۳۰ اردیبهشت ۱۳۹۷ مصادف با   5 رمضان 1439
تاریخ: ۲۲ اردیبهشت ۱۳۹۷ |   تعداد بازدیدها: 7,461
کد خبر:67067
| ف | | |

قدرت معنوی در سیاست و مدیریت(9)

ایستادگی در برابر دشمنان، درس قرآن به رهبران جامعه اسلامی

براى همه رهبران اسلامى که در برابر انبوه دشمنان هرگز نهراسند، بلکه با اتکاء و توکل بر پروردگار و با قاطعیت هرچه بیشتر آنها را به میدان فرا خوانند، و قدرتشان را تحقیر کنند که این عامل مهمى براى تقویت روحى پیروان و شکست روحیه دشمنان خواهد بود.

پایگاه تحلیلی مصداق/  قدرت معنوی نه تنها در جهت گیری و نوع نگاه به قدرت در سیاست و مدیریت موثر است بلکه می تواند در حوزه کارکرد هم اثرات ملموسی بر مدیران و کارکنان داشته باشد. در این بخش از درسنامه، تأثیرات قدرت معنوی در مدیر و رهبر را مورد بررسی و ارائه قرار می دهیم.

در مجموعه و سازمانی که قدرت معنوی وجود دارد مدیر از جایگاه بسیار بالایی برخوردار است. هر چه سازمان معنوی تر باشد مدیر معنوی تر و مقتدرتری می خواهد. فرامین مدیر در چنین نهادی به سان دستورات الهی تلقی شده که این اطاعت از قدرت معنوی ناشی می شود.

 

 

حکمت

حکمت اساساً یک آگاهی نیست بلکه نوعی توانایی در میدان آگاهی است. حکمت نوعی خوش فهمی است و قدرت فهمیدن است، بی مقدمه و بی معطلی. حکمت نوعی قدرت و سرعت درک است ؛ مانند انچه در طبابت به آن حدس بالینی گفته می شود. حکیم با این توانایی می تواند از جزئی به کلی راه یابد و راه طولانی را کوتاه نماید. او از حوادثی که می بیند قواعدی کشف می کند که برای یک عالم ممکن نیست. حکمت توانایی از بالا نگاه کردن و در عین حال از نزدیک مشاهده کردن است.

جزئیات را درست دیدن و کلیات را درست فهمیدن. حقایق عالم هستی که زندگی ما در آن شناور است در مشت حکیم مانند دانه تسبیح قابل شمارش است و نقشه سنت-های الهی که بستر حرکت های ما و بازتاب های انهاست توسط حکیم قابل رؤیت است. گویا حکیم از قواعد حاکم بر حیات بشر خبر دارد یا بدون دیدن حوادث هم می تواند آنها را درک کند و حتی آنها را پیش بینی نماید. کسی که حکیم نیست قدرت جمع بندی، توان تجزیه و تحلیل درست حوادث را ندارد. شخص حکیم است که می تواند با تشخیص مصداق برای هر اقدامی تعیین مقدار نماید و از افراط و تفریط پرهیز کند.

جاذبه و کاریزمای معنوی آفرینی

«إِنَّ الَّذِینَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ سَیَجْعَلُ لَهُمُ الرَّحْمَنُ وُدًّا : همانا کسانى که ایمان آورده و کارهاى شایسته کرده اند ، به زودى خداى رحمان براى آنان در دل ها محبّتى قرار مى دهد» (۱)؛ ایمان و عمل صالح، جاذبه و کشش فوق العاده ای دارد. اعتقاد به یگانگی خدا و دعوت پیامبران که بازتابش در روح، فکر و گفتار و کردار انسان به صورت اخلاق عالی انسانی، تقوا و پاکی و درستی و امانت و شجاعت و ایثار و گذشت تجلی می کند، همچون نیروهای عظیم مغناطیسی، کِشنده و رباینده است. حتی افراد ناپاک و آلوده، از پاکان لذت می برند و از ناپاکانی همچون خود متنفرند. به همین دلیل، هنگامی که می خواهند شریکی انتخاب کنند، تأکید دارند که طرف آنها پاک و نجیب و امین و درستکار باشد.

این طبیعی است و در حقیقت نخستین پاداشی است که خدا به مؤمنان و صالحان می دهد که دامنه اش از دنیا به سرای دیگر نیز کشیده می شود. در بسیاری از کتب حدیث و تفسیر، روایات متعددی در شأن نزول این آیه از پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم نقل شده است که نشان می دهد این آیه در مورد علی علیه السلام نازل گردیده است. در روایتی نقل شده است که رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم به علی علیه السلام فرمود: «بگو خداوندا، برای من عهدی نزد خودت قرار ده که مودت مرا در دل های مؤمنان بیفکند.»دراین هنگام این آیه نازل گردید. شاید به همین دلیل در روایتی از خود امیر مؤمنان علی علیه السلام چنین نقل شده: «اگر با این شمشیر بر بینی مؤمنی زنم، با من دشمنی نخواهد کرد و اگر همه جهان را به کام منافق ریزم که مرا دوست بدارد، دوست نخواهد داشت؛ زیرا حکم خدای بر زبان پیامبر أمی -که درود خدا بر وی و خاندانش باد- گذشته که فرمود: یا علی، مؤمن، تو را دشمنی نکند و منافق، تو را دوست ندارد.» البته نزول این آیه در مورد علی علیه السلام، مانع از عمومیت مفهوم آن در مورد همه مؤمنان نخواهد بود(۲).

اهتمام و دقت در انتخاب بهترین مدیر

«یَوْمَ نَدْعُو کُلَّ أُنَاسٍ بِإِمَامِهِمْ فَمَنْ أُوتِیَ کِتَابَهُ بِیَمِینِهِ فَأُوْلَئِکَ یَقْرَؤُونَ کِتَابَهُمْ وَلاَ یُظْلَمُونَ فَتِیلاً : یاد کن روزى را که هر گروهى را با پیشوایى که برگزیده و از او پیروى کرده است فرا مى خوانیم . پس کسانى که کارنامه آنان به دست راستشان داده شود ، کارنامه خود را مى خوانند و به آنان به اندازه رشته هسته خرمایى ستم نمى شود و پاداششان به طور کامل به آنان عطا مى گردد»(۳)؛

به فرموده این آیه پیوند رهبری و پیروی در این جهان به طور کامل در آن جهان منعکس می شود و براساس آن گروه هایی که اهل نجات و اهل عذابند مشخص می شوند. این تعبیر در عین اینکه یکی از اسباب تکامل انسان را بیان می کند هشداری به همه ی افراد بشر است که در انتخاب رهبر و مدیر فوق العاده دقیق و سخت گیر باشند و زمام فکر و برنامه خود را به دست هر کس نسپارد. در حدیثی از امام صادق علیه السلام می خوانیم: «آیا شما خدا را سپاس نمی گویید؟ هنگامیکه روز قیامت می شود خداوند هر گروهی را با کسی که ولایت او را پذیرفته، می خواند و ما (امامان) را با پیامبران ، آنگاه شما به ما پناه می آورید. پس به کدامین سوی نگاه می کنید؟ به خدای کعبه سوگند، شما را به سوی بهشت می برند (و این جمله را سه بار تکرار فرمود.)»(۴).

شهامت و شجاعت دهی به مدیر

«وَاتْلُ عَلَیْهِمْ نَبَأَ نُوحٍ إِذْ قَالَ لِقَوْمِهِ یَا قَوْمِ إِن کَانَ کَبُرَ عَلَیْکُم مَّقَامِی وَتَذْکِیرِی بِآیَاتِ اللّهِ فَعَلَى اللّهِ تَوَکَّلْتُ فَأَجْمِعُواْ أَمْرَکُمْ وَشُرَکَاءکُمْ ثُمَّ لاَ یَکُنْ أَمْرُکُمْ عَلَیْکُمْ غُمَّهً ثُمَّ اقْضُواْ إِلَیَّ وَلاَ تُنظِرُونِ : و براى عبرت گرفتن کسانى که تو را تکذیب مى کنند داستان نوح را براى آنان بخوان ; آن گاه که به تنهایى در برابر قوم خود قرار گرفت و آنان را به مبارزه فرا خواند و گفت : اى قوم من ، اگر قیام من براى دعوت شما به توحید و این که آیات خدا را براى شما یادآورى مى کنم بر شما گران است ، من بر خدا توکّل کرده ام ; پس شما با معبودانتان که آنها را شریک خدا و یاور خود مى پندارید ، عزم خود را در کار خویش جزم کنید ، سپس همه نیروهایتان را فراهم آورید تا در صورت شکست ، کارتان براى شما مایه اندوه نشود ، آن گاه کارم را یکسره کنید و مهلتم ندهید»(۵)؛

نوح فرستاده بزرگ پروردگار با قاطعیتى که ویژه پیامبران اولوا العزم است، در نهایت شجاعت و شهامت با نفرات کم و محدودى که داشت در مقابل دشمنان نیرومند و سرسخت ایستادگى مى‏ کند و قدرت آنها را به باد مسخره مى‏ گیرد، و بى اعتنایى خویش را به نقشه‏ ها و افکار و بت هاى آنها نشان مى‏ دهد و به این وسیله یک ضربه محکم روانى بر افکارشان وارد مى‏ سازد. با توجه به اینکه این آیات در مکه نازل شده در آن زمانى که پیامبر (ص) نیز در شرائطى مشابه حضرت نوح زندگى مى‏ کرد و مؤمنان در اقلیت بودند، قرآن مى‏ خواهد به پیامبر نیز همین دستور را بدهد که باید به قدرت دشمن اهمیت ندهد، بلکه با قاطعیت و شهامت پیش برود، چرا که تکیه‏ گاهش خدا است و هیچ نیرویى تاب مقاومت در برابر قدرت او ندارد. گرچه بعضى از مفسران این تعبیر نوح و یا شبیه آن را در تاریخ سایر انبیاء یک نوع اعجاز گرفته‏ اند چرا که آنها با نبودن امکانات ظاهرى دشمن را تهدید به شکست کرده و از پیروزى نهایى خود خبر داده ‏اند، و این جز از طریق اعجاز امکان‏پذیر نیست، ولى به هر حال این یک درس است براى همه رهبران اسلامى که در برابر انبوه دشمنان هرگز نهراسند، بلکه با اتکاء و توکل بر پروردگار و با قاطعیت هرچه بیشتر آنها را به میدان فرا خوانند، و قدرتشان را تحقیر کنند که این عامل مهمى براى تقویت روحى پیروان و شکست روحیه دشمنان خواهد بود. در آیه بعد بیان دیگرى از نوح براى اثبات حقانیت خویش نقل شده، آنجا که مى‏ گوید: «اگر شما از دعوت من سرپیچى کنید، من زیانى نمى‏ برم چرا که من از شما اجر و پاداشى نخواستم» (۶).


۱- سوره مریم آیه ۹۶

۲-  مکارم شیرازی،۱۳۸۱، ج۱۳ :۱۴۴

۳- سوره اسراآیه۷۱

۴-  مکارم شیرازی،۱۳۸۱، ج ۱۲ :۲۰۰

۵- سوره یونس آیه ۷۱

۶- مکارم شیرازی،۱۳۸۱، ج‏۸ : ۳۵۲

مطالب مرتبط:

نظرات کاربران

دیدگاه بگذارید

اولین نفری باشید که نظر میگذارد

avatar

  رهبر انقلاب: امام بزرگوار فرمود: «آمریکا شیطان بزرگ است» بعضی اصرار دارند این شیطان بزرگ را به شکل فرشته‌ی نجات وانمود کنند، ملت ایران این شیطان را بیرون کرد؛ نباید بگذاریم وقتی از در بیرونش کردیم از پنجره برگردد و نفوذ پیدا کند.‌ آمریکا دشمنی خود را پنهان نمی‌کند؛ یکی لبخند می‌زند، یکی مصوبه […]

موسسه ایمان جهادی – صهـبا

دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیت‌الله‌العظمی سیدعلی خامنه‌ای (مد‌ظله‌العالی)

پایگاه اطلاع رسانی دفتر مقام معظم رهبری

سمن اندیشه ولایت

http://www.lohvaghalam.ir/

موسسه حدیث لوح و قلم

دفتر اعزام مبلغ دانشگاه امام صادق(ع)

موسسه مطالعات راهبردی علوم و معارف اسلام

پایگاه اطلاع‌رسانی هم‌اندیشی یاران انقلاب اسلامی

نهضت مردمی پوستر انقلاب

انتشارات حدیث راه عشق

موسسه قدر ولایت