۲۴ مرداد ۱۳۹۷ مصادف با   3 ذیحجه 1439
تاریخ: ۲ دی ۱۳۹۶ |   تعداد بازدیدها: 414
کد خبر:63239
| ف | | |

سیاست از منظر امام خمینی-۵

حقیقتِ آزادی چیست؟

طبق آیات و روایات و نظرات علمای دین برای آزادی انواعی مختلف استنباط می‌شود. اولین تقسیم‌بندی، آزادی اصطلاحی در مقابل آزادی متعالی می‌باشد. نمونه‌ای از آزادی متعالی را می‌توان شهادت که بزرگترین آزادی و بیان‌گر انسان‌شناسی الهی است نام برد.

سایت تحلیلی-تبیینی مصداق/ از بالاترین نعمتهایی که در عالم خداوند منان قرار داده آزادی است (۱). خداوند انسان را آزاد خلق کرده است و انسان این اختیار را دارد که مسلط بر خودش، مالش و جانش باشد (۲). ریشه تمامی اعتقادات اسلامی، اصل توحید و یگانگی خداست و مفهوم آزادی نیز در پرتو اصل توحید تعریف می گردد. بر این اساس انسان باید تنها در برابر خدا تسلیم و مقید باشد تا از آزادی واقعی برخوردار گردد (۳). بنابراین اسلام اصل آزادی را از اصل توحید استنتاج می کند و این بیانگر جهان بینی توحیدی اسلام است. در اسلام آزادی، موهبت و نعمت الهی است و خداوند منان آزادی را به بشر هدیه داده است (۴). منابع آزادی از دیدگاه اسلام و علمای اسلامی شامل شریعت و قانون الهی، قانون اسلامی و حقوق بشر است و این منابع در واقع ارتباط نزدیکی نیز با معنای آزادی دارد (۵). اسلام حقوق بشر را محترم می شمارد و بدان عمل می کند. حقی را از کسی نمی گیرد و آزادی را سلب نمی کند، ولی به هیچ کسی اجازه تسلط و سلب آزادی به اسم آزادی را نمی دهد (۶).  آزادی نیز مثل بسیاری از مفاهیم دارای شاخص ها و معیارهای عینی است که از جمله می توان به وجود آزادی مطبوعات وآزادی بیان، پذیرش وجوب احزاب و تفکرات مختلف، پذیرش اصل وجود انتقاد و انتقاد پذیری، عدم اجبار سیاسی و آزادی انتخاب و تصمیم گیری برای آحاد ملت و در آخر اعتماد به مردم و شایسته دانستن ملت برای تصمیم گیری نام برد (۷).
طبق آیات و روایات و نظرات علمای دین برای آزادی انواعی مختلف استنباط می شود. اولین تقسیم بندی، آزادی اصطلاحی در مقابل آزادی متعالی  می باشد. نمونه ای از آزادی متعالی را می توان شهادت که بزرگترین آزادی و بیانگر انسان شناسی الهی است نام برد. در تقسیم بندی دیگر  آزادی به دو دسته منطقی و غیر منطقی تقسیم می شود. آزادی غیر منطقی شامل آزادی استعماری و وارداتی، آزادی توطئه،آزادی فحشا و بی بندوباری و آزادی های مخرب می شود (۸). نکته حائز اهمیت در بحث پیرامون آزادی این است که تامین آزادی وظیفه کیست؟ طبق آموزه های دینی، سیاست دولت اسلامی حفظ استقلال و آزادی ملت است (۹). و این موضوع بنای سیاست اسلامی است (۱۰). بر اساس همین دیدگاه در اصل سوم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران به عنوان نمونه ای از حکومت اسلامی، دولت موظف است آزادی های سیاسی و اجتماعی در حدود قانون را برای ملت ایجاد کند (۱۱). آزادی در اسلام با مفهوم آزادی غربی متفاوت است. اسلام ضمن حمایت و قبول اصل آزادی و انواعی که در بالا ذکر شد، برای آن محدودیت ها و شروطی را نیز قرار داده است. این شروط ناظر بر مصالح جامعه، مردم و حفظ ثبات نظام اجتماعی سیاسی و برگرفته از الزام حکومت و جامعه به  دین اسلام می باشد (۱۲). آزادی در اسلام اگر منجر به توطئه و فساد و خلاف مصالح ملت منجر شود مورد پذیرش اسلام نیست.
آزادی ای که در حدود اسلام پذیرفته شده،آزادی به معنای واقعی است (۱۳). یکی از مهمترین مقوله هایی که در اندیشه سیاسی اسلام به کرّات مورد توجه قرار گرفته، ضرورت رعایت قوانین الهی و اساسی در جامعه است که همین قوانین تعیین کننده آزادی در اسلام هستند (۱۴). اسلام، آزادیِ صرف را ارزش غایی ندانسته و در مقام ارزشیابی آن بیشتر به جهت آزادی و جایگاه منزلت آن در اسلام توجه می کند (۱۵). به طور کلی محدودیت برای آزادی، حدود و قوانین الهی و قانون اسلام، مسبب آزادی هاودموکراسی حقیقی است (۱۶).

پی‌نوشت‌ها.
۱-    صحیفه امام خمینی؛ جلد ج ۱۰، ص۶۴۷ (از بالاترین نعمتهایی که در عالم هست آزادی انسان است).
۲-    صحیفه امام خمینی؛ جلد ج۱، ص ۲۸۷ (اسلام انسان را آزاد خلق کرده است).
۳-    صحیفه جلد ج ۵ ص ۳۸۷ (ریشه و اصل همه عقائد و مهم ترین و با ارزش ترین اعتقادات ما اصل توحید است).
۴-    صحیفه امام خمینی؛ جلد ج ۸، ص ۳۷  (آزادی یک نعمت الهی بزرگ است).
۵-    رابطه آزادی و ولایت در اندیشه سیاسی امام خمینی؛  ص ۴۹۵- ۴۹۱.
۶-    صحیفه امام خمینی؛ جلد ج ۱۴، ص ۶۹.
۷-    جایگاه آزادی در اندیشه سیاسی امام خمینی؛ ص ۴۲۰.
۸-    آزادی و دموکراسی در اندیشه سیاسی امام؛ ص ۳۵۴.
۹-    صحیفه امام خمینی؛ جلد ج ۶، ص ۱۳.
۱۰- صحیفه امام خمینی؛ جلد ۴، ص ۳۶۵.
۱۱- قانون اساسی؛ ص ۲۲ و ۲۳.
۱۲- جلوه‌هایی از اندیشه سیاسی امام خمینی؛ ص ۸۶.
۱۳- صحیفه امام خمینی؛ جلد ۹، ص ۲۵۰.
۱۴- جلوه‌هایی از اندیشه سیاسی امام خمینی؛ ص ۸۹.
۱۵- صحیفه امام خمینی؛ جلد ۲، ص ۱۰۸.
۱۶- صحیفه امام خمینی؛ جلد ۵، ص ۴۳۲.

مطالب مرتبط:

نظرات کاربران

دیدگاه بگذارید

اولین نفری باشید که نظر میگذارد

avatar

دولت و مسئولان موظّفند که توجّه کنند به جریان عمومی فرهنگ جامعه؛ ببینند کجا داریم میرویم، چه دارد اتّفاق می‌افتد، چه چیزی در انتظار ما است؛ اگر چنانچه مزاحماتی وجود دارد، آنها را برطرف کنند. ما مسئولیّت شرعی داریم، مسئولیّت قانونی داریم در قبال فرهنگ کشور و فرهنگ عمومی کشور.

موسسه ایمان جهادی – صهـبا

دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیت‌الله‌العظمی سیدعلی خامنه‌ای (مد‌ظله‌العالی)

پایگاه اطلاع رسانی دفتر مقام معظم رهبری

سمن اندیشه ولایت

http://www.lohvaghalam.ir/

موسسه حدیث لوح و قلم

دفتر اعزام مبلغ دانشگاه امام صادق(ع)

موسسه مطالعات راهبردی علوم و معارف اسلام

پایگاه اطلاع‌رسانی هم‌اندیشی یاران انقلاب اسلامی

نهضت مردمی پوستر انقلاب

انتشارات حدیث راه عشق

موسسه قدر ولایت