۲۷ مهر ۱۳۹۷ مصادف با   8 صفر 1440
تاریخ: ۲۹ آذر ۱۳۹۶ |   تعداد بازدیدها: 396
کد خبر:63228
| ف | | |

سیاست از منظر امام خمینی – 4

مردم چه کاره حکومتند؟

سایت تحلیلی-تبیینی مصداق / یکی از مسائل مهم در هر حکومتی رابطه ای آن با مردم و نسبت تاثیر آراء و نظرات مردمی در ساختار حکومت است. طبق نظریه ی حکومت اسلامی – که در مقاله قبل بدان پرداخته شد – تمامی اقشار باید در سیاست و حکومت دخالت بکنند [۱] و رابطه ی دولت و مردم […]

سایت تحلیلی-تبیینی مصداق / یکی از مسائل مهم در هر حکومتی رابطه ای آن با مردم و نسبت تاثیر آراء و نظرات مردمی در ساختار حکومت است. طبق نظریه ی حکومت اسلامی – که در مقاله قبل بدان پرداخته شد – تمامی اقشار باید در سیاست و حکومت دخالت بکنند [۱] و رابطه ی دولت و مردم برپایه ی برادری و مسئولیت همگانی است و مردم رکن اساسی نظام دینی محسوب می شوند. در واقع کشوری می تواند سالم باشد و به بالاترین درجه از پیشرفت برسد که بین دستگاه حاکم با ملت تفاهم باشد. یعنی نه دولت خودش را جدا بداند و تحمیل کند و نه مردم در صدد تضعیف دولت باشند. [۲]

ازجنبه های روابط دولت و ملت در حکومت اسلامی می توان نخست، رابطه ی حمایتی مردم و دولت از یکدیگر را مطرح کرد که در بالا نمونه ای از آن ذکر شد. مرتبه دوم نقش نظارتی است. طبق این نقش، حکومتداران موظف اند ارزش های دینی و رفاه عمومی را برای مردم تامین کنند و برای رسیدن به این دو نظارت لازم را انجام دهند و همچنین مردم وظیفه دارند به موضعگیری های مسئولین نظارت و در اداره جامعه بصورت فعال شرکت داشته باشند[۳] در واقع ملت ناظر و دارای نظر پیرامون حکومت و حاکمان از جمله در مسائل سیاسی و اجتماعی هستند.[۴]
جنبه سوم رابطه ملت و دولت حقوق متقابل نسبت به یکدیگر است که از جمله حقوق ملت تامین استقلال و ایجاد فضای آزادی بیان است. هیچ دولتی حق ندارد آزادی مردم را سلب کند و اجازه ی اظهار عقیده را ندهد ( البته آزادی بیان تا جایی که موجب توطئه انگیزی و تشویش اذهان نشود) [۵] همچنین اجرای احکام و برقراری نظام عادلانه اسلامی ازجمله حقوقی است که مردم بر گرّده ی دولتمردانشان دارند [۶]
اما از جمله حقوقی دولت در برابر ملت دارند می توان به حضور مداوم و لزوم مقاومت بر سرآرمانهایی که خود ملت آنرا به پاداشته و برایش قیام کرده است نام برد. [۷]
در یک جمع بندی کلی رابطه مردم و حکومت در سه بخش حمایتی، نظارتی و حقوقی متصور است که شرح آن ذکر شد؛ اما نکته مهم در رابطه ی مردم و دولت دموکراسی و یا به عبارت دیگر نقش مردم در اداره ی جامعه است. نظم سیاسی حکومت اسلامی علاوه بر اینکه برمبنای عمل به مقررات و نصوص شرعی اسلام است متکی بر آراء مردمی می باشد. در واقع جمهوری اسلامی به عنوان نمونه ای از حکومت بر اساس اسلام آن رژیمی است که به خواست مردم و احکام اسلامی عمل کند. [۸]
دموکراسی مورد نظر جمهوری اسلامی بر خلاف دیگر حکومت ها که بیشتر لفاظی و خالی از محتوا است [۹]بر اساس رویه پیامبر اکرم (صل الله علیه و آله) و امام علی (علیه السلام) با اتکا بر آراء مردم است به عبارتی دیگر حکومت اسلامی مبتنی بر ضوابط اسلام و متکی بر آرای ملت است. [۱۰] با توجه به گذاره های فوق ممکن است شبهه ای به ذهن خطور کند که نظام ولایی و حکومت اسلامی متضمن دموکراسی نیست و نقش مردم محدود به مقبولیت و کارآمدی نظام است، اما باید متذکر شد که دو رکن نظام جمهوری اسلامی جمهوریت و اسلامیت است و هر دو ضامن وجود دموکراسی به مثابه روش حکومتی هستند. جمهوری به معنای رجوع به آراء عمومی برای تعیین مصادیق حاکمیت است و این خود مستلزم نوعی دموکراسی است و شیوه ها و روش های حکومتی اسلام نیز متضمن مشارکت در حکومت است. [۱۱] در واقع حکومت اسلامی حکومتی مبتنی بر عدل و دموکراسی و متکی بر قواعد و قوانین اسلام است. [۱۲]
به رغم تشابه شکلی نظام اسلامی با دموکراسی در نحوی دخالت مردم این دو با هم تفاوت عمیق و بنیادینی دارند. دموکراسی غربی دچار بحران مشروعیت است و منبعی برای مشروعیت خود ندارد و اراده ی مردمی که زیر بنای حکومت دموکراسی است، اگر چه باعث موجودیت است، ولی عهده دار مشروعیت نیست. لذا اراده ی مردم نیازمند مبنایی است که مشروعیت آن را گواهی کند. [۱۳] امتیاز نظام حکومتی اسلام بر سایرین این است که علاوه بر قوت نظام های دموکراسی و محوریت مردم باتکیه بر قوانین الهی و انضباط به ضوابط و دستورات خداوندی از هدایت اراده ی خداوندی برخوردار است و از این طریق عدالت و مشروعیت با ماهیت نظام و حکومت اسلام آمیخته است. [۱۴]

۱- صحیفه امام جلد ۱۰ صفحه ۱۵ « حرف ما این است که نه روحانی تنها، همه ی قشرها باید در سیاست دخالت بکنند»
۲- در جست و جوی راه از کلام امام خمینی (ره)، دفتر۹، ملت و امت صفحه ۲۷۶ و ۲۷۵
۳- جلوه هایی از اندیشه سیاسی امام خمینی (ره)، صفحه ۶۳
۴- صحیفه امام جلد ۱۳ صفحه ۱۹۳« ملت باید آلان همه شان ناظر امور باشند، اظهار نظر بکنند در مسائل سیاسی، مسائل اجتماعی در مسائلی که عمل می کند»
۵- صحیفه امام جلد ۳ صفحه ۳۷۱ « هیچگاه آزادی آنان را سلب نکرده و به آنها لطمه وارد نیاورده ایم هرکس آزاد است که اظهار عقیده کند و برای توطئه آزاد نیست»
۶- ولایت فقیه و حکومت اسلامی، صفحه ۵۴
۷- نگرش موضوعی به وصیت نامه حضرت امام خمینی (ره)، صفحه ۹۸
۸- صحیفه امام جلد ۸ صفحه ۲۸۱ و ۲۸۲
۹- صحیفه امام جلد ۴ صفحه۳۲۷
۱۰- همان صفحه ۳۳۴ و ۳۴۹
۱۱- اسلام و دموکراسی صفحه ۳۹۶
۱۲- صحیفه امام جلد ۵ صفحه ۱۳۳
۱۳- جایگاه مردم در نظام حکومتی اسلام از دیدگاه امام خمینی(ره)، صفحه ۳۳۲و۳۳۱
۱۴- جلوه هایی از اندیشه سیاسی امام خمینی (ره)، صفحه ۷۵

مطالب مرتبط:

نظرات کاربران

دیدگاه بگذارید

اولین نفری باشید که نظر میگذارد

avatar

اصل عدالت اگر چه به عنوان یکی از مهمترین رکن های دین اسلام مطرح اسـت اما تـاکنون بیـان روشن و کاملی درباره معیارهای عدالت، بویژه در حوزه «اقتصادی و نسبت آن با عدالت اجتمـاعی» توسط متفکران اسلامی ارائه نشده اسـت. امام خمینی(ره): در ترسیم مسیر حرکت جمهوری اسلامی، عدالت را به عنوان سنگ‌بنایی اساسی معرفی […]

موسسه ایمان جهادی – صهـبا

دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیت‌الله‌العظمی سیدعلی خامنه‌ای (مد‌ظله‌العالی)

پایگاه اطلاع رسانی دفتر مقام معظم رهبری

سمن اندیشه ولایت

http://www.lohvaghalam.ir/

موسسه حدیث لوح و قلم

دفتر اعزام مبلغ دانشگاه امام صادق(ع)

موسسه مطالعات راهبردی علوم و معارف اسلام

پایگاه اطلاع‌رسانی هم‌اندیشی یاران انقلاب اسلامی

نهضت مردمی پوستر انقلاب

انتشارات حدیث راه عشق

موسسه قدر ولایت

بنیاد فرهنگ و اندیشه اسلامی

موسسه طلایه داران نور آفاق

مؤسسه فرهنگی ولاء منتظر

AIM

بنیاد فرهنگ و اندیشه اعتلاء

گروه روشنای علم

موسسه فرهنگی سراج اندیشه اسلامی