۲۴ مرداد ۱۳۹۷ مصادف با   3 ذیحجه 1439
تاریخ: ۲۵ تیر ۱۳۹۷ |   تعداد بازدیدها: 8,013
کد خبر:67643
| ف | | |

ماهیت فرهنگ غرب و نوع مواجهه با آن(5)

شاخص های فرهنگ غرب و عرصه های مواجهه با آن

در اندیشه رهبر معظم انقلاب این نکته حائز اهمیت است که، بدون آشنایی با اندیشه و تفکر فلسفی یک ملّت، نمی توان به درستی نسبت خود را با آن فرهنگ و تمدّن دریافت، لذا ایشان نه تنها در مطالعات شخصی و بیانات عمومی این رویکرد را اتخاذ نموده ­اند، بلکه در سیاست ­های فکری و مدیریتی نیز این نوع تفکر عمیق را توصیه فرموده ­اند.

پایگاه تحلیلی مصداق/ امروزه کمتر عرصه­ ای را می ­توان یافت که به گونه ­ای از انگاره­ های فکری، فلسفی و فرهنگی و نیز فرآورده­ های تمدن غرب تأثیر نپذیرفته باشد. همان­گونه که بیان شد، با این که آثار مثبت تمدن را نمی­ توان به طور کامل نفی کرد، به نظر می­ رسد بازخوانی ریشه ­ها و نتایج رفتار تمدنی غرب در مواجهه با سایر تمدن­ ها و همچنین پرداختن به پژوهش ­های انتقادی محققان غربی در حوزه ­های مختلف، برای تنویر افکار فرهیختگان و علاق­مندان به حوزه شناخت فرهنگ غرب، بسیار مفید و راه­گشا باشد. در نگاه اندیشمندان و متفکران جهان اسلام به ویژه رهبر معظم انقلاب، در این مسیر ما نباید از همان انگیزه و الگوی مستشرقان و نهادها و سازمان­های غربی پیروی کنیم؛ بلکه باید با درک کامل آفت های شرق­ شناسی، در یک جایگاه عالی­تر علمی و تجربی و در چارچوب یک معرفت شناسی نوین، تعریف شده و دنبال شود.

لذا برای آشنایی و نوع مواجهه با غرب در قرون اخیر را می ­توان در چهار دوره مختلف احصاء کرد:

دوره اول، «دوره شیفتگی درباره غرب» است که از اواسط قرن نوزدهم شروع شده و تا انقلاب مشروطه و جنگ جهانی اول و انقلاب روسیه ادامه یافت.

دوره دوم، «فریفتگی نسبت به غرب» است که با سقوط قاجار و سلطنت پهلوی و گرایش ویژه و سریع غرب شروع می­شود و این فریفتگی، از ابعاد متنوع دست راستی و چپی با گرایشات لیبرالی و سوسیالیستی برخوردار بوده است.

مرحله سوم، «دوره وادادگی(بازندگی) نسبت به غرب» است و ایران کاملا خود را در دام غرب و در دو قطب به اصطلاح غرب و شرق آن جای داده است.

دوره چهارم، با سقوط رژیم سلطنتی پهلوی و با پیروزی انقلاب اسلامی، سپس با فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی و وارد آمدن ضربه­ های سخت به ایدئولوژی­هایی غربی در بازتولید بحران معنا، در کنار ظهور بحران­ های اقتصادی، سیاسی و اجتماعی در غرب آغاز شد. این دوره را می ­توان «دوره آشفتگی» نسبت به فرهنگ خود و فرهنگ غرب نام نهاد؛ بر این اساس این رویکرد، شناخت فرهنگ و تمدن غرب در ایران در این مرحله واقع شده است و تلاش می ­شود تا خطوط شناخت صحیح غرب را یافته و چارچوب نظری صحیح را با توجه به حقائق درونی و معارف اسلامی و انسانی(وضعیت مطلوب) و وقایع و واقعیت­ های عینی تاریخی و یافته ­های علمی و پژوهشی(وضع موجود) بنا نهاد.

 

آغاز مرحله انقلاب فرهنگی با  بازشناسی فرهنگ غرب

در اندیشه رهبر معظم انقلاب این نکته حائز اهمیت است که، بدون آشنایی با اندیشه و تفکر فلسفی یک ملّت، نمی توان به درستی نسبت خود را با آن فرهنگ و تمدّن دریافت، لذا ایشان نه تنها در مطالعات شخصی و بیانات عمومی این رویکرد را اتخاذ نموده ­اند، بلکه در سیاست ­های فکری و مدیریتی نیز این نوع تفکر عمیق را توصیه فرموده ­اند.

غلبه و تهاجم فرهنگی زمانی بستر مناسب خود را پیدا می کند که انسان ها به ظواهر تمدّن های دیگران بسنده کرده، از اندیشه و تفکر در اعماق مبانی فکری و فلسفی آن ها غفلت نمایند. به عبارت دیگر، غلبه ظاهربینی و ظاهراندیشی، دل آدمیان را به پوسته و قشر ظاهری تمدّن ملل دیگر مشغول کرده و فرصت نفوذ به لایه های زیرین و مبانی اعتقادی و فکری آن فرهنگ را سلب می کند. نکته اساسی در همین جا نهفته است؛ زیرا موفقیت عمده غرب و اندیشه غرب گرایی در نتیجه غفلت و بی توجهی و نگرش سطحی دیگران به آن فرهنگ است. غرب از تمدّن هایی که مبانی فکری و فلسفی آنان را به زیر سؤال برده و فرهنگ غربی را به چالش جدی وادار کند در هراس است. به همین دلیل، فرصت بروز و ظهور تفکرات مقابل را نمی دهد و با هزاران دسیسه و نیرنگ به مقابله با آنان برمی خیزد.(۱)

در نگاه مقام معظم رهبری، انقلاب اسلامی ایران سرآغاز رویارویی واقعی و جدی تمدن و فرهنگ رقیب(فرهنگ ناب اسلامی و ایرانی) در برابر تفکر غربی است. لذا با شروع انقلاب اسلامی تیغ تیز نقد و بررسی تفکر اسلامی متوجه مبانی فکری و فلسفی غرب شده است؛ چیزی که غرب به شدت از آن گریزان بوده و تلاش می کند ملل دیگر را به ظواهر مشغول نماید.
بنابراین، حیات حقیقی ما در این است که مبانی فکری غرب را بررسی کرده و با آگاهی از معتقدات آنان، از غوطه ور شدن در ظاهربینی نجات یابیم.


(۱) غفاری، ابوالحسن. ۱۳۸۹٫ آشنایی با مبانی فکری و فلسفی فرهنگ غرب، مجله معرفت، شماره ۷۲٫

مطالب مرتبط:

نظرات کاربران

دیدگاه بگذارید

اولین نفری باشید که نظر میگذارد

avatar

دولت و مسئولان موظّفند که توجّه کنند به جریان عمومی فرهنگ جامعه؛ ببینند کجا داریم میرویم، چه دارد اتّفاق می‌افتد، چه چیزی در انتظار ما است؛ اگر چنانچه مزاحماتی وجود دارد، آنها را برطرف کنند. ما مسئولیّت شرعی داریم، مسئولیّت قانونی داریم در قبال فرهنگ کشور و فرهنگ عمومی کشور.

موسسه ایمان جهادی – صهـبا

دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیت‌الله‌العظمی سیدعلی خامنه‌ای (مد‌ظله‌العالی)

پایگاه اطلاع رسانی دفتر مقام معظم رهبری

سمن اندیشه ولایت

http://www.lohvaghalam.ir/

موسسه حدیث لوح و قلم

دفتر اعزام مبلغ دانشگاه امام صادق(ع)

موسسه مطالعات راهبردی علوم و معارف اسلام

پایگاه اطلاع‌رسانی هم‌اندیشی یاران انقلاب اسلامی

نهضت مردمی پوستر انقلاب

انتشارات حدیث راه عشق

موسسه قدر ولایت