۲۵ آبان ۱۳۹۷ مصادف با   7 ربیع الاول 1440
تاریخ: ۶ اردیبهشت ۱۳۹۷ |   تعداد بازدیدها: 4,194
کد خبر:66759
| ف | | |

قدرت معنوی در سیاست و مدیریت(3)

معنویت سکولار در برابر ادیان و مذاهب!/ کالبدشکافی مفهومی معنویت اسلامی

معنویتی که در شرق و غرب نهادینه شده از حقیقت معنویت بسیار دور است. همانگونه که پیشتر آورده شد با دین و مذهب هم بیگانه است حتی اگر منتسب به آن باشد. در مقابل، طراحی و ساختار دین اسلام بگونه‌ای است که معنویت در سراسر آن به چشم می‌خورد. در بسیاری از ادیان و نحله‌ها، رفتار مادی و عادی انسان مثل خوردن، آشامیدن، کار و فعالیت، رفتار جنسی و … از رفتار معنوی جدا دانسته شده و برای هر کدام حساب جداگانه‌ای باز می‌شود؛

پایگاه تحلیلی مصداق/  پس از بررسی تعاریف عرفی از معنویت، باید به شناختی صحیح از معنویت، با تعریف توحیدی و اسلامی پرداخت. در این راستا، اگر بخواهیم یکی از اصلی ترین وجوه تمایز اسلام با دیگر ادیان توحیدی که اغلب هم تحریف شده و در شرق و غرب پراکنده‌اند، برشمریم باید به معنویت الهی اشاره کنیم.

معنویتی که در شرق و غرب نهادینه شده از حقیقت معنویت بسیار دور است. همانگونه که پیشتر آورده شد با دین و مذهب هم بیگانه است حتی اگر منتسب به آن باشد. در مقابل، طراحی و ساختار دین اسلام بگونه‌ای است که معنویت در سراسر آن به چشم می‌خورد. در بسیاری از ادیان و نحله‌ها، رفتار مادی و عادی انسان مثل خوردن، آشامیدن، کار و فعالیت، رفتار جنسی و … از رفتار معنوی جدا دانسته شده و برای هر کدام حساب جداگانه‌ای باز می‌شود؛ گویا آدمی دو حوزه‌ جداگانه رفتاری دارد که هیچ‌کدام با دیگری در ارتباط نبوده بلکه در بسیاری موارد با هم در تعارض هستند. اما در دین اسلام هر دو سنخ رفتار مادی و معنوی به رسمیت شناخته شده و برنامه های اسلام تمام ساحات و ابعاد زندگی انسان را پوشش می‌دهد. حتی می‌تواند به رفتار مادی هم صبغه‌ معنوی بدهد.

برای آنکه رهیافتی صحیح به معنویت اسلامی داشته باشیم، باید ابعاد الهی و انسانی آن را مورد مداقه و بررسی قرار دهیم. این ابعاد در چهار گام ارائه و بررسی می گردد.

 

۱٫ اللهُ نور

معنویت اگرچه برای بسیاری از افرادی که آن را تجربه کرده‌اند کاملا شناخته شده و واقعی است، لکن بصورت دقیق تعریف نشده است. برای آن که مفهوم معنویت را در قرآن کریم کالبد شکافی کنیم لازم است با نگاهی به معارف قرآنی در مورد خدای متعال، انسان و مومن به عنوان مقدمات و اجزای تعریف معنویت بپردازیم.

خداوند متعال در بسیاری از آیات قرآن اوصاف خویش را برشمرده است اما به نظر می‌رسد در آیه شریفه‌ نور[۱] خداوند به تعریف خویش می‌پردازد؛ «خداوند نورى است که آسمان ها و زمین به سبب آن پدید آمده اند و براى او نورى ویژه مؤمنان است . این نور در مَثَل همچون چراغدانى است که در آن چراغى باشد و آن چراغ در بلورى ، که وزش باد شعله اش را نلرزاند و از فروغش نکاهد . آن بلور چنان بدرخشد که گویى اخترى تابان است. آن چراغ با روغنى که از درخت پربرکت زیتون فراهم آمده است افروخته مى شود; درختى که نه در جانب شرق است و نه در جانب غرب که تنها یک سوى آن از تابش خورشید بهره بَرَد; نزدیک است روغن آن از شدّت صافى روشنى بخشد ، هرچند آتشى به آن نرسیده و شعله ورش نکرده باشد; نورى است شدید بر روى نورى شدید . خدا هر که را بخواهد (شایسته بداند)، به نورِ هدایتش راه مى نماید، و خدا این مَثَل ها را براى مردم مى آورَد و خدا به هر چیزى داناست»[۲](قرآن کریم سوره مبارکه نور آیه شریفه ۳۵).

بنابراین به عنوان جزء و مقدمه اول از تعریف خویش در باب معنویت، با استفاده از آیه شریفه نور به این نتیجه می رسیم که اگر بخواهیم برای ذات پاک خدا، تشبیه و تمثیلی از موجودات حسی این جهان انتخاب کنیم، جز واژه‌ نور چیزی نمی‌یابیم؛ همان خدائی که روشنی بخش عالم آفرینش است و اگر لحظه‌ای لطف خود را از آنها بازگیرد، همگی در ظلمت و فنا و نیستی فرو می‌روند. جالب توجه اینکه هر موجودی به هر نسبت که با او ارتباط دارد، به همان اندازه روشنائی کسب می‌کند. قرآن نور است؛ چون کلام اوست و پیامبران نورند؛ چون فرستادگان اویند. اگر نور را به معنای وسیع کلمه به کار ببریم، یعنی هر چیزی که ذاتش ظاهر و آشکار و ظاهر کننده‌ی غیر باشد، دیگر به کار بردن کلمه‌ نور برای ذات پاک او، جنبه‌ی تشبیه هم نخواهد داشت؛ چرا که چیزی در عالم خلقت از او آشکارتر نیست و تمام آنچه غیر اوست، از برکت وجود او آشکار است.[۳]

ادامه دارد…


[۱] «اللَّهُ نُورُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ مَثَلُ نُورِهِ کَمِشْکَاهٍ فِیهَا مِصْبَاحٌ الْمِصْبَاحُ فِی زُجَاجَهٍ الزُّجَاجَهُ کَأَنَّهَا کَوْکَبٌ دُرِّیٌّ یُوقَدُ مِن شَجَرَهٍ مُّبَارَکَهٍ زَیْتُونِهٍ لَّا شَرْقِیَّهٍ وَلَا غَرْبِیَّهٍ یَکَادُ زَیْتُهَا یُضِیءُ وَلَوْ لَمْ تَمْسَسْهُ نَارٌ نُّورٌ عَلَى نُورٍ یَهْدِی اللَّهُ لِنُورِهِ مَن یَشَاء وَیَضْرِبُ اللَّهُ الْأَمْثَالَ لِلنَّاسِ وَاللَّهُ بِکُلِّ شَیْءٍ عَلِیمٌ»

[۲] در تمام اثر از ترجمه آقای محمدرضاصفوی (قم: مرکز نشر معارف،۱۳۸۶) براساس تفسیر المیزان استفاده شده است.

] مکارم شیرازی، ۱۳۸۱،ج۱۴ :۴۷۴

مطالب مرتبط:

نظرات کاربران

دیدگاه بگذارید

اولین نفری باشید که نظر میگذارد

avatar

اصل عدالت اگر چه به عنوان یکی از مهمترین رکن های دین اسلام مطرح اسـت اما تـاکنون بیـان روشن و کاملی درباره معیارهای عدالت، بویژه در حوزه «اقتصادی و نسبت آن با عدالت اجتمـاعی» توسط متفکران اسلامی ارائه نشده اسـت. امام خمینی(ره): در ترسیم مسیر حرکت جمهوری اسلامی، عدالت را به عنوان سنگ‌بنایی اساسی معرفی […]

موسسه ایمان جهادی – صهـبا

دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیت‌الله‌العظمی سیدعلی خامنه‌ای (مد‌ظله‌العالی)

پایگاه اطلاع رسانی دفتر مقام معظم رهبری

سمن اندیشه ولایت

http://www.lohvaghalam.ir/

موسسه حدیث لوح و قلم

دفتر اعزام مبلغ دانشگاه امام صادق(ع)

موسسه مطالعات راهبردی علوم و معارف اسلام

پایگاه اطلاع‌رسانی هم‌اندیشی یاران انقلاب اسلامی

نهضت مردمی پوستر انقلاب

انتشارات حدیث راه عشق

موسسه قدر ولایت

بنیاد فرهنگ و اندیشه اسلامی

موسسه طلایه داران نور آفاق

مؤسسه فرهنگی ولاء منتظر

AIM

بنیاد فرهنگ و اندیشه اعتلاء

گروه روشنای علم

موسسه فرهنگی سراج اندیشه اسلامی

اندیشکده راهبردی تبیین