۲۴ مرداد ۱۳۹۷ مصادف با   3 ذیحجه 1439
تاریخ: ۲۹ آذر ۱۳۹۶ |   تعداد بازدیدها: 300
کد خبر:63228
| ف | | |

سیاست از منظر امام خمینی – 4

مردم چه کاره حکومتند؟

سایت تحلیلی-تبیینی مصداق / یکی از مسائل مهم در هر حکومتی رابطه ای آن با مردم و نسبت تاثیر آراء و نظرات مردمی در ساختار حکومت است. طبق نظریه ی حکومت اسلامی – که در مقاله قبل بدان پرداخته شد – تمامی اقشار باید در سیاست و حکومت دخالت بکنند [۱] و رابطه ی دولت و مردم […]

سایت تحلیلی-تبیینی مصداق / یکی از مسائل مهم در هر حکومتی رابطه ای آن با مردم و نسبت تاثیر آراء و نظرات مردمی در ساختار حکومت است. طبق نظریه ی حکومت اسلامی – که در مقاله قبل بدان پرداخته شد – تمامی اقشار باید در سیاست و حکومت دخالت بکنند [۱] و رابطه ی دولت و مردم برپایه ی برادری و مسئولیت همگانی است و مردم رکن اساسی نظام دینی محسوب می شوند. در واقع کشوری می تواند سالم باشد و به بالاترین درجه از پیشرفت برسد که بین دستگاه حاکم با ملت تفاهم باشد. یعنی نه دولت خودش را جدا بداند و تحمیل کند و نه مردم در صدد تضعیف دولت باشند. [۲]

ازجنبه های روابط دولت و ملت در حکومت اسلامی می توان نخست، رابطه ی حمایتی مردم و دولت از یکدیگر را مطرح کرد که در بالا نمونه ای از آن ذکر شد. مرتبه دوم نقش نظارتی است. طبق این نقش، حکومتداران موظف اند ارزش های دینی و رفاه عمومی را برای مردم تامین کنند و برای رسیدن به این دو نظارت لازم را انجام دهند و همچنین مردم وظیفه دارند به موضعگیری های مسئولین نظارت و در اداره جامعه بصورت فعال شرکت داشته باشند[۳] در واقع ملت ناظر و دارای نظر پیرامون حکومت و حاکمان از جمله در مسائل سیاسی و اجتماعی هستند.[۴]
جنبه سوم رابطه ملت و دولت حقوق متقابل نسبت به یکدیگر است که از جمله حقوق ملت تامین استقلال و ایجاد فضای آزادی بیان است. هیچ دولتی حق ندارد آزادی مردم را سلب کند و اجازه ی اظهار عقیده را ندهد ( البته آزادی بیان تا جایی که موجب توطئه انگیزی و تشویش اذهان نشود) [۵] همچنین اجرای احکام و برقراری نظام عادلانه اسلامی ازجمله حقوقی است که مردم بر گرّده ی دولتمردانشان دارند [۶]
اما از جمله حقوقی دولت در برابر ملت دارند می توان به حضور مداوم و لزوم مقاومت بر سرآرمانهایی که خود ملت آنرا به پاداشته و برایش قیام کرده است نام برد. [۷]
در یک جمع بندی کلی رابطه مردم و حکومت در سه بخش حمایتی، نظارتی و حقوقی متصور است که شرح آن ذکر شد؛ اما نکته مهم در رابطه ی مردم و دولت دموکراسی و یا به عبارت دیگر نقش مردم در اداره ی جامعه است. نظم سیاسی حکومت اسلامی علاوه بر اینکه برمبنای عمل به مقررات و نصوص شرعی اسلام است متکی بر آراء مردمی می باشد. در واقع جمهوری اسلامی به عنوان نمونه ای از حکومت بر اساس اسلام آن رژیمی است که به خواست مردم و احکام اسلامی عمل کند. [۸]
دموکراسی مورد نظر جمهوری اسلامی بر خلاف دیگر حکومت ها که بیشتر لفاظی و خالی از محتوا است [۹]بر اساس رویه پیامبر اکرم (صل الله علیه و آله) و امام علی (علیه السلام) با اتکا بر آراء مردم است به عبارتی دیگر حکومت اسلامی مبتنی بر ضوابط اسلام و متکی بر آرای ملت است. [۱۰] با توجه به گذاره های فوق ممکن است شبهه ای به ذهن خطور کند که نظام ولایی و حکومت اسلامی متضمن دموکراسی نیست و نقش مردم محدود به مقبولیت و کارآمدی نظام است، اما باید متذکر شد که دو رکن نظام جمهوری اسلامی جمهوریت و اسلامیت است و هر دو ضامن وجود دموکراسی به مثابه روش حکومتی هستند. جمهوری به معنای رجوع به آراء عمومی برای تعیین مصادیق حاکمیت است و این خود مستلزم نوعی دموکراسی است و شیوه ها و روش های حکومتی اسلام نیز متضمن مشارکت در حکومت است. [۱۱] در واقع حکومت اسلامی حکومتی مبتنی بر عدل و دموکراسی و متکی بر قواعد و قوانین اسلام است. [۱۲]
به رغم تشابه شکلی نظام اسلامی با دموکراسی در نحوی دخالت مردم این دو با هم تفاوت عمیق و بنیادینی دارند. دموکراسی غربی دچار بحران مشروعیت است و منبعی برای مشروعیت خود ندارد و اراده ی مردمی که زیر بنای حکومت دموکراسی است، اگر چه باعث موجودیت است، ولی عهده دار مشروعیت نیست. لذا اراده ی مردم نیازمند مبنایی است که مشروعیت آن را گواهی کند. [۱۳] امتیاز نظام حکومتی اسلام بر سایرین این است که علاوه بر قوت نظام های دموکراسی و محوریت مردم باتکیه بر قوانین الهی و انضباط به ضوابط و دستورات خداوندی از هدایت اراده ی خداوندی برخوردار است و از این طریق عدالت و مشروعیت با ماهیت نظام و حکومت اسلام آمیخته است. [۱۴]

۱- صحیفه امام جلد ۱۰ صفحه ۱۵ « حرف ما این است که نه روحانی تنها، همه ی قشرها باید در سیاست دخالت بکنند»
۲- در جست و جوی راه از کلام امام خمینی (ره)، دفتر۹، ملت و امت صفحه ۲۷۶ و ۲۷۵
۳- جلوه هایی از اندیشه سیاسی امام خمینی (ره)، صفحه ۶۳
۴- صحیفه امام جلد ۱۳ صفحه ۱۹۳« ملت باید آلان همه شان ناظر امور باشند، اظهار نظر بکنند در مسائل سیاسی، مسائل اجتماعی در مسائلی که عمل می کند»
۵- صحیفه امام جلد ۳ صفحه ۳۷۱ « هیچگاه آزادی آنان را سلب نکرده و به آنها لطمه وارد نیاورده ایم هرکس آزاد است که اظهار عقیده کند و برای توطئه آزاد نیست»
۶- ولایت فقیه و حکومت اسلامی، صفحه ۵۴
۷- نگرش موضوعی به وصیت نامه حضرت امام خمینی (ره)، صفحه ۹۸
۸- صحیفه امام جلد ۸ صفحه ۲۸۱ و ۲۸۲
۹- صحیفه امام جلد ۴ صفحه۳۲۷
۱۰- همان صفحه ۳۳۴ و ۳۴۹
۱۱- اسلام و دموکراسی صفحه ۳۹۶
۱۲- صحیفه امام جلد ۵ صفحه ۱۳۳
۱۳- جایگاه مردم در نظام حکومتی اسلام از دیدگاه امام خمینی(ره)، صفحه ۳۳۲و۳۳۱
۱۴- جلوه هایی از اندیشه سیاسی امام خمینی (ره)، صفحه ۷۵

مطالب مرتبط:

نظرات کاربران

دیدگاه بگذارید

اولین نفری باشید که نظر میگذارد

avatar

دولت و مسئولان موظّفند که توجّه کنند به جریان عمومی فرهنگ جامعه؛ ببینند کجا داریم میرویم، چه دارد اتّفاق می‌افتد، چه چیزی در انتظار ما است؛ اگر چنانچه مزاحماتی وجود دارد، آنها را برطرف کنند. ما مسئولیّت شرعی داریم، مسئولیّت قانونی داریم در قبال فرهنگ کشور و فرهنگ عمومی کشور.

موسسه ایمان جهادی – صهـبا

دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیت‌الله‌العظمی سیدعلی خامنه‌ای (مد‌ظله‌العالی)

پایگاه اطلاع رسانی دفتر مقام معظم رهبری

سمن اندیشه ولایت

http://www.lohvaghalam.ir/

موسسه حدیث لوح و قلم

دفتر اعزام مبلغ دانشگاه امام صادق(ع)

موسسه مطالعات راهبردی علوم و معارف اسلام

پایگاه اطلاع‌رسانی هم‌اندیشی یاران انقلاب اسلامی

نهضت مردمی پوستر انقلاب

انتشارات حدیث راه عشق

موسسه قدر ولایت