۲۳ آبان ۱۳۹۷ مصادف با   5 ربیع الاول 1440
تاریخ: ۲۳ مهر ۱۳۹۷ |   تعداد بازدیدها: 242
کد خبر:69073
| ف | | |

مسجد در اندیشه رهبر معظم انقلاب (۱7)

مسجد پایگاه ارتباطی متناسب با جوامع اسلامی

رهبر انقلاب کارکرد ارتباطی منبر را یکی از جلوه­ های مهم تبلیغ در مسجد معرفی می­ کنند و معتقدند باید ضمن توجه به شیوه ­های سنتی تبلیغ به سایر ابعاد و شیوه­ های ارتباطی نوظهور نیز توجه نمود: « امروز وظایف حوزه‌های علمیه با گذشته تفاوت‌های زیادی کرده است. حوزه‌ی علمیه فقط برای اقامه‌ی جماعت نیست. منبر رفتن به صورت سنتی هم اگر محتوای عالی و پُر مغزی نداشته باشد، کافی نیست.

پایگاه تحلیلی مصداق کارکرد وسایل ارتباط جمعی در برقراری هر چه عمیق تر ارتباط با انسان خلاصه و متمرکز می شود. اگر چنین باشد، باید ببینیم مسجد، به عنوان پایگاهی ارتباطی و بسیار مهم، چه نقشی در افزایش پیوندهای انسانی و توسعه فرهنگ اسلامی ایفا کرده است.

نفوذ در قلب ها و در افکار، به مراتب اقتداری افزون تر در افکار می سازد. رسانه های جمعی مورد تأکید فرهنگ اسلامی، که عمدتاً بر نقش رسانه ای مسجد و خطابه و ارتباط­ ها و پیوندهای حضوری انگشت می گذارد و البته وسایل و تکنیک ­های نوین را هم نفی نمی­ کند و می­ پذیرد، در این نکته حکمت­ آمیز هدایتی خلاصه می ­شود، زیرا در این مدل ارتباطی، انسان با انسان حضوراً در ارتباط است و این شیوه ارتباط، در تصرف قلب ها و تسخیر افکار به مراتب مؤثرتر است.(۱)

رهبر معظم انقلاب اهمیت جایگاه تبلیغ و مبلّغ را اینگونه تبیین می­کنند: « مبلّغ، با زبان خود، با دل خود، با جان خود، با روح خود، با همّت خود و با روشن‌بینی خود حرکت می‌کند… مبلّغان با همین روش، با همین شیوه، با همین روحیه، با همین اهداف باید حرکت الهی خود را ادامه دهند. انقلاب هم همین‌طور پیروز شد. بیشتر شما جوانان، آن روزها را درک نکرده‌اید. آن روزها هم مبلّغان دینی رفتند اطراف عالم اسلام را، اطراف کشور را، روستاها را، شهرها را، مسجدها را، محلّات را، داخل خانه‌ها را روشن کردند(۲)

لذا مقام معظم رهبری استفاده از تمام ظرفیت های تبلیغی و ارتباطی مساجد در عصر کنونی و در زمان استقرار حکومت اسلامی را یکی از نکات مهم بیان می­دارند: « امروز در کشور ما، مسؤولان طراز اوّلِ کشور درد دین دارند؛ آنچه که از دین می فهمند، می خواهند آن را اجرا کنند. زمینه‌ها فراهم است؛ هرچند که رسانه‌های تبلیغی انصافاً قصور دارند. شما این رسانه تبلیغی خودتان را مغتنم بشمارید. البته همه آنها هم وظیفه دارند خودشان را اصلاح کنند؛ لیکن شما این منبر تبلیغ و این پایگاه عظیم تبلیغ مسجد و حسینیه و زیر خیمه امام‌حسین علیه‌السّلام را قدر بدانید. این چیزِ بسیار نافذ و مؤثّر و مبارکی است(۳)

منبر؛ جلوه­ای از رسانه گفتاری
پرنمود ترین و قدیمی ­ترین بخش تبلیغی ارتباطی مسجد، منبر است. سخنرانی های رسمی، وعظ های اخلاقی و اعلان خلافت همه و همه از این رسانه به گوش همگان می رسید. شاید بخاطر پررنگی رسانه ای این بخش از مسجد است که عده ای از پرداختن به مناره و ساختمان مسجد و… چشم پوشی کرده اند و فقط به رسانه منبر پرداخته اند. اهمیت منبر در دوره اسلامی با جایگاه مسجد در فرهنگ اسلامی پیوند دارد.  مسجد که در مقایسه با کلیسا سادگی بیشتری دارد، در عین حال نقش اجتماعی آن پررنگ تر به نظر می رسد.
همچنین رسانه منبر یکی از مهم ترین ابزارهای انقلابیون برای پیگیری اهداف انقلاب اسلامی بوده و هست. همزمان با شکل گیری انقلاب در دهه چهل، علما و دانشوران اسلامی برای مقابله با دستگاه تبلیغاتی پهلوی از این رسانه به نحو شایسته استقاده می کردند.(۴)

رهبر انقلاب کارکرد ارتباطی منبر را یکی از جلوه­ های مهم تبلیغ در مسجد معرفی می­ کنند و معتقدند باید ضمن توجه به شیوه ­های سنتی تبلیغ به سایر ابعاد و شیوه­ های ارتباطی نوظهور نیز توجه نمود: « امروز وظایف حوزه‌های علمیه با گذشته تفاوت‌های زیادی کرده است. حوزه‌ی علمیه فقط برای اقامه‌ی جماعت نیست. منبر رفتن به صورت سنتی هم اگر محتوای عالی و پُر مغزی نداشته باشد، کافی نیست. امروز شما ببینید وسایل تبلیغ در دنیا چقدر متنوع شده؛ … امروز ما در یک میدان جنگ و کارزار حقیقىِ فکری قرار داریم. این کارزار فکری به‌هیچ‌وجه به زیان ما نیست؛ به سود ماست. اگر وارد این میدان بشویم و آنچه را که نیاز ماست بیرون بکشیم و صرف کنیم، قطعاً بُرد با ماست؛ لیکن مسأله این است که ما باید این کار را بکنیم. امروز حوزه‌های علمیه وظیفه‌ی هدایت قشرهای گوناگون را در سطوح مختلف بر عهده دارند. البته من اعتقاد دارم که تبلیغ سنتی ما – که مسجد و منبر و سخنرانىِ روبه‌روست – بدیل ندارد؛ این را باید حفظ کنیم. این‌که شما بنشینید بایک نفر روبه‌رو صحبت کنید؛ نگاه شما به او بیفتد، نگاه او به شما بیفتد و نفس گرم شما به او برسد، این چیز خیلی خوبی است؛ این را باید حفظ کنیم؛ لیکن این کافی نیست. امروز وسایل تبلیغ نوشتاری و گفتاری به‌قدری متنوع و زیاد است که اگر روحانیت دین از این قافله عقب بماند، قطعاً یک خسارت بزرگ تاریخی برای او پیش خواهد آمد(۵)

در ادامه رهبر انقلاب تقویت ایمان مبلغان و ائمه جماعات را به عنوان فرستدگان اصلی پیام از مهم­ترین اصول تبلیغ دین در بستر مسجد معرفی می­کنند: « روحانیت می تواند نقش ایفا کند؛ هم خودسازىِ درونی، خودسازىِ علمی و عملی، هم تشویق جوانان و آحاد مردم به حضور در همین میدان‌ها، و هم بالاتر از همه تقویت ایمان مردم؛ که این مهمترین کاری است که ما معممین و روحانیون می توانیم انجام دهیم. تقویت ایمان هم بیش از زبان، عمل لازم دارد؛ البته زبان و شیوه‌های تبلیغ و روش‌های نو و محتوای عالی هم لازم دارد(۶) در پایان سخن، بیانی مهم در تبیین راهبرد تبلیغی مساجد و وظایف روحانیون در عصر کنونی و بهره مندی از شیوه­ های ارتباطی مؤثر را از کلام رهبر انقلاب اشاره خواهیم کرد: « وظیفه‌ی ما چیست؟ اولین وظیفه‌ی ما این است که این نقش روحانیت اصیل را جدی بگیریم. من بارها گفته‌ام که با همه‌ی این وسایل ارتباط جمعی ای که وجود دارد – البته روحانیت باید از همه‌ی این وسایل ارتباط جمعی استفاده کند؛ از اینترنت و تکنولوژی های جدید ارتباطاتی باید همه‌ی روحانیت برای دین استفاده کند؛ همچنانی که از رادیو و تلویزیون و بقیه‌ی چیزها استفاده میکند – در عین حال، مسجد، جلسه‌ی مذهبی، نشستن روبه‌روی مردم، دهان به دهان و نفس به نفس با مردم حرف زدن، یک نقش بی بدیل دارد و هیچ چیزی جای این را نمی گیرد و این هم مال شماست. … قدر مساجد را بدانیم؛ قدر جلسات مذهبی را بدانیم. و مسجد مورد بیاعتنایی قرار نگیرد(۷) 


(۱) ر.ک. به رضایی؛ علی، مقاله جایگاه مساجد در فرهنگ اسلامی، به آدرس اینترنتی:http://www.ghadeer.org
(۲) بخشی از بیانات مقام معظم رهبری در دیدار جمعی از روحانیون، ۱۳۷۸/۰۱/۲۳

(۳) بخشی از بیانات مقام معظم رهبری در دیدار جمعی از روحانیون، .۱۳۷۸/۰۱/۲۳
(۴) پور عیسی؛ حمید ، عضو هیات علمی دانشگاه گیلان، ۱۳۹۵، پایگاه خبری تحلیلی روشن خبر، سرویس خبر اجتماعی، کد خبر: ۱۹۰۸۳، انتشار یافته به آدرس اینترنتی:roshankhabar.com
(۵) بخشی از بیانات مقام معظم رهبری در دیدار جمعی از روحانیون استان کرمان‌، ۱۳۸۴/۰۲/۱۱

(۶) همان.
(۷) بخشی از بیانات مقام معظم رهبری در دیدار روحانیون استان سمنان،۱۳۸۵/۰۸/۱۷

مطالب مرتبط:

نظرات کاربران

دیدگاه بگذارید

اولین نفری باشید که نظر میگذارد

avatar

اصل عدالت اگر چه به عنوان یکی از مهمترین رکن های دین اسلام مطرح اسـت اما تـاکنون بیـان روشن و کاملی درباره معیارهای عدالت، بویژه در حوزه «اقتصادی و نسبت آن با عدالت اجتمـاعی» توسط متفکران اسلامی ارائه نشده اسـت. امام خمینی(ره): در ترسیم مسیر حرکت جمهوری اسلامی، عدالت را به عنوان سنگ‌بنایی اساسی معرفی […]

موسسه ایمان جهادی – صهـبا

دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیت‌الله‌العظمی سیدعلی خامنه‌ای (مد‌ظله‌العالی)

پایگاه اطلاع رسانی دفتر مقام معظم رهبری

سمن اندیشه ولایت

http://www.lohvaghalam.ir/

موسسه حدیث لوح و قلم

دفتر اعزام مبلغ دانشگاه امام صادق(ع)

موسسه مطالعات راهبردی علوم و معارف اسلام

پایگاه اطلاع‌رسانی هم‌اندیشی یاران انقلاب اسلامی

نهضت مردمی پوستر انقلاب

انتشارات حدیث راه عشق

موسسه قدر ولایت

بنیاد فرهنگ و اندیشه اسلامی

موسسه طلایه داران نور آفاق

مؤسسه فرهنگی ولاء منتظر

AIM

بنیاد فرهنگ و اندیشه اعتلاء

گروه روشنای علم

موسسه فرهنگی سراج اندیشه اسلامی