۳۰ شهریور ۱۳۹۷ مصادف با   10 محرم 1440
تاریخ: ۱۴ شهریور ۱۳۹۷ |   تعداد بازدیدها: 11,538
کد خبر:68383
| ف | | |

مفهوم فرهنگ انقلابی در تحقق گفتمانی انقلاب (10)

موانع تحقق فرهنگ انقلاب

به اعتقاد مقام معظم رهبری، عمده نظر و هدف نهادهای فرهنگی و انقلابی باید این باشد که چتر گفتمان انقلابی را در کشور باز کنند. لذا توصیه معظم له به جبهه انقلاب اسلامی و نهادهای فرهنگی این است که: « … ما باید در دل ها نفوذ کنیم و باید کارهایمان را ارزیابی کنیم که چقدر دل ها را جذب کرده ایم؟

پایگاه تحلیلی مصداق/ در اینجا علل عدم دستیابی انقلاب اسلامی ایران به همه آرمان‌ها و شعارهایش بر اساس بیانات رهبر معظم انقلاب در طی این سال‌ها به شرح زیر خواهیم آورد:

  1. زمان بر بودن دستیابی به اهداف بلند مدت؛
  2. تحمیل فشارهای خارجی(جنگ، تحریم و …) برای کند کردن حرت نظام به سمت آرمان ­ها؛
  3. توجه به دستیابی به حجم قابل توجهی از اهداف مورد اهتمام؛
  4. موانع درونی(ضعف های فکری، راحت طلبی، عادت های اجتماعی غلط)؛
  5. عدم اهتمام برخی از مسئولین به همه آرمان­های انقلاب.[۱]

ریشه شکل­ گیری تفکرات قالبی و ذهنیت­ های منفی نسبت به انقلاب، تفکر انقلابی و فرهنگ انقلابی را باید در تمامی ابعاد و عملکرد نهادهای سیاسی، مدیریتی، اداری، فرهنگی، اقتصادی و ضعف نهادهای مذهبی، روحانیت، نیروهای مذهبی و انقلابی در معرفی مفهوم واقعی فرهنگ انقلابی و نقش آن در سال­ های اخیر و جنبه راهگشای آن در آینده ایران و جهان معرفی کرد. در این بین براساس نگاه رهبر معظم انقلاب می­توان به برخی از موانع تحقق فرهنگ انقلابی در ساختارهای سیاسی، مدیریتی، اجرایی و در ذهن و رفتار مسئولین و مردم اشاره کرد:

عدم درک اهمیت و جایگاه فرهنگ در اصلاح جامعه
عدم درک اهمیت و جایگاه فرهنگ در اصلاح جامعه و تقدم مسائل بی اهمیت یا با اولویت­ کمتر، نه تنها هزینه ­ها و توان نیروی انسانی را بالا می­ برد بلکه، مسئله و معضل به صورت واقعی حل نخواهد شد. این مسئله در بیان رهبر معظم انقلاب اینگونه تبیین شده است: « ببینید فرهنگ در همه مراحل، عنصر اصلی است. وقتی هم که نوبت به دوره بازسازی و بازپروری ذخایر ملی برسد، آن چیزی که برای یک ملت به کار می­ آید فرهنگ است. اگر [ملتی] فرهنگ پیشرفته خوبِ سالمی داشت، این اقتدار، در جهت حیات و رشد بشریت و در جهت خدمت به بشریت به کار خواهد رفت.»[۲]

عدم نگاه عمیق به مقوله فرهنگ و استفاده از افراد خبره
عدم نگاه عمیق و کارشناسانه به مقوله فرهنگ و عدم استفاده از افراد صاحب نظر از دیگر عوامل عدم تجلی فرهنگ در ارکان جامعه دانست. مقام معظم رهبری این موضوع را نیز جزو اصلی ترین موانع تحقق گفتمان فرهنگ انقلابی بیان داشته ­اند: « همه کارها را خُبره ها انجام می دهند؛ چرا کار فرهنگی را خُبره ها نباید انجام بدهند و هرکسی وارد میدان کار فرهنگی بشود و چیزی بگوید و نظری بدهد و اقدامی بکند؟! متأسفانه خیلی از کسانی که می توانند کار فرهنگی بکنند، به کارهای اجرایی و یا سیاسی مشغولند، یا حتّی اگر با نام فرهنگی هم حضور دارند، باطن کار، با کار سیاسی است[۳]

حجم عظیم فعالیت های فرهنگ به جای مانده
متاسفانه جامعه ایرانی در دهه پنجاه، با وجود بسیاری از شواهد توسعه غربی، ولی در باطن و در اکثریت مناطق جغرافیایی نه تنها از پیشرفت مادی در ابعاد سیاسی، اجتماعی و اقتصادی به صورت واقعی بهره نداشت، بلکه میراثی از فرهنگ غلط جامانده از سلسله­ های پادشان گذشته و فرهنگ منحط و نه فرهنگ خوب غربی در فرهنگ ایرانی و دینی ما دیده می ­شد. بعد از پیروزی انقلاب نیز هجمه دشمنان و بددلان خارجی و به خصوص داخلی، سبب ترویج بیش از پیش فرهنگ غلط از جمله سست شدن بنیان خانواده، گسترش اعتیاد، بی اعتمادی عمومی، کم رنگ شدن روحیه دینی و مشارکت­ های اجتماعی و مسائلی اینچنینی به خصوص در دهه هفتاد شد و دستگاه ­ها و نهادهای فرهنگی در غفلت و عدم رویکرد فعال به سر می ­بردند. رهبر معظم انقلاب این دغدغه را در اوایل دهه هفتاد اینگونه گوشزد می­کنند: « مقوله فرهنگ همچنانی که اهالی درد و سوز می­ دانند، در کشور ما مقوله مظلومی است. انقلاب ما، انقلابی مبتنی بر یک منش و نگرش فرهنگی بود و هر حرکت ارزشی، این خصوصیت را دارد. ما باید بیش از پیش از تلاش­ های دیگر، به تلاش فرهنگ اسلامی می ­پرداختیم[۴]

لذا حال بعد از چهار دهه از استقرار جمهوری اسلامی حجم بسیار زیادی از فعالیت­ های مغفول مانده در حوزه فرهنگ انقلابی بر جای مانده است که باید با سرعت و هوشمندی بیشتری صورت گیرد.

قطع شبکه های ارتباطی و شکاف فرهنگی
سرنگونی رژیم سلطنتی پهلوی بواسطه عدم توجه به باورها و ارزش­ ها دینی و فرهنگی جامعه آغاز شد و عامل اصلی پیوند اقشار مختلف جامعه ایرانی در جهت ایجاد یک ساختار جدید شد. لذا تداوم انقلاب اسلامی نیز در گرو اتحاد فکری و ذهنی مردم است، اگر تفکرات قالبی و سوء تفاهمات میان اقشار مختلف جامعه افزایش یابد و شکاف فرهنگی میان مردم ایجاد شود، نه تنها آرمان­ های انقلاب اسلامی محقق نخواهد شد، بلکه روز به روز شاهد کم رنگ شدن فرهنگ مطلوب اسلامی، ایرانی و انقلابی خواهیم بود.

لذا یکی از عوامل ترویج فرهنگ انقلابی، ارتباط و تعامل موثر میان اقشار مذهبی و انقلابی با سایر اقشار جامعه در بسترهای ارتباطی رسمی(در سطح مدارس، دانشگاه ­ها، پادگان ­ها و …) و غیر رسمی(محافل دوستانه، همسایگی، فامیلی و …) و نیز در سطوح حضوری(در سطح شهر، اتوبوس، تاکسی و …) و مجازی(شبکه­ های اجتماعی) می­ باشد. متاسفانه زندگی مادی و مشکلات اقتصادی و عدم درک اهمیت تبادل فرهنگی درون جامعه ایرانی هر روز فاصله افراد بین خود و نیز با سایر افراد جامعه کم رنگ شد. این فاصله در اولین گام، موجب عدم ترویج و نهادینه شدن فرهنگ اسلامی و انقلابی به ارکان جامعه و اقشار مختلف شد.

همانگونه که شکاف طبقاتی اقتصادی که ناشی از ناکارآمدی نظام اقتصادی است و موجب تفاوت فاحش دهک­ های مختلف اجتماعی خواهد شد، شکاف فرهنگی به مراتب آثار مخرب­تری در جامعه خواهد گذاشت. چه بسا ریشه رفاه طلبی و ثروت اندوزی افراد ثروتمند و عدم درک مشکلات افراد مستضعف جامعه در فرهنگ غلط است، ولی مفهوم شکاف فرهنگی مسئله ای عمیق تر و مهم تر است. به همان میزان که حضور چندین خانواده مرفه با درآمد چند میلیاردی با خانه­ ها و اتومبیل­ های گران قیمت در یک شهری که بسیاری از خانواده های آن شهر، حتی در تأمین نیازهای اولیه خویش ناتوان هستند، از مصادیق شکاف اقتصادی می باشد، شکاف فرهنگی نیز به معنای حضور افراد متفاوت با نگاه های مغایر فرهنگی با شکاف و تفاوت بسیار زیاد در یک جامعه است. برای مثال شاهد جامعه­ای هستیم که یکسری خانواده ها برای پیروزی انقلاب اسلامی، دفاع مقدس و حتی دفاع از حرم اهل بیت(علیهم السلام) شهدای بسیاری تقدیم اسلام کرده اند، در کنار همین خانواده ­ها، عده­ای هم هستند که نه تنها با اهداف و آرمان های انقلاب اسلامی مخالفند، بلکه با مفاهیم والای اسلامی همچون شهادت، جهاد، حجاب و … هیچ نسبتی ندارند و به جای فرهنگی اسلامی و انقلابی، فرهنگ شیطانی و غیرانسانی را انتخاب کرده اند. متأسفانه ما نتوانسته­ایم یک چرخه ارتباطی و بستر فرهنگی برای تبادل افکار در درون کشور ایجاد کنیم تا گروه ­های فکری و عقیدتی با آرامش و به دور از ذهنیت­ های کلیشه ­ای به گفتگو بپردازند.

 

عدم توجه به شاخص ­های فرهنگ انقلابی
به اعتقاد مقام معظم رهبری، عمده نظر و هدف نهادهای فرهنگی و انقلابی باید این باشد که چتر گفتمان انقلابی را در کشور باز کنند. ایشان تأکید می ­کنند « کسانی هستند که از تفکر انقلابی، اسم انقلابی و شاخصه های انقلابی خوششان نمی آید و می خواهند جمعش کنند. شاخصه هایی مثل عدالت اجتماعی، استکبارستیزی، محرومیت زدایی، خدمات اجتماعی و … . آنها می خواهند گفتمان انقلابی را محو کنند.» لذا توصیه معظم له به جبهه انقلاب اسلامی و نهادهای فرهنگی این است که: « … ما باید در دل ها نفوذ کنیم و باید کارهایمان را ارزیابی کنیم که چقدر دل ها را جذب کرده ایم؟ »[۵]

البته موارد دیگری همچون، روزمرگی و عدم اهتمام فرهنگ انقلابی و مدیریت جهادی در نهادهای فرهنگی دولتی، عدم وحدت رویه میان نهادها و مجموعه های فرهنگی مردمی و انقلابی، عدم تعامل و همفکری صاحب نظران و فعالان حوزه فرهنگ را از سایر عوامل و چالش­ های فراروی تحقق گفتمان انقلاب اسلامی و فرهنگ انقلابی برشمرد که باید به صورت مبسوط نسبت به شناسایی و رفع آن همت گمارد.


(۱)انقلاب اسلامی و نجات ایران از منجلاب نظام سلطه، منتشرشده در سایت اندیشکده راهبردی تبیین در تاریخ ۳/۵/۱۳۹۶
(۲)بخشی از بیانات رهبر معظم انقلاب. مورخ: ۲۸/۰۶/۱۳۷۵٫

(۳)بخشی از سخنرانی رهبر معظم انقلاب. مورخ: ۱۲/۱۰/۱۳۶۸.
(۴)بخشی از بیانات رهبر معظم انقلاب. مورخ: ۰۵/۰۵/۱۳۷۱٫
(۵)برگرفته از سخنان رهبر معظم انقلاب در جمع مسئولان جبهه فرهنگی انقلاب. مورخ: ۱۹/۰۸/۱۳۹۵٫

مطالب مرتبط:

نظرات کاربران

دیدگاه بگذارید

اولین نفری باشید که نظر میگذارد

avatar

 رهبر معظم انقلاب: یک واقعیّت این است که در این کشور از بعد از رحلت امام، سعی یک مجموعه‌ی مصمّمی بر این شد که آرمانهای انقلاب را بکلّ بشویند بگذارند کنار. بعضی‌شان اشتباه کردند و همان اوّل، همین را اعلان هم کردند. در روزنامه مقاله نوشتند، حرف زدند. اینجا یک خطای راهبردی کردند یا خطای […]

موسسه ایمان جهادی – صهـبا

دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیت‌الله‌العظمی سیدعلی خامنه‌ای (مد‌ظله‌العالی)

پایگاه اطلاع رسانی دفتر مقام معظم رهبری

سمن اندیشه ولایت

http://www.lohvaghalam.ir/

موسسه حدیث لوح و قلم

دفتر اعزام مبلغ دانشگاه امام صادق(ع)

موسسه مطالعات راهبردی علوم و معارف اسلام

پایگاه اطلاع‌رسانی هم‌اندیشی یاران انقلاب اسلامی

نهضت مردمی پوستر انقلاب

انتشارات حدیث راه عشق

موسسه قدر ولایت

بنیاد فرهنگ و اندیشه اسلامی

موسسه طلایه داران نور آفاق

مؤسسه فرهنگی ولاء منتظر

AIM

بنیاد فرهنگ و اندیشه اعتلاء

گروه روشنای علم

موسسه فرهنگی سراج اندیشه اسلامی