۲۴ مرداد ۱۳۹۷ مصادف با   3 ذیحجه 1439
تاریخ: ۹ خرداد ۱۳۹۷ |   تعداد بازدیدها: 6,904
کد خبر:67315
| ف | | |

درآمدی بر چیستی فرهنگ و فرهنگ انقلاب(5)

فرهنگ ایرانی_اسلامی و تهاجم گسترده و همه جانبه!

نزدیک به دو قرن است که جامعه ایرانی در چالش و التهاب خاصی قرار گرفته است. این التهاب بدلیل عقب ماندگی تاریخی و درک عمومی از این عقب­ افتادگی­ ها و احساس نیاز شدید به رشد و پیشرفت و جبران بازماندگی­ ها می­ باشد. ملّت ایران به علت خصلت­ های ویژه ­ای که به لحاظ آن از سایر کشور­ها ممتاز می­ باشد، ملتی فرهنگ­ پرور و تمدن­ ساز است. این خصوصیت در ساخت اولین تمدن جهانی بشر، یعنی امپراتوری هخامنشی و تجدید آن در تمدن دوران ساسانی در دنیای قدیم بروز کرد و در گسترش تمدن اسلامی نیز با مشارکت گسترده­ ی اندیشمندان ایرانی در آن دگرباره به ظهور رسید.

پایگاه تحلیلی مصداق/ پس از مفهوم ­شناسی و ارائه تعریف فرهنگ و روند شکل­ گیری فرهنگ، باید فرهنگ موجود و مطلوب خودمان را به خوبی شناسایی کنیم. با توجه به اینکه مردم ما در سرزمین ایران زندگی می­ کنند و جمعیت قابل توجه این کشور مسلمان هستند، در این بین باید ضمن تعریف فرهنگ ایرانی و اسلامی، نسبت میان فرهنگ ایرانی با فرهنگ اسلامی را نیز تبیین نمود.

نزدیک به دو قرن است که جامعه ایرانی در چالش و التهاب خاصی قرار گرفته است. این التهاب بدلیل عقب ماندگی تاریخی و درک عمومی از این عقب­ افتادگی­ ها و احساس نیاز شدید به رشد و پیشرفت و جبران بازماندگی­ ها می­ باشد. ملّت ایران به علت خصلت­ های ویژه ­ای که به لحاظ آن از سایر کشور­ها ممتاز می­ باشد، ملتی فرهنگ­ پرور و تمدن­ ساز است. این خصوصیت در ساخت اولین تمدن جهانی بشر، یعنی امپراتوری هخامنشی و تجدید آن در تمدن دوران ساسانی در دنیای قدیم بروز کرد و در گسترش تمدن اسلامی نیز با مشارکت گسترده­ ی اندیشمندان ایرانی در آن دگرباره به ظهور رسید.

این چالش و التهاب فرهنگی در اقشار مختلف ایران به شیوه های گوناگون نمودار می ­باشد. برخی شیوه­ های سنتی و بومی را که عمدتا بر مبانی اسلامی استوار است، بعنوان انگاره ­های غالب زندگی خویش برگزیده و خود را با آن تطبیق داده ­اند. اینان دغدغه ­ی دور شدن از تمدن روز را دارند. برخی دیگر گرایش به فرهنگ غربی را وجهه همت خویش قرار داده ­اند و الگوپذیری خود را با توجه به نمونه­ های غربی دنبال می ­نمایند. در این میان اینان نیز دور شدن از اعتقادات دینی بعنوان یک آسیب جدی مشاهده می ­­شود. در این میان عده دیگری بدنبال راه میانه می­ گردند و از بین اقلام مختلف فرهنگی، از یکی از این زمینه­ ها پیروی می­ نمایند. (۱)

شهید مطهری نیز در نگاه خود اهمیت فرهنگ تمدن ایرانی و اسلامی را اینگونه تبیین می­ کنند: « مردم و جوامع اسلامی مختلف موظفند که تا حدّ عدم مخالفت دستاوردهای بشری با اصول و قواعد دینی از آن بهره­ مند گردند. بنابراین مسلمین و معتقدین به اسلام اصیل و ناب، تمدن به معنای ذکر شده را تا جایی که مخالف با اصول دینی نباشد پذیرا هستند. بعضی ­ها جمود به خرج می ­دهند خیال می­ کنند که چون اسلام دین جامعی است باید در جزئیات هم تکلیف معیّن روشن کرده باشد نه اینطور نیست».(۲)

 

فرهنگ مدافع یا مهاجم

با این بیان، بعد از ترسیم فرهنگ موجود باید نوع مواجهه با سایر فرهنگ­ ها به خوبی تبیین شود. در این بین نوع تعامل با مردم و ملت­ های جهان، مطمئنا با یک گفتگوی فعال و با تبادل افکار باشد، ولی در مقوله مواجهه با نظام سلطه و فرهنگ معاند و تمدن الحادی بلوک غرب و شرق باید به گونه ­ای دیگر برخورد کرد. این جبهه باطل سال­هاست با افکار شیطانی و اتاق فکرهای سلطه جویانه و استعماری، دسیسه­ ها و مکرهای فراوانی را برای هر جامعه و در هر زمانی بهره می­ برند. لذا نمی ­توان با حسن نیّت و ساده اندیشی با این مسأله برخورد کرد. تحلیل پیش پا افتاده این موضوع را می ­توان در حرکت جسورانه و رو به جلو فرهنگ و تمدن غرب در مقابله با فرهنگ ایرانی و اسلامی در دو قرن اخیر به ویژه بعد از پیروزی انقلاب اسلامی و استقرار جمهوری اسلامی در ایران به خوبی مشاهده کرد.

این فرآیند پیچیده سیاست­ های مکارانه غربی ­ها را می ­توان در ارائه تعابیر رهبر معظم انقلاب در سال های اخیر نیز ملاحظه نمود؛ ایشان در ابتدا تعبیر تهاجم فرهنگی را اشاره فرمودند و به مرور واژه­هایی همچون شبیخون فرهنگی، ناتوی فرهنگی و نهایتا جنگ نرم فرهنگی را برای اشاره به اهمیت موضوع و ترسیم واقعیت­ های موجود را در بیانات خود ایراد فرمودند.

حال با این اقدامات خصمانه فرهنگی معاند فرهنگ اسلامی و ایرانی، باید چه تدابیر سلبی و ایجابی اتخاذ کرد؟ آیا رویکرد تدافعی در این برهه کافی به نظر می­ رسد، یا باید وارد مرحله تهاجمی شویم؟ و در رویکرد تهاجمی، نوع و شیوه حرکت ما باید چگونه باشد که ضمن خنثی نمودن فرهنگ مهاجم، نیم نگاهی به رشد فرهنگ بومی و دینی به نسل جوان جامعه ایرانی و به دنبال آن در پی صدور فرهنگ و تفکر ناب خویش به جوانان و مردم جهان باشیم.

این موضوع مهمی است که باید در نوشتارهای بعدی بیشتر به آن پرداخت، ولی در پایان این بخش، می توان مطالب فوق را در کلام رهبر معظم انقلاب مشاهده کرد: « ما چند سال قبل از این بحث تهاجم فرهنگی را مطرح کردیم؛ بعض ی­ها اصل تهاجم را منکر شدند؛ گفتند چه تهاجمی؟ بعد یواش یواش دیدند که نه [فقط] ما می ­گوییم، خیلی از کشورهای غیرغربی هم مسئله‌ی تهاجم فرهنگی را مطرح می­کنند و می­ گویند غربی­ ها به ما تهاجم فرهنگی کردند؛ … دیر جنبیدن، دیر فهمیدن، دیر به فکر علاج افتادن، این اشکالات را دارد که بعد شما دچار مشکلاتی می ­شوید که نمی­ توانید با آنها مواجه بشوید. پس من نمی­ گویم که فقط موضع دفاعی داشته باشیم – البته وقتی تهاجم هست، انسان باید دفاع کند؛ شکی نیست – توصیه‌ی من فقط موضع دفاعی نیست؛ اما موضع اثباتی، موضع تهاجمی، موضع حرکت صحیح باید داشته باشیم. به‌هرحال در مقابل فرهنگ مهاجم، بدترین کار، انفعال است؛ زشت‌ترین کار، انفعال است؛ خسارت‌بارترین کار، انفعال است. فرهنگ مهاجم نباید ما را منفعل بکند؛ حداکثر این است که بگوییم خیلی خب، ما در مقابل این نمی­ توانیم یک حرکتی انجام بدهیم، اما منفعل هم نمی ­شویم. منفعل شدن و پذیرفتن تهاجم دشمن، خطایی است که بایستی از آن پرهیز کرد(۳)


۱- زاهدانی، سید سعید زاهد(۱۳۹۰). مقاله دین گرایی و یا دین گریزی جوانان، کتاب هویت دینی جوانان، پژوهشکده باقرالعلوم(ع)، صفحه ۳۶ و ۳۷

۲- مطهری، مرتضی. اسلام و مقتضیات زمان. جلد اول، صفحه ۱۶۵٫

۳- بیانات رهبر معظم انقلاب در دیدار اعضای شورای عالی انقلاب فرهنگی؛ در تاریخ: ۹۲/۹/۱۹

مطالب مرتبط:

نظرات کاربران

دیدگاه بگذارید

اولین نفری باشید که نظر میگذارد

avatar

دولت و مسئولان موظّفند که توجّه کنند به جریان عمومی فرهنگ جامعه؛ ببینند کجا داریم میرویم، چه دارد اتّفاق می‌افتد، چه چیزی در انتظار ما است؛ اگر چنانچه مزاحماتی وجود دارد، آنها را برطرف کنند. ما مسئولیّت شرعی داریم، مسئولیّت قانونی داریم در قبال فرهنگ کشور و فرهنگ عمومی کشور.

موسسه ایمان جهادی – صهـبا

دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیت‌الله‌العظمی سیدعلی خامنه‌ای (مد‌ظله‌العالی)

پایگاه اطلاع رسانی دفتر مقام معظم رهبری

سمن اندیشه ولایت

http://www.lohvaghalam.ir/

موسسه حدیث لوح و قلم

دفتر اعزام مبلغ دانشگاه امام صادق(ع)

موسسه مطالعات راهبردی علوم و معارف اسلام

پایگاه اطلاع‌رسانی هم‌اندیشی یاران انقلاب اسلامی

نهضت مردمی پوستر انقلاب

انتشارات حدیث راه عشق

موسسه قدر ولایت