۲۷ مهر ۱۳۹۷ مصادف با   8 صفر 1440
تاریخ: ۲۱ بهمن ۱۳۹۶ |   تعداد بازدیدها: 1,808
کد خبر:65125
| ف | | |

مروری بر دغدغه گسترش عدالت در نگاه رهبر کبیر انقلاب اسلامی (بخش اول)

عدالت؛ سنگ‌بنای انقلاب خمینی کبیر

امام خمینی(ره) در ترسیم مسیر حرکت جمهوری اسلامی، عدالت را به عنوان سنگ‌بنایی اساسی معرفی و می‌فرمایند: «با‏‎ ‎‏جمهوری اسلامی، سعادت، خیر، صلاح برای همه ملت است. اگر احکام اسلام پیاده‏‎ ‎‏بشود، مستضعفین به حقوق خودشان می‌رسند؛ تمام اقشار ملت به حقوق حقه خودشان‏‎ ‎‏می‌رسند؛ ظلم و جور و ستم ریشه‌کن می‌شود»

پایگاه تحلیلی مصداق/  عدالت نامی آشنا و بسیار غریب است که هم‌چون آزادی، بیشتر از آن سخن رفته و به نامش سود برده‌اند تا برایش کاری صورت گرفته باشد؛ آرمانی بلند که آدمی قرن‌ها در جستجوی آن زندگی کرده و هر آیین و مسلکی، تحقق گسترده ی آن در پایان تاریخ را به پیروان خود وعده داده است. عطار نیشابوری در همین معنا این‌گونه می‌سراید:

صد هزاران اولیاء رو بر زمین     از خدا خواهند مهدی را یقین

      یا الهی مهدیی از غیب آر      تا جهان عدل گردد آشکار(۱)

 

متناسب با این نگاه، امام خمینی(ره) در ترسیم مسیر حرکت جمهوری اسلامی، عدالت را به عنوان سنگ‌بنایی اساسی معرفی و می‌فرمایند: «با‏ ‏جمهوری اسلامی، سعادت، خیر، صلاح برای همه ملت است. اگر احکام اسلام پیاده‏ ‏بشود، مستضعفین به حقوق خودشان می‌رسند؛ تمام اقشار ملت به حقوق حقه خودشان‏ ‏می‌رسند؛ ظلم و جور و ستم ریشه‌کن می‌شود» (۲). در این نگاه مترقی، حکومت به خودی خود ارزش چندانی ندارد؛ بلکه این به خدمت گرفتن قدرت در مسیر اقامه عدالت است که آن را مطلوب می‌سازد. به تعبیر امام خمینی(ره):«حکومت آن است که حضرت امیر به ابن عباس می‌گوید که «به قدر این کفش بی‌قیمت هم پیش من نیست» آن‌که هست اقامه عدل است. آن چیزی که حضرت امیر – سلام الله علیه – و اولاد او می‌توانستند در صورتی که فرصت بهشان بدهند، اقامه عدل را به آن‌طوری که خدای تبارک و تعالی رضا دارد انجام بدهند» (۳).

براساس همین عهد الهی است که امیرالمومنین – علیه السّلام – به هیچ عنوان به مماشات و مدارا در مورد معاویه تن ندادند؛ امام خمینی(ره) این درس تاریخی را این‌گونه بیان می‌دارند: «آن‌هایی که حضرت امیر را به خیال خودشان نصیحت می‌کردند که شما یک مدتی معاویه را بگذارید در حکومت شامات باشد و بعد که پایه حکومت شما قوی شد آن وقت او را رد بکنید، به هیچ یک از این حرف‌ها اعتنا نکردند و حجت‌شان هم این بود که یک نفر آدمی که برخلاف موازین الهی رفتار می‌کند و ظلم را در بلاد راه می‌اندازد، من حتی برای یک آن هم نمی‌توانم او را حاکم قرار بدهم» (۴).

این آرمان والا، یکی از علل جذابیت تفکر امام و انقلابی که به رهبری ایشان هدایت می‌شد، برای عموم مردم بود و اقشار مختلف را، از توده‌های مستضعف تا بخشی از جامعه مرفه و نیز تحصیل‌کردگان و نخبگان بود. رهبر انقلاب در این زمینه می‌فرمایند: «بخشی از جذابیت‌ها [در اندیشه و مسیر امام خمینی] مربوط به اصولی بود که امام ارائه می‌کرد… ازجمله‌ آن‌ها عدالت اجتماعی و عدالت اقتصادی بود» (۵).

در اندیشه امام(ره) اما عدالت یک شعار نمایشی نیست؛ ایشان عدالت را در مقام عمل و در مدیریت عملیاتی دستگاه‌های مختلف در نظر دارند، تا طبقات محروم از مواهب آن بهره‌مند شوند. با همین دغدغه است که خطاب به مسئولین می‌فرمایند: «باید فرق باشد ما بین دولتی که می‌گوید من اسلام هستم و دولت اسلامی هستم، با دولت‌هایی که طاغوتی هستند. یک فرقش هم این است که عنایت شما فرماندارها یا خدمتگزاران به خلق، به این طبقه ضعیف بیشتر باشد تا آن طبقه بالا» (۶). این رویکرد حضرت امام(ره)، در کشاکش روزگار، از دوران نهضت و طلیعه استقرار جمهوری اسلامی و پس از آن، هرگز دچار تغییر نمی‌شود و رنگ نمی‌بازد.

هفت سال پیش از پیروزی انقلاب، حکومت اسلامی را این‌گونه ترسیم می‌فرمایند:«باید کوشش کنید تا طرز حکومت اسلام و رفتار حکام اسلامی را با ملت‌های مسلمان به اطلاع دنیا برسانید تا زمینه فراهم شود که حکومت عدل و انصاف به جای این حکومت‌های استعمارزده که اساس آن بر ظلم و چپاولی است، برقرار شود… اگر حکومت اسلام که رئیسش با رعیت یکسان و دارالحکومه‌اش مسجد روی خاک‌های گرم و سلطانش با کفش و جامه کهنه حکومت می‌کند و ملت در پناه آن با آرامش و در سایه عدل زندگانی می‌کند، روی کار آید، اساس انحرافات چپ و راستی بر باد می‌رود» (۷).

 

در بخش دوم از همین مقاله به بررسی جایگاه این آرمان در مقاطع دیگری از حیات امام خمینی(ره)، در آستانه حاکمیت نظام جمهوری اسلامی و بعد از آن تا آخرین سال از عمر شریف ایشان می‌پردازیم.


۱)مظهرالعجایب؛ در نعت اولاد مرتضی علیهم السلام

۲)امام خمینی؛ جلد ششم، صفحه ۵۲۵

۳)صحیفه امام خمینی(ره)؛ جلد بیستم، صفحه ۱۱۲

۴)صحیفه امام خمینی(ره)؛ جلد پنجم، صفحه ۲۹

۵)بیانات در سال‌روز رحلت امام (ره)؛ تاریخ ۱۳۹۶/۰۳/۱۴

۶)صحیفه امام خمینی(ره)؛ جلد نهم، صفحه ۱۲۳

۷)صحیفه امام خمینی(ره)؛ جلد دوم، صفحه ۳۴۶

مطالب مرتبط:

نظرات کاربران

دیدگاه بگذارید

اولین نفری باشید که نظر میگذارد

avatar

اصل عدالت اگر چه به عنوان یکی از مهمترین رکن های دین اسلام مطرح اسـت اما تـاکنون بیـان روشن و کاملی درباره معیارهای عدالت، بویژه در حوزه «اقتصادی و نسبت آن با عدالت اجتمـاعی» توسط متفکران اسلامی ارائه نشده اسـت. امام خمینی(ره): در ترسیم مسیر حرکت جمهوری اسلامی، عدالت را به عنوان سنگ‌بنایی اساسی معرفی […]

موسسه ایمان جهادی – صهـبا

دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیت‌الله‌العظمی سیدعلی خامنه‌ای (مد‌ظله‌العالی)

پایگاه اطلاع رسانی دفتر مقام معظم رهبری

سمن اندیشه ولایت

http://www.lohvaghalam.ir/

موسسه حدیث لوح و قلم

دفتر اعزام مبلغ دانشگاه امام صادق(ع)

موسسه مطالعات راهبردی علوم و معارف اسلام

پایگاه اطلاع‌رسانی هم‌اندیشی یاران انقلاب اسلامی

نهضت مردمی پوستر انقلاب

انتشارات حدیث راه عشق

موسسه قدر ولایت

بنیاد فرهنگ و اندیشه اسلامی

موسسه طلایه داران نور آفاق

مؤسسه فرهنگی ولاء منتظر

AIM

بنیاد فرهنگ و اندیشه اعتلاء

گروه روشنای علم

موسسه فرهنگی سراج اندیشه اسلامی