامل به دستورهای اسلام باشد وآنها جز از خدا از کسی نترسند. با این آیات از زمان پیامبر مسجد به صورت کانون عبادی- سیاسی در آمد.» بدین جهت، مسجد رسانه ای، مبتنی بر تصور پیشین مسجد سیاسی است. با عدم فرض مسجد سیاسی، تصور مسجد رسانه ای نامعقول است.

مسجد در اندیشه رهبر معظم انقلاب (۱5)

ویژگی های تربیتی و آموزشی مسجد طراز انقلاب اسلامی

نقش آموزشی(تعلیمی) و پرورشی(تربیتی) مسجد پس از جنبه های عبادی آن، سرآمد دیگر ابعاد است. اساساً پی ریزی مسجد در اسلام، پی ریزی بزرگترین مدرسه اسلامی بود. مسلمانان تا چند قرن پیش، با پدیده ای به نام مدرسه – به معنای غربی و امروزی آن – روبرو نبودند. پیش از پیدایش مدرسه – که تاریخ پیدایش آن به دو قرن نمی رسد – مسجد، یگانه مرکز مهم آموزشی ـ فرهنگی در کشورهای اسلامی بوده است. تا جایی که روزگاری این مسأله در میان فقیهان مطرح بوده که آیا تأسیس مدرسه جایز است یا نه؟

مسجد در اندیشه رهبر معظم انقلاب (۱4)

محفل رشد و تعالی انسان ها

مسجد؛ کانون پیوند صالحان است. کارشناسان تربیت بالاتفاق بر نقش ویژه ی دوست و معاشر خوب در تربیت انسان تاکید دارند. اسلام نیز مروّج و حامی همین اصل تربیتی است. هم در قرآن کریم و هم در روایات معصومین علیهم السلام، نکات فراوانی پیرامون اهمیت و ضرورت یافتن دوستان خوب، راه های امتحان و آزمودن دوستان، آداب دوستی و معاشرت، حقوق دوستان و معاشران، مراقبت و حفظ دوستی با صالحان و … وجود دارد.

مسجد در اندیشه رهبر معظم انقلاب (13)

سیاستگذاری مساجد

تمامی مساجد باید براساس یک هدفگذاری مشخص و ترسیم یک قله معین، یک نقشه راه و یک استراتژی و راهبرد متناسب را ترسیم کنند و براساس برنامه های بلند مدت، میان مدت و کوتاه مدت، راهکارها و روش های بومی و اثرگذار را اتخاذ نمایند. البته متاسفانه بسیاری از مجموع های مذهبی و انقلابی فاقد یک سند راهبردی هستند و درگیر روزمرگی و برنامه های کوتاه مدت شده اند.

مسجد در اندیشه رهبر معظم انقلاب (12)

مسجد طراز نظام اسلامی

برای تبیین جایگاه و شاخصه‌های مسجد طراز اسلامی باید بازگشتی به صدر اسلام داشت و بررسی کرد که در آن زمان هدف از تشکیل بنای «مسجد» چه بوده و نیّات و خواسته‌‌های نبی اکرم(صلی الله علیه و آله) در مورد مسجد چیست؛ زیرا مشخص کردن کارکرد مسجد در  صدر اسلام می‌تواند بهترین الگو در تهیه و تدوین مسجد جامع طراز اسلامی باشد.

مسجد در اندیشه رهبر معظم انقلاب (11)

واکاوی و آسیب شناسی وضع موجود مساجد

می توان گفت مسجد مانند نهادهای دیگر اجتماعی هم می­ تواند تأثیرگذاری مثبتی در جامعه داشته باشد و هم تأثیرپذیر و آسیب پذیر باشد که در این نوشتار به بُعد تأثیرپذیری و آسیب شناسی مسجد از جنبه های مختلف سیاسی و اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی و پیامدهای آن با توجه به اندیشه­ های رهبر معظم انقلاب حضرت آیت الله خامنه ­ای خواهیم پرداخت.

مسجد در اندیشه رهبر معظم انقلاب (10)

نقش عبادی و هویت ساز مسجد

بصیرت، یکی از عوامل تشکیل دهنده شخصیت انسان ها است. لذا ابتدا لازم است تاثیر مساجد در ساختن شخصیت انسان ها مورد بررسی قرار گیرد تا دریابیم که چگونه این پایگاه مهم اجتماعی دینی می‌تواند موثرترین عامل در ایجاد بصیرت دینی باشد.

مسجد در اندیشه رهبر معظم انقلاب (9)

ابعاد فرهنگی مساجد در اسلام

اصلی‌ترین پایگاه‌های فعالیت‌های فرهنگی چه در دوران پیامبر عظیم‌الشان(ص) و چه در دوران ائمه اطهار مساجد بوده‌اند. نقش مساجد بر هویت و فرهنگ اسلامی تا بدان‌ جاست که با دور شدن از مساجد، نتیجه‌ای جز تخریب ظاهری و باطنی و همین‌طور سقوط مبانی فرهنگ در وهله‌ی نخست و از میان رفتن وحدت اسلامی در وهله‌ی دوم در پی نخواهد داشت.

مسجد در اندیشه رهبر معظم انقلاب (8)

نقش مساجد در ترویج قرض‌الحسنه و حمایت از نیازمندان

یکی از کارکردهای مفید و قابل تقدیر مساجد تشکیل صندوق‌های قرض الحسنه با همکاری و مشارکت خیرین است. در نظام اقتصادی اسلام توجه خاصی به نیازمندان و دست‌گیری از آن‌ها شده و از این رو سنت حسنه قرض و وام بار‌ها در آیات و روایات مورد تأیید فراوان قرار گرفته است. قرض الحسنه در واقع موجب رشد تولید و توسعه اقتصادی شده و با مبارزه با فعالیت‌های غیر مولد، رباخواری، ذخیره سازی ناکارآمد ثروت و… تاثیر مطلوبی بر وضعیت اقتصادی خواهد داشت.

مسجد در اندیشه رهبر معظم انقلاب (7)

رسالت مساجد در اقتصاد جوامع اسلامی

یکی از نکاتی که اولین بار با دیدن ابنیه تاریخی و آثار باستانی به جا مانده از گذشته، به ویژه بعد از ورود اسلام به ایران، توجه همه را جلب می‌کند، نزدیکی دو مرکز بزرگ عبادی و اقتصادیِ آن زمان، یعنی مسجد و بازار است که حکایت از ارتباط عمیق آن‌ها دارد. مساجد از صدر اسلام، علاوه بر کارکردهای معنوی، سیاسی، اجتماعی و فرهنگی، کارکردهای اقتصادی نیز داشته‌اند؛ از این رو در ایران نیز بعد از ورود اسلام، این نقش مساجد پررنگ می‌باشد، به گونه‌ای که مساجد در دل بازار‌ها خودنمایی کرده و با حفظ این رویکرد، فعالیت‌های اقتصادیِ مسلمانان به وظایف عبادی آن‌ها گره خورده بود.

مسجد در اندیشه رهبر معظم انقلاب (6)

ثمرات و جلوه ­های کارکرد اجتماعی مسجد

مساجد بهترین مکان برای رجوع مردم و رسیدگی به مشکلات مظلومان و حل اختلافاتی باشد که در حد رجوع به مرجع قضایی نیست و با وساطت بزرگان حل می ­شود. یا برای مثال متولیان مسجد از قضات محل و مسجد دعوت کند تا هفته ای چند ساعت در مسجد حضور یابند و مشکلات مردم را رسیدگی کنند.

12

اصل عدالت اگر چه به عنوان یکی از مهمترین رکن های دین اسلام مطرح اسـت اما تـاکنون بیـان روشن و کاملی درباره معیارهای عدالت، بویژه در حوزه «اقتصادی و نسبت آن با عدالت اجتمـاعی» توسط متفکران اسلامی ارائه نشده اسـت. امام خمینی(ره): در ترسیم مسیر حرکت جمهوری اسلامی، عدالت را به عنوان سنگ‌بنایی اساسی معرفی […]

موسسه ایمان جهادی – صهـبا

دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیت‌الله‌العظمی سیدعلی خامنه‌ای (مد‌ظله‌العالی)

پایگاه اطلاع رسانی دفتر مقام معظم رهبری

سمن اندیشه ولایت

http://www.lohvaghalam.ir/

موسسه حدیث لوح و قلم

دفتر اعزام مبلغ دانشگاه امام صادق(ع)

موسسه مطالعات راهبردی علوم و معارف اسلام

پایگاه اطلاع‌رسانی هم‌اندیشی یاران انقلاب اسلامی

نهضت مردمی پوستر انقلاب

انتشارات حدیث راه عشق

موسسه قدر ولایت

بنیاد فرهنگ و اندیشه اسلامی

موسسه طلایه داران نور آفاق

مؤسسه فرهنگی ولاء منتظر

AIM

بنیاد فرهنگ و اندیشه اعتلاء

گروه روشنای علم

موسسه فرهنگی سراج اندیشه اسلامی

اندیشکده راهبردی تبیین