۲۵ آبان ۱۳۹۷ مصادف با   7 ربیع الاول 1440
تاریخ: ۲۸ مرداد ۱۳۹۷ |   تعداد بازدیدها: 4,099
کد خبر:68205
| ف | | |

مفهوم فرهنگ انقلابی در تحقق گفتمانی انقلاب (5)

ثمرات و مبانی فرهنگ انقلابی

«هر جا انقلابی بودیم، جهادی حرکت کردیم، بر روی آن ریل حرکت کردیم، پیش رفتیم؛ هر جا کوتاهی کردیم و غفلت کردیم، عقب ماندیم و می­توانیم برسیم به شرط اینکه انقلاب حرکت کنیم و انقلابی پیش برویم.»

پایگاه تحلیلی مصداق/

ثمرات نگاه و رفتار انقلابی
با وجود اینکه خدمات انقلاب اسلامی به جامعه ایران و تلاش ­های نیروهای انقلابی همچون شهیدان بهشتی، مطهری، مفتح، باهنر، رجائی در تدوین قانون اساسی و استقرار جمهوری اسلامی(براساس نگاه مردم سالاری دینی در مقابل نظام شاهنشاهی) هنوز در حافظه تاریخی مردم ایران است و کماکان تمامیت ارضی و استقلال کشور را مدیون هزار شهید انقلابی هستیم، ولی هنوز فرهنگ انقلابی نه تنها در افکار، گفتار و اعمال مردم نهادینه نشده است و به عنوان فرهنگ عمومی مبدل نشده است، بلکه اهداف انقلاب، فرهنگ انقلابی و نهادهای انقلابی و نیروهای انقلابی(همچون جوانان بسیجی فعال در اردوهای جهادی و مدافعان حرم) جایگاه والای خود را در میان مردم پیدا نکرده ­اند.

رهبر معظم انقلاب این موضوع را اینگونه بیان می­ کنند: « این هم خطا است که ما خیال کنیم اگر گفتیم فلانی انقلابی است، یعنی فلانی افراطی است؛ یا وقتی می خواهیم اشاره کنیم به انقلابی‌ها و انقلابیّون، تعبیر افراطی را به کار ببریم؛ نه، این خطا است. انقلابیگری به معنای افراطی بودن نیست. این دوگانه‌هایی که سوغات بیگانه‌ها و حرف دشمنان ایران است، نباید در ایران و در فرهنگ سیاسی ما جا باز کند.»[۱]

لذا در این نوشتار فارق از غلو درباره انقلاب اسلامی، فرهنگ انقلابی و نیروهای انقلابی، با در نظر گرفتن تمام مشکلات و اشتباهات صورت گرفته در چهار دهه اخیر و با در نظر گرفتن هجمه­های عظیم رسانه­های غربی باید ابعاد و تأثیرات فرهنگ انقلابی را در اهداف کلان جامعه و اهداف خرد مردم در زندگی روزمره شان را به خوبی تببین نمود. لذا رهبرمعظم انقلاب تاکید دارند که: «هر جا انقلابی بودیم، جهادی حرکت کردیم، بر روی آن ریل حرکت کردیم، پیش رفتیم؛ هر جا کوتاهی کردیم و غفلت کردیم، عقب ماندیم و می­ توانیم برسیم به شرط اینکه انقلاب حرکت کنیم و انقلابی پیش برویم.» این در شرایط است که معظم له در همین سخنرانی، مخطب این سخن را، نسل امروز و نسل فردا و نسل فرداهای بعد، مسئولان، فعّالان سیاسی، فعّالان فرهنگی، فعّالان اجتماعی معرفی می­ کنند.[۲]

مبانی تفکر و فرهنگ اسلامی و انقلابی
تحلیل فرایند شکل گیری و ارتقاء فرهنگ در انقلاب اسلامی و ماهیت اصلی آن آشنایی با جهان بینی، اصول و ویژگی های فرهنگ اسلامی به عنوان فرهنگ تأثیرگذار بر روند مبارزه، پیروزی و تثبیت انقلاب اسلامی را می طلبد که باید شاخص ­های محوری آن مورد واکاوی قرار گیرد. رهبر معظم انقلاب ضرورت این موضوع را اینگونه ترسیم فرمودند: « مسئله ­ی شاخص ­های انقلابیگری … خیلی مهم است؛ یعنی واقعا بدانیم شاخص­ها چیست؛ شاخص­ های انقلابیگری را درست پیدا بکنیم، از کسانی که مطلع­ تر از ما هستند بپرسیم. اگر این کارها انجام بگیرد، این ماندگاری انقلاب، بدون تردید، خواهد بود.»[۳]

برپایه ­ی جهان­بینی، اصول و ویژگی ­های فرهنگ اسلامی که انقلاب اسلامی و نظام جمهوری اسلامی براساس آن، پایه گذاری شده است، می­توان به جز موارد مبنایی در فرهنگ اسلامی همچون، دین مداری، ولایت مداری، ظلم ستیزی و موارد اینچنینی موارد زیر را به عنوان شاخص­ های محوری فرهنگ انقلابی در نظر گرفت:

  1. وحدت و یکپارچگی؛ اصول کلی حاکم بر فرهنگ اسلامی نشان می دهد که بین فرهنگ اسلامی با سایر فرهنگ های دینی تمایزهایی وجود دارد. نخستین تفاوت این است که اسلام دین توحید است و فرهنگ آن نمودار تجلی اصل وحدت می باشد. «فأینما تولوا فثم وجه الله؛ پس به هر سو رو کنید آنجا روى [به] خداست.»[۴]
  2. معرفت و تفکر؛ «معرفت» از دیگر شاخص های مهم در فرهنگ اسلامی و انقلابی به شمار می­رود. تکیه و تأکید اسلام بر معرفت، تفکر و شناخت بیشتر از سایر ادیان الهی می باشد، مورد توجه بوده است. توصیه و تأکیدی که در اسلام و قرآن به تفکر و تدبر و علم و استدلال و برهان شده است یکی از امتیازات مهم اسلام محسوب می گردد. به نحوی که این عنصر تأثیر عمیق خود را بر فرهنگ و تمدن اسلامی گزارده است.
  3. جامع الاطراف و تحرک؛ از دیگر شاخص­ های فرهنگ اسلامی و انقلابی، عنصر «اجتماعی و سیاسی بودن» آن می باشد. یکی از اسرار گسترش اسلام در سراسر جهان وجود چنین خصیصه ی پویایی بوده است. اعتقاد یک مسلمان بر این است که بدون تأسیس حکومتی که بتواند اسلام را از نظر اجتماعی مستقر و محقق کند، نمی تواند به آرمان عالی توحیدی نزدیک شود. ممیزه­ ی دیگر فرهنگ اسلامی و انقلابی همان جهان برادری تکامل اخلاق است. که این برادری جهانی خود را براساس قانون اخلاقی فراگیر و واحدی استوار ساخته است.[۵]

برای نمونه، گوستاولوبون در کتاب تمدن اسلام و غرب می نویسد: «اخلاق مسلمین صدر اسلام از اخلاق امتهای روی زمین، خاصه ملتهای نصرانی، به طور نمایانی بهتر و برتر بوده است. آنان در عدالت، میانه روی مهربانی، گذشت و سهل انگاری نسبت به اقوام مغلوب و نیز در وفای به عهد و بلندی همت، معروف و مشهور بودند و رفتارشان با دیگر ملت های اروپایی به ویژه آنهایی که در زمان جنگ های صلیبی بوده اند، متفاوت است.»[۶]


(۱) بخشی از بیانات رهبر معظم انقلاب در مراسم بیست‌ و هفتمین سالگرد رحلت امام خمینی. مورخ: ۱۴/۰۳/۱۳۹۵٫
(۲) همان.
(۳) بخشی از بیانات رهبر معظم انقلاب در دیدار طلاب و فضلا و اساتید حوزه علمیه قم. مورخ: ‌۲۹/۰۷/۱۳۸۹٫
(۴) قرآن کریم، سوره مبارکه بقره، آیه شریفه ۱۱۵٫
(۵) انور جندی؛ اسلام و جهان معاصر، ترجمۀ حمیدرضا آژیر، مشهد، آستان قدس رضوی، ۱۳۷۱، ص۱۲٫
(۶) برگرفته از مقاله با عنوان «فرهنگ اسلامی : مفاهیم ، ویژگی ها و اصول »، به نگارش محمدرحیم عیوضی، انتشار یافته در پایگاه جامع علوم انسانی به آدرسhttp://www.ensani.ir/fa/content/11264/default.aspx

مطالب مرتبط:

نظرات کاربران

دیدگاه بگذارید

اولین نفری باشید که نظر میگذارد

avatar

اصل عدالت اگر چه به عنوان یکی از مهمترین رکن های دین اسلام مطرح اسـت اما تـاکنون بیـان روشن و کاملی درباره معیارهای عدالت، بویژه در حوزه «اقتصادی و نسبت آن با عدالت اجتمـاعی» توسط متفکران اسلامی ارائه نشده اسـت. امام خمینی(ره): در ترسیم مسیر حرکت جمهوری اسلامی، عدالت را به عنوان سنگ‌بنایی اساسی معرفی […]

موسسه ایمان جهادی – صهـبا

دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیت‌الله‌العظمی سیدعلی خامنه‌ای (مد‌ظله‌العالی)

پایگاه اطلاع رسانی دفتر مقام معظم رهبری

سمن اندیشه ولایت

http://www.lohvaghalam.ir/

موسسه حدیث لوح و قلم

دفتر اعزام مبلغ دانشگاه امام صادق(ع)

موسسه مطالعات راهبردی علوم و معارف اسلام

پایگاه اطلاع‌رسانی هم‌اندیشی یاران انقلاب اسلامی

نهضت مردمی پوستر انقلاب

انتشارات حدیث راه عشق

موسسه قدر ولایت

بنیاد فرهنگ و اندیشه اسلامی

موسسه طلایه داران نور آفاق

مؤسسه فرهنگی ولاء منتظر

AIM

بنیاد فرهنگ و اندیشه اعتلاء

گروه روشنای علم

موسسه فرهنگی سراج اندیشه اسلامی

اندیشکده راهبردی تبیین