۲۸ آذر ۱۳۹۷ مصادف با   10 ربیع الثانی 1440
تاریخ: ۳ مهر ۱۳۹۷ |   تعداد بازدیدها: 11,340
کد خبر:68734
| ف | | |

مسجد در اندیشه رهبر معظم انقلاب (6)

ثمرات و جلوه ­های کارکرد اجتماعی مسجد

مساجد بهترین مکان برای رجوع مردم و رسیدگی به مشکلات مظلومان و حل اختلافاتی باشد که در حد رجوع به مرجع قضایی نیست و با وساطت بزرگان حل می ­شود. یا برای مثال متولیان مسجد از قضات محل و مسجد دعوت کند تا هفته ای چند ساعت در مسجد حضور یابند و مشکلات مردم را رسیدگی کنند.

پایگاه تحلیلی مصداق/ مقام معظم رهبری تأکید دارند که: « اگر مسجد، کیفیت شایسته‌ی خود را بیابد، هزینه‌های مادی و معنوی بسیاری از دوش جامعه و مردم و مسئولان برداشته خواهد شد[۱] لذا در این بین می توان به برخی از دستاوردها و جلوه­ های اثرگذار مساجد که می­ توان تحت کارکردهای اجتماعی مساجد گنجاند را اشاره خواهیم کرد:

۱- ایجاد روحیه تعاون
مهمترین برکت مسجد تقویت و بهبود روحیه تعاون و مشارکت در بین مومنین است. خداوند در قران یک بار امر و یک بار نهی از تعاون را برای مومنین به کار برده است و فرموده است: «تَعاوَنُوا عَلَى الْبِرِّ وَ التَّقْوى‏ وَ لا تَعاوَنُوا عَلَى الْإِثْمِ وَ الْعُدْوانِ وَ اتَّقُوا اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ شَدیدُ الْعِقاب‏؛و یکدیگر را بر انجام کارهاى خیر و پرهیزکارى یارى نمایید، و یکدیگر را بر گناه و تجاوز یارى ندهید؛ و از خدا پروا کنید که خدا سخت کیفر است‏.»[۲] محدوده این تعاون با آنچه خداوند در آیه تذکر دادند به خوبی روشن است و شامل همه نیکی ها و پرهیزگاری، برای همه امور و همه سنین می شود.

 

۲- محفل مشورت خواهی(کارکرد مشورتی)
جایگاه و کارکرد مشورت در آموزه های دینی ما بسیار مهم و کلیدی است تا جاییکه خداوند دستور این کار را به رسولش داده و فرموده است: «وَ شاوِرْهُمْ‏ فِی الْأَمْرِ[۳] و با آنها در کارهایت مشورت کن.» و حضرت هم در مواردی بسیار مانند جنگ خندق و موارد دیگر این دستور پروردگار را عملی کردند تا عبودیت خود را اثبات کرده باشند. عرب‌ها پیش از اسلام، مکان‌هایی را برای رایزنی و مشورت داشتند و به آن‌ها نادی می‌گفتند، نادی از ندوه به معنای مشورت است؛ «دارالندوه» در کنار کعبه یکی از مکان‌هایی بوده که قصّی بن کلاب برای مشورت قریش قرار داده بود. با آمدن اسلام و ساخته شدن مساجد این وظیفه نیز به «مساجد» انتقال یافت.[۴] آن دسته از مسائل اجتماعی و سیاسی که لازم بود مسلمانان درباره‌ آن شور و گفتگو کنند، در مسجد مطرح می‌شد و مورد بحث و بررسی قرار می‌گرفت. در واقع مسجد پایگاهی برای مشورت با مردم بود. «از این رو نویسندگانی که مسجد را «مجلس شورای مسلمانان» نام نهاده‌اند، سخنی گزاف نگفته‌اند.»[۵]

 

۳- برقراری عدالت اجتماعی(کارکرد حقوقی)
یکی دیگر از کارکرد های اجتماعی مسجد، بحث برقراری کردت عدالت اجتماعی و رفع اختلافات محلی و ساکنان محل است. زیرا از زمانی که پیامبر(ص) مسجد را بنا نهادند، همواره آنان که مورد تعدى و ستم قرار مى گرفتند به مسجد پناه مى آوردند و حق مظلومان از ظالمان در مسجد گرفته مى شد. قضاوت هاى امیرالمؤمنین(ع) در «دکّه القضاء» مسجد کوفه، حاکی از این نقش کاربردی و کلیدی مسجد است.
با این توضیح می ­توان انتظار داشت، مساجد بهترین مکان برای رجوع مردم و رسیدگی به مشکلات مظلومان و حل اختلافاتی باشد که در حد رجوع به مرجع قضایی نیست و با وساطت بزرگان حل می ­شود. یا برای مثال متولیان مسجد از قضات محل و مسجد دعوت کند تا هفته ای چند ساعت در مسجد حضور یابند و مشکلات مردم را رسیدگی کنند.

 

۴- انسجام اجتماعی و اتحاد ملی
وحدت یکی از ضروریات جامعه اسلامی در بین فرق اسلامی است. قطعا اسلام ضربه های از دشمنان منافقان در طول این مدت خورده که مهم ترین علت ان وجود اختلافات و از بین رفتن وحدت در بین مسلمین بوده است. حضرت امام خمینی(ره) وحدت را باعث ضعف سلطه دشمن و از بین بردن مشکلات اجتماعی و اقتصادی مردم ما می دانستند و فرمودند: «مشکل عمده مسلمین همان دوری از اسلام و قرآن است و اگر مسلمین به حسب امری که خدای تبارک و تعالی فر موده است «واعتصموا بحبل الله جمیعاً و لاتفرقو ا» اگر به همین یک امر و نهی عمل می کردند تمام مشکلاتشان، مشکلات سیاسی، اجتماعی و اقتصاد ی شان رفع می شد و هیچ قدرتی نمی توانست با آن مقابله کند لکن مع الاسف به واسطه غفلت بعضی و عدم توجه بعضی و تغافل بعضی از این امر محروم ماندند و تا این امر الهی تحقق پیدا نکند باید مسلمین  انتظار گرفتاری های بیشتر داشته باشند.»[۶]
مقام معظم رهبری نیز نقش بی بدیل مسجد را در امور اجتماعی به خصوص در سطح محلات را، چنین بیان می دارند: « میان مسجد و مراکز آموزشی در هر محل، همکاری و پیوند تعریف شده و شایسته‌‌ای برقرار گردد. چه نیکوست که دانش آموزان برجسته و ممتاز در هر محل، در مسجد و در برابر چشم مردم و از سوی امام جماعت، تشویق شوند. مسجد باید رابطه‌ی خود را با جوانانی که ازدواج می­ کنند، با کسانی که به موفقیت های علمی و اجتماعی و هنری و ورزشی دست می‌یابند، با صاحب همّتانی که کمک به دیگران را وجهه‌ی همت می سازند، با غمدیدگانی که غمگساری می‌جویند، و حتی با نوزادانی که متولد می شوند، برقرار و مستحکم کند. مسجد باید در هر منطقه و محل؛ مأمن و مایه‌ی خیر و برکت باشد و به طریق اولی، وسیله‌ی زحمت و آزار مجاوران نگردد[۷]


[۱] بخشی از پیام رهبر معظم انقلاب به بیستمین اجلاس سراسری نماز، مورخ: ۱۳۹۰/۰۷/۱۹
[۲] قرآن کریم، سوره مبارکه مائده، آیه ۲٫
[۳] قرآن کریم، سوره مبارکه آل عمران، آیه۱۵۹.
[۴] محرمی، غلامحسین، نقش مسجد در جامعه‌اسلامی (از آغاز تا عصر عباسیان)، ج اول، موسسه‌ فرهنگی انتشاراتی یمین، ۱۳۶۹. ص ۱۵۸٫
[۵] نوبهار، رحیم، سیمای مسجد،جلد دوم،چاپ دوم، بی‌جا: مولف، پائیز ۱۳۶۷، ص ۷۴٫
[۶] امام خمینی، حکومت اسلامی، ص ۳۶.
[۷] بخشی از بیانات رهبر معظم انقلاب، ۱۳۸۹/۰۷/۲۰

مطالب مرتبط:

نظرات کاربران

دیدگاه بگذارید

اولین نفری باشید که نظر میگذارد

avatar

اصل عدالت اگر چه به عنوان یکی از مهمترین رکن های دین اسلام مطرح اسـت اما تـاکنون بیـان روشن و کاملی درباره معیارهای عدالت، بویژه در حوزه «اقتصادی و نسبت آن با عدالت اجتمـاعی» توسط متفکران اسلامی ارائه نشده اسـت. امام خمینی(ره): در ترسیم مسیر حرکت جمهوری اسلامی، عدالت را به عنوان سنگ‌بنایی اساسی معرفی […]

موسسه ایمان جهادی – صهـبا

دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیت‌الله‌العظمی سیدعلی خامنه‌ای (مد‌ظله‌العالی)

پایگاه اطلاع رسانی دفتر مقام معظم رهبری

سمن اندیشه ولایت

http://www.lohvaghalam.ir/

موسسه حدیث لوح و قلم

دفتر اعزام مبلغ دانشگاه امام صادق(ع)

موسسه مطالعات راهبردی علوم و معارف اسلام

پایگاه اطلاع‌رسانی هم‌اندیشی یاران انقلاب اسلامی

نهضت مردمی پوستر انقلاب

انتشارات حدیث راه عشق

موسسه قدر ولایت

بنیاد فرهنگ و اندیشه اسلامی

موسسه طلایه داران نور آفاق

مؤسسه فرهنگی ولاء منتظر

AIM

بنیاد فرهنگ و اندیشه اعتلاء

گروه روشنای علم

موسسه فرهنگی سراج اندیشه اسلامی

اندیشکده راهبردی تبیین